30 leuke feiten over Wereldgeschiedenis

Langs welke rivier ontstond de Egyptische stroomcultuur, een van de vier eerste beschavingen?

De vier stroomculturen ontstonden zo'n 6000 tot 5000 jaar geleden; de eerste drie stonden al regelmatig met elkaar in contact.

Met welke mensaap deelt de moderne mens zijn recentste gemeenschappelijke voorouder?

Die laatste gemeenschappelijke voorouder is waarschijnlijk 5 tot 7 miljoen jaar oud en wordt ook wel de missing link genoemd.

Welk later ontdekt gebied werd door de verschoven demarcatielijn grotendeels Portugees?

Sommige historici vermoeden dat eerdere expedities er al voet aan wal hadden gezet, wat de verschuiving met voorbedachten rade zou verklaren.

Wat betekent de soortnaam Homo habilis letterlijk?

Deze soort wordt, net als Australopithecus garhi, genoemd als de eerste mensachtige die stenen werktuigen gebruikte.

Tot welke soort behoort het beroemde fossiel Lucy?

Australopithecus verscheen zo'n 4 miljoen jaar geleden als een diverse groep hominini die over lange afstanden kon foerageren.

Welke mensensoort vertrok meer dan een miljoen jaar geleden als eerste uit Afrika?

De eerste groepen trokken eerst richting Azië en pas daarna naar Europa, mogelijk gedreven door klimaatschommelingen.

Wie stichtte het Perzische Rijk, het grootste rijk dat de wereld tot dan toe had gezien?

Het rijk hield zo'n twee eeuwen stand, mede dankzij de tolerantie voor lokale gebruiken, culturen en religies.

Hoe heet de landbrug die Groot-Brittannië tijdens de laatste ijstijd met Europa verbond?

Een vergelijkbare landbrug verbond in dezelfde koude periodes Azië met Amerika en bevorderde de migratie.

Onder welke koning begon de Oud-Babylonische periode?

Daarmee begon zo'n 1500 jaar van culturele dominantie van Babylon over zuidelijk Mesopotamië.

Welke drie gewassen leveren ruim de helft van de plantaardige calorieën van de mens?

Van de zo'n 2500 ooit gedomesticeerde planten worden er nu nog maar 150 tot 200 gebruikt.

De aardbeving in welke stad temperde in 1755 het verlichte geloof in vooruitgang?

Ondanks die schok bleef het vooruitgangsgeloof de historiografie, de culturele antropologie en de sociologie sterk beïnvloeden.

Welk deel van haar geschiedenis leefde de mensheid als jager-verzamelaar?

Pas in een relatief laat stadium ontwikkelde de mens de kenmerken die hem van andere primaten onderscheiden.

Van hoeveel jaar geleden dateren de oudste resten van Homo sapiens?

Vooral vanaf zo'n 50.000 jaar geleden verspreidde de moderne mens zich in ongekend korte tijd over vrijwel de hele wereld.

Welke Mesopotamische stad wordt veelal beschouwd als de oudste echte stad?

De stad dreef handel met verre streken en stichtte koloniën, waardoor de behoefte ontstond om afspraken vast te leggen.

In welk land ligt Lomekwi, waar 3,3 miljoen jaar oude stenen werktuigen zijn gevonden?

Lange tijd gold de Oldowan-industrie van zo'n 2,6 miljoen jaar geleden als de vroegste vorm van stenen werktuigen.

Wie noemde de overgang naar landbouw de ‘neolithische revolutie’?

Dezelfde archeoloog maakte het idee populair dat alle innovatie uit het Nabije Oosten kwam: ex oriente lux.

Welk volk stak in de 17e eeuw v.Chr. met strijdwagens de Sinaïwoestijn over naar Egypte?

Egypte was tot dan toe een stabiel en geïsoleerd land geweest met weinig behoefte aan contact met de buitenwereld.

Welke historicus onderscheidde de courte durée, de moyenne durée en de longue durée?

De longue durée wordt vooral bepaald door geografische en klimatologische veranderingen die tijdgenoten nauwelijks opmerken.

Waar zijn voetsporen gevonden die de tweevoetigheid van Australopithecus aantonen?

De sporen zijn 3,6 miljoen jaar oud, wat bewijst dat rechtop lopen voorafging aan de groei van het hersenvolume.

Hoe heet het proces waarbij het hersenvolume van hominini groeide tot zo'n 1.200 cm³?

Australopithecus had zo'n 400 cm³ hersenen en Homo ergaster 800 cm³; een betere warmtehuishouding maakte de groei mogelijk.

Wie bedacht de term ‘ingebeelde gemeenschap’ voor groepen waarvan de leden elkaar niet kennen?

Zulke gemeenschappen ontstonden toen samenlevingen tijdens de stedelijke revolutie uitgroeiden tot chiefdoms.

Welke antropoloog zette het historisch particularisme tegenover de culturele evolutie?

Volgens deze visie is elke cultuur uniek, gevormd door specifieke historische omstandigheden en omgevingsfactoren.

Wie introduceerde het begrip ‘mentalité’ in de historiografie?

Wie de tijdgeest niet onderkent, loopt het risico historische gebeurtenissen vanuit de huidige betekenis van begrippen te lezen.

Wie formuleerde het ‘dilemma van de collectieve actie’?

Volgens dit dilemma blijven problemen liggen zolang de individuele winst niet groter is dan de individuele kosten.

Welke Hettitische koning plunderde in 1595 v.Chr. Babylon?

Hij versloeg eerst Yamkhad en trok daarna door; zijn plundering beëindigde de Oud-Babylonische periode.

Wie noemde het gebruik van wol, melk en dierlijke arbeid de ‘secundaire productenrevolutie’?

Als trek- en lastdier vergrootten gedomesticeerde dieren de productie- en transportmogelijkheden aanzienlijk.

Hoe noemt Jan Assmann vroege natuurgodsdiensten met nadruk op rituelen, offers en taboes?

Theologische vraagstukken waren in die religies van ondergeschikt belang; elke stam of stad had eigen goden.

Welk Spaans archief bewaart het origineel van het Verdrag van Tordesillas?

Het Portugese origineel ligt in de Arquivo Nacional da Torre do Tombo.

Hoeveel lengtegraden kreeg Portugal bij de verdeling van de oostelijke grens in 1529?

Spanje kreeg de overige 169 lengtegraden; de begeerde Molukse eilanden vielen aan Portugal toe.

Hoe noemde Goudsblom samenlevingen waarin arme boeren een overschot voor de elite maakten?

Die redistributie kwam tot uiting in grote rijkdom voor de elite rond de heiligdommen.