30 leuke feiten over Wereldkampioenschap schaken

Welke 18-jarige Indiër werd in 2024 de jongste wereldkampioen schaken ooit?

De match in Singapore eindigde in 7,5-6,5; de uitdager had zich gekwalificeerd door het Kandidatentoernooi te winnen.

Wie werd in 2023 wereldkampioen door Jan Nepomnjasjtsjii in rapid tie-breaks te verslaan?

Nepomnjasjtsjii had twee jaar eerder ook al een WK-match gespeeld, maar toen verloor hij van Carlsen, die daarna besloot niet meer voor de titel te gaan.

Wie werd in 1975 bij verstek wereldkampioen nadat Fischer weigerde zijn titel te verdedigen?

Fischer had een reeks voorstellen gedaan om de regels rond het wereldkampioenschap te wijzigen; de FIDE nam de meeste over, maar niet allemaal.

Hoeveel van de klassieke partijen van de WK-match Carlsen–Caruana in 2018 eindigden in remise?

Het was de tweede keer op rij dat de titel in een rapid-tiebreak werd beslist; Carlsen won die met 3-0 van de Amerikaan Fabiano Caruana.

Aan wie verloor Wilhelm Steinitz in 1894 de wereldtitel?

De match werd in New York, Philadelphia en Montréal gespeeld en eindigde in 12-7; de revanche in Moskou liep met 12½-4½ nog duidelijker af.

Welke Nederlander speelde in 1993 om de FIDE-wereldtitel tegen Karpov?

Beide spelers waren in de kandidatenmatches door Nigel Short verslagen, die zijn titelmatch tegen Kasparov buiten de FIDE om speelde; Karpov won de FIDE-match duidelijk.

Welke bijnaam droeg Michail Tal, die Botvinnik in 1960 van de wereldtitel stootte?

Tal versloeg Botvinnik in 1960, maar een jaar later wist hij zich geen raad met zijn tot in de puntjes voorbereide tegenstander en verloor de revanche met 8-13.

In welk jaar stierf Aleksandr Aljechin als regerend wereldkampioen?

Na zijn dood nam de FIDE de organisatie van de titelstrijd over en wees in 1948 via een toernooi een nieuwe wereldkampioen aan.

Wie won het kandidatentoernooi van 2016 en daagde daarmee Carlsen uit?

De match van november 2016 stond na twaalf klassieke partijen 6-6, waarna Carlsen de rapid-tiebreak met 3-1 won.

In welke Nederlandse stad werd een deel van het WK-toernooi van 1948 gespeeld?

Het toernooi, deels in het Nationaal Schaakgebouw en deels in Moskou, werd gewonnen door Botvinnik met 14 punten; Max Euwe was een van de vijf deelnemers.

Wie versloeg Garri Kasparov in 2000 en werd daarmee 'klassiek' wereldkampioen?

De uitslag was 8½-6½. In 2004 behield de nieuwe kampioen zijn titel door een 7-7-gelijkspel tegen Péter Lékó, de winnaar van het kandidatentoernooi van 2002.

In welk jaar speelden Steinitz en Zukertort de match die als het eerste WK schaken geldt?

De match ging over 24 partijen in New York, Saint Louis en New Orleans; Steinitz won met 12½-7½ en geldt sindsdien als de eerste wereldkampioen.

In welke Indiase stad veroverde Magnus Carlsen in 2013 de wereldtitel op Anand?

Carlsen won met 6½-3½; een jaar later won Anand het kandidatentoernooi in Chanty-Mansiejsk en verloor de revanche in Sotsji met 6½-4½.

Met welke eindstand won Max Euwe in 1935 de WK-match tegen Aljechin?

Na zeven partijen stond Aljechin nog met 5-2 voor, maar Euwe toonde aan dat diens voorbereiding niet deugde en trok de stand na 14 partijen gelijk op 7-7.

In welke stad nam Aljechin in 1927 de wereldtitel over van Capablanca?

Er werd gespeeld om zes winstpartijen waarbij remises niet meetelden: officieel won Aljechin met 6-3, in punten met 18½-15½.

