30 leuke feiten over Bliksem

Als wat fungeert een metalen auto met gesloten dak bij een blikseminslag?

De lading wordt direct afgevoerd; ook een metalen caravan biedt die bescherming.

Hoe heet een bliksemflits waarvan je alleen het schijnsel tegen een wolk ziet en niets hoort?

De donder is dan door de grote afstand niet te horen, en wolken onttrekken de ontlading zelf aan het zicht.

Waarbij kan de ladingscheiding voor bliksem behalve in onweersbuien ook optreden?

Zulke bliksem treedt eerst op rond de krater en in een later stadium ook in de uitbarstingskolom.

Welke houding kun je bij onweer in het open veld het beste aannemen?

Blijf daarnaast uit de buurt van hoge punten en zorg dat je zelf niet boven de omgeving uitsteekt.

Met ongeveer hoeveel meter per seconde verplaatst het geluid van de donder zich?

Vandaar de vuistregel: tel de seconden tussen flits en klap en deel ze door drie voor de afstand in kilometers.

Waarin kan een gewoon stuk ijzer of staal veranderen als de bliksem het raakt?

Een inslag kan daarnaast gebouwen vernielen of er een begin van brand veroorzaken.

Tot ongeveer hoeveel kelvin kan de temperatuur binnen in een bliksem oplopen?

Daarmee is een bliksem van binnen heter dan het oppervlak van de zon, dat 5780 K meet.

Waar moet je in een metalen, afsluitbare boot zitten om bij onweer beschermd te zijn?

Beter nog is het om bij dreigend onweer op het water aan wal een veilig onderkomen te zoeken.

Waartegen zou je volgens een fabel na een blikseminslag met je auto moeten rijden?

Nodig is dat niet: de restlading die op de auto achterblijft, is daarvoor veel te gering.

Van welk materiaal zijn de meeste pleziervaartuigen, die bij onweer zeer onveilig zijn?

Het gevaar zit in de metalen mast die zulke boten wel hebben; een inslag kan zelfs de romp beschadigen.

Hoe heten de ontladingen die hoog boven onweerswolken kunnen optreden?

Over dit verschijnsel is pas de laatste jaren meer bekend geworden.

Welke soort bliksem zie je meestal alleen als het oplichten van de buienwolk?

De ontlading blijft binnen één wolk. Schichten die de grond bereiken zijn veel beter zichtbaar en daardoor bekender.

Welk verschijnsel in de grond maakt een blikseminslag extra gevaarlijk?

Een metalen hek of een menselijk lichaam geleidt beter dan de bodem, neemt de stroom op en geeft hem verderop weer af.

Welk lichtverschijnsel hoort bij rustige ionisatie boven spitse punten tijdens onweer?

Nadert een voorontlading, dan slaat dat rustige gloeien om in krachtige vonkvorming die het kanaal tegemoet schiet: de vangontlading.

Als wat werken geleidende delen van losgekoppelde elektronica bij een nabije bliksemontlading?

Daardoor ontstaan hoge spanningen, zodat zelfs apparatuur die nergens op is aangesloten beschadigd kan raken.

Hoe groot is de doorsnede van het geleidende kanaal van een voorontlading?

Het kanaal plant zichzelf voort als een kettingreactie: aan de tip ontstaan telkens nieuwe vonken die de lucht ioniseren.

Met welke machine wordt de omzetting van luchtstikstof in NOx door bliksem vergeleken?

In beide gevallen is het de hoge temperatuur die de stikstof uit de lucht (N2) laat reageren.

In welke richting verplaatst de fel oplichtende hoofdontlading van een bliksem zich?

De elektronen zelf bewegen daarbij omlaag; de stroomrichting wordt in ons spraakgebruik tegengesteld gerekend.

Hoe heten de glazen sporen die bliksem in het zand van een woestijn achterlaat?

Ze zijn zeldzaam en ontstaan precies daar waar de stroom van een inslag door het zand is gegaan.

Hoeveel onweersbuien zijn er naar schatting op elk moment wereldwijd actief?

Samen zorgen die buien ervoor dat het op aarde elke seconde gemiddeld tientallen keren bliksemt.

Hoeveel Nederlanders per jaar kwamen een eeuw geleden gemiddeld om door de bliksem?

Sindsdien is dat aantal sterk gedaald: tegenwoordig vallen er jaarlijks nog maar enkele dodelijke slachtoffers.

Welke techniek maakt radioverbindingen gevoelig voor storing door onweersbuien?

Op de lange golf en de middengolf is bliksem daardoor al op grote afstand als geknetter te horen.

Hoe heten de afzonderlijke ontladingen waaruit één waargenomen flits vaak bestaat?

Na het uitdoven herverdeelt de lading in de wolk zich snel, waarna hetzelfde kanaal vaak enkele malen opnieuw wordt gebruikt.

Welke Engelse term hoort bij de stootsgewijs groeiende voorontlading van een bliksem?

Het kanaal groeit in stappen van enkele tientallen meters naar de grootste potentiaalverschillen toe en vertakt zich daarbij soms.

Wat veroorzaakt samen met radioactiviteit de ionisatie in de atmosfeer?

De positieve en negatieve ionen die zo ontstaan, trekken elkaar normaal gesproken aan.

Welke naam wordt soms ook gebruikt voor de hoofdontlading van een bliksem?

De sterke stroom begint bij het contactpunt en vult even later het hele kanaal, wat met hevig oplichten gepaard gaat.

Met hoeveel kilometer per seconde schiet de lading bij de hoofdslag door het bliksemkanaal?

Daarvoor moet de voorontlading eerst het vangontladingskanaal bereiken; door hetzelfde kanaal volgen daarna meestal nog meer ontladingen.

Hoeveel miljoen volt per meter bedraagt de doorslagspanning van lucht?

Het elektrische veld onder een onweerswolk is in feite honderden keren te zwak voor een directe ontlading naar de grond.

Waarmee wisselwerken bliksempulsen wanneer er dalende fluittonen ontstaan?

Die fluittonen heten whistlers en zijn te horen op zeer lage frequenties, tussen het geknetter van onweersbuien over de hele wereld.

Hoe heten de frequenties boven de middengolf voor lokale radio in onweersrijke warme streken?

Hogere frequenties doven sneller uit en reiken minder ver, waardoor ze relatief vrij blijven van storing door verre buien.