26 leuke feiten over Beethovens Vijfde Symfonie

Uit welk ritme bestaat het beroemde openingsmotief van Beethovens Vijfde?

Het motief van twee keer vier noten is wereldwijd bekend en inspireerde Rachmaninov in 1900 tot zijn lied Sud'ba.

In welke stad werd Ludwig van Beethoven in december 1770 geboren?

Zijn vader Johan was er keurvorstelijk hofzanger; de exacte geboortedag is onzeker: 15, 16 of 17 december.

In welke stad schreef Beethoven tussen 1804 en 1808 zijn Vijfde Symfonie?

Beethoven had zich eind 1792 definitief in de Oostenrijkse hoofdstad gevestigd, elf maanden na de dood van Mozart.

Welke letter symboliseert het ritme van de vier openingsnoten van de Vijfde in morsecode?

Dat teken stond in de oorlogsjaren voor 'victory'; Beethoven zelf kon het niet weten, want de morsecode is jonger dan zijn symfonie.

Hoelang duurt een uitvoering van de complete Vijfde Symfonie ongeveer?

Het werk telt vier delen, waaronder een andante en een snel scherzo dat zonder pauze naar de finale leidt.

Bij welke componist nam Beethoven tussen 1792 en 1794 les na zijn verhuizing naar Wenen?

De leraar was verbaasd over de 'woede' in Beethovens muziek en probeerde zelfs de publicatie van een vroeg pianotrio tegen te houden.

Onder welke bijnaam staat Beethovens Vijfde Symfonie weleens bekend?

De romantische lezing is dat uit het werk Beethovens overtuiging spreekt dat het lot uiteindelijk overwonnen kan worden.

Welke omroep gebruikte het openingsmotief van de Vijfde in WO II als herkenningsmelodie?

Het V-teken voor 'victory' stond in 1941 bij velen symbool voor overwinning en vrede.

Wat zou Beethoven volgens de legende over de vier openingsnoten van zijn Vijfde hebben gezegd?

Dezelfde vier noten vormen in morsecode de letter V, al kon Beethoven dat niet weten: de morsecode is jonger dan de symfonie.

Welk AVRO-programma met dirigerende bekende Nederlanders heeft het eerste deel als titelmuziek?

Het dirigeren van het eerste deel is bovendien een verplicht onderdeel van de finale van dat programma.

Wanneer ging Beethovens Vijfde Symfonie in Wenen in première?

Na de eerste uitvoering bouwde het werk snel zijn grote reputatie op; E.T.A. Hoffmann prees het al kort daarna.

Welke tempoaanduiding draagt het eerste deel van Beethovens Vijfde?

Het tweede deel is een Andante con moto, gevolgd door een scherzo en een finale die in presto eindigt.

Welk metaal zat in zeer hoge concentratie in Beethovens haarlokken, vermoedelijk uit gezoete wijn?

Beethoven dronk minstens een fles wijn per dag; goedkope wijn werd destijds zoeter gemaakt met loodsuiker.

Waarom moest Beethoven in 1787 halsoverkop uit Wenen terugkeren naar Bonn?

Hij was naar Wenen gereisd om bij Mozart les te nemen; of de twee elkaar ooit hebben ontmoet, is niet zeker.

Van welke Amerikaanse oorlogsfilm uit 1962 over de landing in Normandië is de Vijfde het thema?

Het openingsmotief klonk in de Tweede Wereldoorlog al op Britse zenders als herkenningsmelodie.

Hoe oud was Beethoven toen hij in 1784 zijn allereerste pianoconcert in Es majeur schreef?

In juni van datzelfde jaar werd hij naast Neefe benoemd tot hoforganist, met een salaris van 150 florijnen.

Welk werk van Bach kon Beethoven op elfjarige leeftijd bijna helemaal uit zijn hoofd spelen?

In diezelfde tijd schreef hij zijn eerste composities; een jaar later kon hij al invallen als organist en theaterkapelmeester.

Welke schrijver noemde de Vijfde destijds al een van de belangrijkste werken uit haar tijd?

Delen van het werk duiken nog altijd op in de volkscultuur, van disco- en rock-'n-rollbewerkingen tot films en televisie.

Uit welke Vlaamse stad kwam Beethovens grootvader Lodewijck?

De grootvader vestigde zich later in Bonn als keurvorstelijk hofzanger; die afkomst verklaart het voorvoegsel 'van' in de naam.

Bij welke hoforganist nam Beethoven vanaf 1779 in Bonn les?

Deze leraar bracht hem in contact met het werk van Bach, Haydn en Mozart; op zijn twaalfde viel Beethoven al voor hem in als organist.

Hoeveel trombones schrijft de partituur van de Vijfde voor het vierde deel voor?

Het gaat om een alt-, een tenor- en een bastrombone; ook de piccolo en de contrafagot klinken alleen in de finale.

Voor welke erfstadhouder trad Beethoven in 1781 op tijdens een familiebezoek aan Nederland?

De elfjarige Beethoven reisde met zijn moeder en speelde in Rotterdam en Den Haag voor het hof.

In welk theater gaf Beethoven op 29 maart 1795 zijn eerste openbare concert in Wenen?

Hij speelde daar waarschijnlijk voor het eerst zijn eerste pianoconcert; datzelfde jaar verschenen de pianotrio's opus 1.

Welke Latijnse woorden sprak Beethoven op zijn sterfbed nadat de priester was vertrokken?

Het is de gebruikelijke slotzin van een stuk in de commedia dell'arte; kort daarna arriveerde nog een kistje wijn van uitgever Schott.

Welk werk verscheen in 1782 als eerste uitgegeven compositie van Beethoven?

Het stuk draagt het nummer WoO 63; een jaar later prees zijn leraar Neefe hem in Cramers Magazin der Musik.

Bij wie nam Beethoven in het geheim les omdat hij vond dat hij bij Haydn te weinig leerde?

Deze leraar haalde fouten uit Beethovens werk die Haydn, mogelijk uit gebrek aan interesse, over het hoofd had gezien.