30 leuke feiten over Plutonium

Welk symbool heeft het scheikundige element plutonium?

Het element heeft atoomnummer 94 en is in zuivere vorm een zilverwit metaal.

Naar welk hemellichaam is het element plutonium genoemd?

Toen de naam werd gekozen gold dat hemellichaam nog als planeet; met de planeet zelf heeft het element verder niets te maken.

Welk element vlak vóór plutonium is naar de planeet Neptunus genoemd?

Uraan heet op dezelfde manier naar Uranus; de naamgeving van element 94 zette die traditie voort.

Welke ziekte kan ingeademd plutoniumstof na jaren tot tientallen jaren veroorzaken?

Zelfs zeer kleine hoeveelheden stof zouden daarvoor al genoeg kunnen zijn.

Welke plutoniumbom van het Manhattanproject werd daadwerkelijk ingezet?

Voor het plutonium van deze bom werden tijdens de Tweede Wereldoorlog speciaal kernreactoren gebouwd.

Waarin schuilt het grootste gevaar van plutonium voor de gezondheid?

Vooral ingeademd stof is riskant: zelfs zeer kleine hoeveelheden kunnen jarenlang schade aanrichten.

Tot welk type kernwapen behoort de plutoniumbom?

Een plutoniumbom kan daarnaast als onderdeel dienen van een kernfusiewapen.

Welke rol speelt kunstmatig geproduceerd plutonium in een kernreactor?

Van nature komt het element nauwelijks voor, dus het moet worden aangemaakt.

Welke aandoening kan bij grotere doses plutonium een rol spelen?

Bij kleine hoeveelheden treedt de schade juist sluipend op, over een periode van jaren.

Tot welke reeks elementen behoort het zilverwitte metaal plutonium?

Aan de lucht blijft het metaal niet lang zilverwit: door oxidatie verkleurt het snel.

Waardoor leveren isotopen als plutonium-238 stroom in ruimtesondes als Voyager?

Ook de sondes Galileo en Cassini kregen hun stroom op deze manier.

Welke kleur krijgt zuiver plutonium snel door oxidatie aan de lucht?

In zuivere vorm is het metaal zilverwit; die glans blijft aan de lucht maar kort behouden.

Waarom komt plutonium van nature vrijwel niet meer op aarde voor?

Vergeleken met de leeftijd van de planeet zijn de halveringstijden van alle isotopen veel te kort.

Welke scheikundige was in 1940 een van de ontdekkers van plutonium in Berkeley?

De ontdekkers beschoten uraan met deuterium in een cyclotron; de vondst bleef lang geheim vanwege de militaire toepasbaarheid.

In welk jaar lanceerde NASA het Marsvoertuig Curiosity?

Het voertuig haalt zijn energie uit een verbeterd soort radio-isotopengenerator, de MMRTG.

Met welk metaal wordt de chemische giftigheid van plutonium vergeleken?

Chemisch gezien is plutonium ongeveer even giftig als andere zware metalen.

Welk ruimtevaartprogramma liet op de Maan apparatuur achter die op een RTG draaide?

Dezelfde soort generator voorziet ook verre ruimtesondes als Voyager en Galileo van stroom.

In welk Aziatisch land staat naast China een opwerkingsfabriek voor kernbrandstof?

Ook Engeland, Frankrijk en Rusland hebben zulke fabrieken, waar plutonium uit bestraalde brandstof wordt teruggehaald.

Hoe warm kan een grote hoeveelheid plutonium door zijn eigen straling worden?

Ook een klein stuk voelt al warmer aan dan zijn omgeving.

Wat kenmerkt een RTG als energiebron in de ruimtevaart?

Ook de apparatuur die astronauten op de Maan achterlieten, draaide op zo'n generator.

Waarin worden zeer lage concentraties natuurlijk plutonium aangetroffen?

Bijna al het overige plutonium is kunstmatig geproduceerd, vooral in kernreactoren.

Bij welk proces wordt plutonium uit bestraalde kernbrandstof gewonnen?

Zo kan plutonium doelbewust worden geproduceerd, of juist een ongewenst nevenproduct van een kernreactor zijn.

Welke deeltjes zendt plutonium uit, waardoor het altijd warmer aanvoelt dan de omgeving?

De warmte komt vrij doordat het element spontaan vervalt, zonder dat er iets van buitenaf voor nodig is.

De splijting van welke isotoop levert in een kernreactor de neutronen die plutonium vormen?

Kernbrandstof bestaat uit verrijkt uraan; het plutonium dat als nevenproduct ontstaat kan er later uit worden teruggewonnen.

Ruim hoeveel jaar bedraagt de halveringstijd van plutonium-239?

Plutonium-242 doet er nog veel langer over: ruim 373 duizend jaar.

Waar staat de afkorting RTG voor, de stroombron van ruimtesondes als Cassini?

Sondes als Voyager en Galileo halen hun stroom uit zo'n generator, met plutonium-238 als radioactieve isotoop.

Welk element is, ook als de straling wordt meegeteld, giftiger dan plutonium?

Plutoniumverbindingen zijn giftig, maar chemisch niet giftiger dan andere zware metalen.

In welk jaar werd de naam plutonium officieel vastgelegd?

Dat gebeurde in maart van dat jaar, enige tijd na de ontdekking in Berkeley, die vanwege het militaire belang lang geheim bleef.

Welk massagetal heeft de stabielste isotoop van plutonium?

Die isotoop heeft een halveringstijd van ruim 80 miljoen jaar.

Hoeveel ton overtollig kernwapenplutonium beloofden de VS en Rusland elk te verwijderen?

Het gaat om plutonium dat door de ontmanteling van kernwapens overbodig is geworden.