28 leuke feiten over Stoommachine

Waarop brengt het kruk-drijfstangmechanisme van een stoommachine de expansie-energie over?

Het rendement van een stoommachine is laag: maar een klein deel van de energie in de stoom wordt in arbeid omgezet.

Welke periode begon met de stoommachines van Savery, Papin, Newcomen en Watt?

Tot dan toe moest arbeid geleverd worden met handkracht, trekdieren, watermolens en windmolens.

Welke nationaliteit had James Watt, de grote vernieuwer van de stoommachine?

Watt leefde van 1736 tot 1819 en maakte vanaf 1764 algemene toepassing van de stoommachine mogelijk.

Welke theorie, pas later geformuleerd, vormt de wetenschappelijke basis van de stoommachine?

De ontwikkeling van de stoommachine verliep empirisch: uitvinders bouwden en verbeterden machines zonder de theorie te kennen.

Welke nationaliteit had stoompionier Denis Papin?

Papin vluchtte in 1685, na de opheffing van het Edict van Nantes, naar Hessen en werkte aan de universiteit van Marburg.

Welk onderdeel ontbrak in de 'stoompomp' van Thomas Savery?

De pomp werkte met een combinatie van onderdruk en stoomdruk: door stoom met koud water te condenseren drukte de buitenlucht het water omhoog.

Waarom was James Watt zelf tegen hogere druk in de stoomketels?

Met hogere ketels werd het rendement later toch verder opgevoerd, tot 10% en meer.

Welke krachtbron maakte vooral een einde aan de gevaarlijke drijfriemen in fabrieken?

Bij één centrale stoommachine moest de kracht via een as met riemschijven en lederen riemen naar alle machines worden overgebracht.

Hoe heet de eerste werkende stoommachine, ontwikkeld door Heron van Alexandrië?

Het apparaat bestond uit een holle metalen bol op een holle as, die ging draaien doordat stoom uit twee gebogen pijpjes ontsnapte.

Van welke universiteit kreeg James Watt in 1763 een Newcomen-stoommachine te verbeteren?

Watt was mecanicien; hij verhielp de structurele gebreken en maakte van de machine een economisch rendabel apparaat.

In welke Friese plaats staat het Woudagemaal, het grootste stoomgemaal ter wereld?

Het gemaal draait gemiddeld eens per jaar, bij veel regen en wind, om het Friese boezemwater op peil te houden.

Waar worden zuigerstoommachines tegenwoordig nog in bedrijf aangetroffen?

Kleine zuigerstoommachientjes worden nog als modelspeelgoed verkocht, en techniekmusea tonen werkende exemplaren.

In welke stad werd op 9 maart 1776 de eerste stoommachine van Nederland in gebruik genomen?

Deze vuurmachine stond in een oude kruittoren bij de Oostpoort en regelde het waterniveau in de grachten.

Op welk principe berustte de stoommachine van Heron van Alexandrië in feite?

De machine was erg inefficiënt en Heron had er in de eerste eeuw geen praktische toepassing voor.

Hoe heette de eerste stoomlocomotief die in 1839 een proefrit tussen Amsterdam en Haarlem maakte?

Stoomraderboten waren in Nederland al sinds 1819 commercieel in gebruik, en vanaf 1836 kwamen ook stoomschroefschepen in zwang.

Hoe heet de verplaatsbare stoommachine die voor tijdelijk of licht werk werd ingezet?

De bekendste toepassing van de stoommachine blijft natuurlijk de stoomlocomotief.

Hoe heet een stoommachine die dezelfde stoom in twee opeenvolgende cilinders gebruikt?

De hogedrukcilinder heeft daarbij een kleinere boring dan de lagedrukcilinder; beide drijven dezelfde as aan.

In welke plaats is het Nederlands Stoommachinemuseum gevestigd?

Het museum huist in Stoomgemaal Vier Noorder Koggen en heeft een grote verzameling stoommachines.

Tot ongeveer welk rendement verbeterde de machine van Watt het rendement van circa 1%?

Dankzij die winst kon de stoommachine ook ver van kolenmijnen worden gebruikt, wat eerder te duur was door de transportkosten.

Welk type vrachtschip uit de Tweede Wereldoorlog werd met triple-expansiemachines uitgerust?

De triple-expansiemachine had drie cilinders die in boring groter werden naarmate de stoomdruk afnam, en gold als betrouwbaar en eenvoudig te onderhouden.

In welk jaar patenteerde Thomas Savery de eerste stoommachine?

Het patent droeg de titel An Engine to Raise Water by Fire: een machine om water op te pompen met behulp van vuur.

Waarvoor werden de enige bekende werkende exemplaren van Savery's stoompomp gebruikt?

Voor mijnen was de pomp ongeschikt: de hoge stoomdruk maakte de installatie onveilig en de handbediening was traag en onrendabel.

In welk jaar introduceerde Watt zijn toerentalregulator op basis van middelpuntvliedende kracht?

Andere verbeteringen van Watt waren een stoommantel om de cilinder warm te houden en een luchtpomp voor onderdruk.

Uit welke plaats in Devon was Thomas Newcomen afkomstig?

Newcomen kwam met Savery in contact via diens werk voor de Gezondheidscommissie voor Zeelieden.

In welk jaar werd het Stoomgemaal Mastenbroek in Genemuiden gebouwd?

Het gemaal bemaalde de Mastenbroekerpolder tot 1961, werd in 1977 rijksmonument en is nu een museum met complete inventaris.

In welk jaar vond Denis Papin het zuigerconcept uit?

Newcomen combineerde dat concept met het werkingsprincipe van Savery tot de eerste machine die water uit mijnen kon pompen.

Wie liet een bekwaam constructeur een machine bouwen naar het ontwerp van Denis Papin?

Papin had zijn plannen meegedeeld aan de Royal Society, nadat zijn eigen pogingen in Marburg door onbekwame werklieden waren mislukt.

Hoe groot is de zuigerdiameter van gemaal De Cruquius, 's werelds grootste stoommachine?

De machine kwam van de Britse fabrikant Harvey & Co en werd ingezet om de Haarlemmermeer droog te malen.