Waarover ging het conflict waardoor Fischer in 1972 niet kwam opdagen voor de tweede partij?

Fischer had ook de eerste partij al verloren, maar bleek daarna te sterk voor Spasski en stond na 13 partijen met 8-5 voor.

Welke Bulgaar won in 2005 het FIDE-wereldkampioenschapstoernooi met acht deelnemers?

Kramnik weigerde aan dit toernooi mee te doen en wilde zijn klassieke titel alleen in een tweekamp verdedigen, wat een jaar later tot de herenigingsmatch leidde.

Waarom gaf Lasker in 1921 zijn WK-match tegen Capablanca op?

De tweekamp stond op dat moment 9-5 voor Capablanca, en het was de eerste keer sinds 1910 dat Lasker zijn titel weer op het spel zette.

Welke organisatie richtten Kasparov en Nigel Short in 1993 op na hun breuk met de FIDE?

De nieuwe bond organiseerde de tweekamp tussen beide oprichters, die Kasparov met 12½-7½ won, en zette daarna een eigen kandidatencyclus op.

Waarom kreeg Botvinnik na zijn nederlaag tegen Petrosjan in 1963 geen revanchematch?

Eerder had Botvinnik dat privilege tweemaal benut: na zijn verlies tegen Smyslov in 1957 en tegen Tal in 1960 heroverde hij telkens een jaar later de titel.

Met welke eindstand won Fischer in 1972 de WK-match tegen Spasski?

Een jaar eerder had Fischer de kandidatenmatches met een nog nooit vertoonde overmacht gewonnen en zo het recht verworven Spasski uit te dagen.

In welke stad verdedigde Steinitz in 1889 zijn wereldtitel tegen Michail Tsjigorin?

Steinitz won met 10½-6½ en nam het in 1892 op dezelfde plek opnieuw tegen Tsjigorin op, toen met 12½-10½ als uitslag.

Welke FIDE-voorzitter brak de marathonmatch Karpov–Kasparov van 1984 af?

Karpov stond al met 5-0 voor toen Kasparov de 32e partij won en later ook de 47e en 48e; daarna moest een nieuwe match over 24 partijen volgen.

In welke Duitse stad verdedigde Anand in 2008 zijn wereldtitel tegen Kramnik?

Kramnik had van de FIDE het voorrecht gekregen om, als hij het WK-toernooi van 2007 niet won, alsnog een match tegen de winnaar te spelen.

Uit hoeveel rapidpartijen bestond de barrage van de herenigingsmatch Kramnik–Topalov in 2006?

De match over 12 partijen, gespeeld van 21 september tot 13 oktober, eindigde in 6-6 en maakte een einde aan dertien jaar met twee wereldtitels.

Welke Spaanse stad was in 1987 het toneel van de vierde WK-match Karpov–Kasparov?

De eindstand was 12-12 nadat Kasparov met veel kunst en vliegwerk de laatste partij had gewonnen, waarmee hij zijn titel behield.

Waar werd de politiek beladen WK-match Karpov–Kortsjnoj van 1978 gespeeld?

Kortsjnoj was enkele jaren eerder uit de Sovjet-Unie gevlucht, terwijl Karpov als een typische vertegenwoordiger van dat land gold.

In welke Italiaanse stad overklaste Karpov in 1981 uitdager Kortsjnoj?

De match van 1 oktober tot 19 november verliep met veel minder tumult dan die van 1978 en eindigde in 6-2 in winstpartijen.

Hoeveel WK-partijen speelden Karpov en Kasparov in totaal tegen elkaar?

Over al hun titelmatches samen luidde de stand 73-71 in het voordeel van Kasparov, die de vijfde match in 1990 in New York en Lyon won.

Wie won in 1999 het FIDE-knock-outtoernooi om de wereldtitel in Las Vegas?

De FIDE hield tussen 1997 en 2004 vijf van zulke knock-outtoernooien; Anand won er twee, in Groningen/Lausanne en in New Delhi/Teheran.