30 leuke feiten over Temperatuur

Wat gaan atomen en moleculen doen wanneer een stof warmer wordt?

In gassen en vloeistoffen gaan de deeltjes daarbij ook tegen elkaar botsen.

Wat doen atomen en moleculen bij het absolute nulpunt vrijwel?

Helemaal roerloos zijn ze niet: de zogeheten nulpuntsbeweging blijft altijd over.

Hoe heet de faseovergang van vloeibaar naar gasvormig?

Veel stoffen doorlopen bij stijgende temperatuur zulke overgangen: ijs wordt eerst water en daarna waterdamp.

Op welk verschijnsel berust de werking van een vloeistofthermometer?

De vloeistof zit in een glazen reservoir en stijgt bij warmte in een dunne glazen buis met een schaalverdeling ernaast.

Met welke temperatuur in °C komt het absolute nulpunt overeen?

Lager kan niet: het is het laagste punt op de thermodynamische temperatuurschaal en in experimenten wordt het alleen zeer dicht benaderd.

Welke eenheid van temperatuur schrijft het eenhedenstelsel SI voor?

In de wetenschap wordt de absolute temperatuur in deze eenheid uitgedrukt, met als symbool de hoofdletter K.

Wat doet een bimetaal wanneer de temperatuur verandert?

De twee op elkaar gelaste of gesoldeerde strips metaal zetten niet even sterk uit; eenvoudige kamerthermostaten werken zo.

Van welke eigenschap van deeltjes is temperatuur natuurkundig gezien een maat?

Het gaat om de gemiddelde, chaotische beweging van de moleculen én van de atomen binnen die moleculen.

Hoe verandert het kookpunt van water wanneer de luchtdruk lager wordt?

Omgekeerd kookt water onder hogere druk pas bij een hogere temperatuur.

Tot welke temperatuur in °C loopt het bereik van een normale koortsthermometer?

De schaal begint pas bij 35 °C: het bereik is gering, maar de nauwkeurigheid groot.

Hoeveel aggregatietoestanden zijn er, plasma en bose-einsteincondensaat meegerekend?

Het bose-einsteincondensaat ontstaat alleen extreem dicht bij het absolute nulpunt; de bekendste drie toestanden zijn vast, vloeibaar en gas.

Welke vloeistof wordt in moderne vloeistofthermometers gebruikt?

Ook andere organische vloeistoffen kunnen dienstdoen; van oudsher was kwik een veelgebruikte vulling.

Bij ongeveer welke luchtdruk in millibar kookt water bij 100 °C?

Smelt- en kookpunten hangen af van de luchtdruk; een millibar is daarbij even groot als een hectopascal.

Hoeveel K is een temperatuur van 25 °C?

Een absolute temperatuur krijgt geen gradenteken en ook het woord graden hoort er niet bij, anders dan bij Celsius en Fahrenheit.

Uit welk mengsel bestaat plasma?

Deze toestand treedt alleen op bij extreem hoge temperaturen, waarbij atomen volledig geïoniseerd zijn.

Hoe heet een van de eerste instrumenten waarmee temperatuurmetingen werden gedaan?

Het instrument geldt als het prototype van een thermometer die met gas werkt.

Wat bepaalt de laagste temperatuur die een vloeistofthermometer kan meten?

Met kwik als vulling kom je daardoor niet verder dan ongeveer −39 °C.

Welk woord is een synoniem voor thermische ontleding?

De bewegingen van de atomen worden dan zo hevig dat de chemische bindingen in een molecuul kapotgaan.

Welke eigenschap van uitgestraald infrarood neemt toe naarmate een object heter is?

Een infraroodthermometer meet deze straling van het object en leidt daaruit de temperatuur af.

Welk onderdeel meet de temperatuur in elektronische thermometers?

Het is een elektrische weerstand waarvan de grootte met stijgende temperatuur toe- of afneemt; na ijking volgt uit de gemeten weerstand de temperatuur.

Welk beroep had de Zweed Anders Celsius, naar wie de Celsiusschaal is genoemd?

Hij legde zijn schaal in 1742 vast met twee vaste punten: bevriezend water en kokend water.

Waarvoor wordt een gasthermometer voornamelijk gebruikt?

Dit type is het nauwkeurigst en gevoeligst, maar moeilijk in het gebruik; als regel bevat het waterstof, helium of stikstof.

Op de wet van welke geleerde berust de werking van de Galileo-thermometer?

Het is een van de vele typen thermometer, naast onder meer de vloeistof-, de bimetaal- en de infraroodthermometer.

Via welk kenmerk wordt de temperatuur van sterren op afstand gemeten?

Dezelfde methode wordt gebruikt voor andere ver weg gelegen objecten en voor zeer hete voorwerpen op aarde.

Wat gebeurt er met de kwikkolom van een koortsthermometer bij het afkoelen?

Dat komt door een extra dun stukje capillair onder in de stijgbuis; zo blijft de hoogste waarde staan tot de thermometer wordt afgeslagen.

Welke eigenschap van kwik is vrijwel constant over een groot temperatuurbereik?

Dat is het grote voordeel van dit metaal in een thermometer; bovendien is een kolom ervan makkelijk af te lezen.

Wat begrenst naast de glassterkte de hoogste meetwaarde van een vloeistofthermometer?

Een kwikthermometer komt daardoor in de praktijk niet veel hoger dan 350 °C.

Welke geleerde wilde rond het jaar 170 al temperaturen meten met een schaal?

Bruikbare instrumenten volgden pas veel later; de vloeistofthermometer dateert van rond 1630.

Onder welke dubbele naam staat de minimum-maximumthermometer ook bekend?

Met dit instrument kunnen de laagste en de hoogste temperatuur van een dag worden vastgelegd.

Welke Franse arts vond rond 1630 de vloeistofthermometer uit?

Zijn instrument toont veranderingen van de temperatuur doordat een vloeistof bij warmte meer ruimte inneemt.