30 leuke feiten over Het weer: van wind tot bliksem

Welke eeuwenoude rituelen worden in sommige landen nog uitgevoerd om neerslag op te roepen?

Het verlangen om het weer te beheersen is van alle tijden; tegenwoordig probeert men wolken ook met techniek te laten uitregenen.

Welk instituut verzamelt in Nederland de gegevens over het weer?

In België doet het KMI dat werk; zulke instituten registreren weercijfers, gemiddelden, extremen en trends op lange termijn.

Hoe heet de wetenschap die het weer bestudeert?

Onderzoekers gebruiken waarnemingen, satellietgegevens en computermodellen om veranderingen in de lucht te begrijpen en voorspellingen te maken.

Welke Nederlandse provincie werd in juli 2021 getroffen door zware overstromingen?

Ook aangrenzende regio's in Duitsland en België werden getroffen; de schade liep op tot honderden miljoenen euro's.

Waar op aarde komt de meeste zonnestraling binnen?

Doordat zonlicht de aarde ongelijk verwarmt, ontstaan temperatuurverschillen die uiteindelijk de lucht in beweging zetten.

Wat voor natuurverschijnsel is bliksem?

Bliksem gaat samen met donder en komt behalve op aarde ook voor op andere planeten met een dampkring.

Hoe noem je het gemiddelde van het weer over een lange periode, zoals dertig jaar?

Het weer zelf is juist zeer veranderlijk: processen in de lucht kunnen binnen minuten tot dagen sterk variëren.

In welk land werd voor de Olympische Zomerspelen van 2008 het weer kunstmatig beïnvloed?

De overheid liet naderende wolkenvelden vervroegd uitregenen, zodat het tijdens de openingsceremonie droog zou blijven.

Waarin kan een gewoon stuk ijzer of staal veranderen als de bliksem het raakt?

Een inslag is krachtig: op de plek waar de bliksem inslaat kunnen stromen van meer dan 100 kA lopen.

Wat zet lucht in beweging, zodat er wind ontstaat?

Zo ontstaan grootschalige circulatiepatronen, die onder meer tot uiting komen in passaatwinden en straalstromen.

Waardoor wordt een weersverwachting onnauwkeuriger naarmate ze verder vooruit kijkt?

Kleine veranderingen nu hebben later grote effecten, en metingen van de beginsituatie zijn nooit helemaal precies.

Als wat werkt een metalen auto met gesloten dak tijdens een blikseminslag?

De lading wordt direct afgevoerd; wat op de auto achterblijft is zo gering dat je daarna niet tegen een paaltje hoeft te rijden.

Hoe heet bliksem die je alleen als een oplichtende wolk ziet, zonder de donder te horen?

Bliksem binnen één wolk is de meest voorkomende soort en is meestal alleen op deze manier te zien.

In welke laag van de dampkring spelen de meeste weersverschijnselen zich af?

Het is de onderste laag van de dampkring; alleen verschijnselen als de straalstroom vallen daar deels buiten.

Wat verwoestte in de dertiende eeuw tot twee keer toe de Mongoolse invasievloot?

De Mongolen probeerden Japan in 1274 en in 1281 binnen te vallen; beide pogingen liepen op zee stuk.

In welk jaar werd Napoleons leger in Rusland verrast door een extreem koude winter?

Tienduizenden soldaten stierven door kou, honger en ziekte, waardoor de veldtocht mislukte.

Welk verschijnsel ontstaat doordat land en zee verschillend opwarmen en afkoelen?

Ook de moesson komt voort uit dat verschil tussen land en zee, dat regionale verschillen in het weer versterkt.

Wat betekent het Japanse woord kamikaze letterlijk?

De Japanners gaven die naam aan de stormen die in 1274 en 1281 een vijandelijke vloot voor hun kust vernielden.

In welk jaar kostte een hittegolf in Europa tienduizenden mensen het leven?

Overstromingen, hittegolven en stormen hebben in Europa ook geleid tot evacuaties en verplaatsingen van bevolkingen.

Tot ongeveer welke temperatuur kan de binnenkant van een bliksemschicht oplopen?

Daarmee is bliksem heter dan het oppervlak van de zon, dat 5780 K is.

Hoe heet de periode van strenge winters en korte zomers tussen ongeveer 1300 en 1850?

Vooral in Europa leidde de relatieve kou tot mislukte oogsten, hongersnood en economische neergang.

Hoe vaak bliksemt het op de hele aarde gemiddeld per seconde?

Naar schatting zijn er op elk willekeurig moment ongeveer 1800 onweersbuien tegelijk actief.

Wat bracht tussen 1300 en 1850 stof en zwaveldeeltjes in de lucht, waardoor het afkoelde?

Vermoedelijk speelde ook een geringere zonnevlekactiviteit mee bij de daling van de wereldwijde temperatuur.

Hoe heet een weersverwachting uit meerdere berekeningen met iets andere uitgangspunten?

Met het gemiddelde of meest waarschijnlijke resultaat van al die berekeningen, de modelconsensus, valt de onzekerheid goed in te schatten.

Welke stof wordt bij cloud seeding in wolken losgelaten om condensatie te bevorderen?

Deze techniek geldt als de meest geslaagde vorm van moderne weersbeïnvloeding, al blijft het effect vaak beperkt en afhankelijk van de natuurlijke omstandigheden.

Hoe heten de ontladingen die hoog boven onweerswolken kunnen optreden?

Over dit verschijnsel hoog boven de buien is pas betrekkelijk kort geleden meer bekend geworden.

Welke codenaam droeg de Amerikaanse operatie die in Vietnam de moesson moest verlengen?

Het Amerikaanse leger wilde zo tijdens de Vietnamoorlog de bevoorrading van Vietnam bemoeilijken.

Hoeveel volt per meter bedraagt de doorslagspanning van lucht?

De spanning in het veld onder een onweerswolk is 100 à 1000 keer te klein om in één keer naar de grond over te slaan.

Tot welke breedtegraad ontvangt de aarde meer zonnestraling dan ze zelf uitstraalt?

Buiten dat gebied overheerst de uitstraling; de algemene circulatie en de zeestromen voeren de overtollige warmte af.

Hoe snel beweegt de lading bij de hoofdslag van een bliksem door het bliksemkanaal?

De hoofdslag begint zodra de stapsgewijze voorontlading het vangontladingskanaal bereikt; daarna volgen vaak nog meer ontladingen door hetzelfde kanaal.