Bajkał — 30 ciekawostek

Która wielka linia kolejowa biegnie w okolicach Bajkału obok Kolei Bajkalsko-Amurskiej?

Samo jezioro ma też duże znaczenie dla żeglugi i rybołówstwa.

Do jakiej rodziny ssaków należy nerpa bajkalska?

Ten drapieżny ssak nosi naukową nazwę Pusa sibirica.

W której republice Rosji, obok obwodu irkuckiego, leży Bajkał?

Bajkał to jezioro tektoniczne położone w azjatyckiej części Rosji.

Która rzeka jako jedyna wypływa z Bajkału?

Rzeka ta jest prawym dopływem Jeniseju, a ujścia rzek wpadających do jeziora są deltowate.

Jaką część światowych zasobów powierzchniowej wody słodkiej mieści Bajkał?

W liczbach bezwzględnych zasoby wodne jeziora wynoszą 23 tys. km³.

Która ryba stanowiła ok. 70% połowów w Bajkale na przełomie lat 80. i 90. XX w.?

Łowiono wtedy ok. 2 tys. ton ryb rocznie, a przed 1941 r. połowy były kilkukrotnie większe.

Na czym nerpy bajkalskie rozmnażają się od końca lutego do marca?

Ciąża trwa 11 miesięcy, a okres karmienia młodych od 1,5 do 3 miesięcy.

Jak nazywa się największa wyspa Bajkału, mająca 742 km² powierzchni?

W odległości 8–12 km od tej wyspy znajduje się największa znana głębia jeziora.

Do którego miesiąca, licząc od grudnia, utrzymuje się lód na powierzchni Bajkału?

Miąższość lodu wynosi od 0,4 do 1,2 m, a jest on tak przezroczysty, że w pobliżu brzegu widać przez niego dno.

Do ilu metrów dochodzi przezroczystość wody Bajkału?

To zasługa niskiego stężenia substancji rozpuszczonych i zawiesin w wodzie jeziora.

Ile metrów wynosi maksymalna głębokość Bajkału według nowych danych?

Średnia głębokość jeziora to 730 m, a starsze mapy przez wiele lat podawały wartość 1620 m.

Która ryba stanowi nawet 90% diety nerpy bajkalskiej?

Chodzi o dwa gatunki ryb z rodzaju Comephorus, które łącznie dominują w jadłospisie tego ssaka.

Ile kilometrów długości ma Bajkał?

Jezioro jest przy tym wąskie: jego maksymalna szerokość wynosi zaledwie 79 km.

Jak nazywały się rosyjskie załogowe łodzie podwodne, które w 2008 r. dotarły do dna Bajkału?

Dwie jednostki o numerach 1 i 2 osiągnęły wtedy zanurzenie, według różnych źródeł, 1580 m i 1592 m.

Ile dopływów ma Bajkał?

Do najważniejszych należą Selenga i Barguzin, a ujścia rzek mają charakter delt.

Co jest skutkiem bardzo intensywnego mieszania się wód Bajkału?

Ekosystem jeziora, kształtowany przez trwające miliony lat procesy regulacyjne, uchodzi za wyjątkowo zrównoważony.

W którym roku Bajkał wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO?

Wpis objął też przyległe tereny, m.in. Nadbajkalski i Zabajkalski Park Narodowy.

Na jakiej wysokości w metrach n.p.m. leży lustro wody Bajkału?

Jezioro wypełnia rów tektoniczny, a otaczające je pasma górskie sięgają blisko 3000 m n.p.m.

Który Polak mierzył z Wiktorem Godlewskim głębokość Bajkału w latach 1869–1876?

Obaj badali południową część jeziora; do zasłużonych polskich zesłańców badających Bajkał należał też Aleksander Czekanowski.

Jakim terminem określa się Bajkał, bo jego dno leży 1186,5 m poniżej poziomu morza?

Lustro wody leży wysoko nad poziomem morza, lecz dno schodzi głęboko poniżej niego; to największe takie zagłębienie na świecie.

Jak w Rosji nazywa się ścisły rezerwat przyrody, taki jak Rezerwat Barguziński nad Bajkałem?

W rejonie jeziora są trzy takie rezerwaty i dwa parki narodowe o łącznej powierzchni ponad 17 tysięcy km².

Jak nazywa się najwyższy szczyt Gór Bajkalskich, mierzący 2588 m n.p.m.?

Góry Bajkalskie wznoszą się na północno-zachodnim brzegu jeziora, a Jan Czerski był jednym z polskich zesłańców, którzy je badali.

Na ponad ile kilometrów ocenia się grubość osadów dennych Bajkału?

Materiał osadowy nanosiły na dno rzeki przez miliony lat istnienia jeziora.

Która płyta tektoniczna odsuwa się od euroazjatyckiej, co wiąże się z powstaniem Bajkału?

Ruch ten wywołały kolizja płyty indyjskiej z Azją, rozszerzanie pacyficznych stref subdukcji i ciepło płaszcza ziemskiego.

Z jakiego języka pochodzi słowo „Pusa” w naukowej nazwie nerpy bajkalskiej?

Słowo to ma po prostu oznaczać fokę, a drugi człon nazwy, sibirica, znaczy „syberyjski”.

Czyja wyprawa w latach 1896–1902 jako pierwsza zmierzyła głębokość całego Bajkału?

Pierwsze pomiary głębokości jeziora prowadzono już w XVII w., gdy dotarło tam większe osadnictwo rosyjskie.

Kto założył Bajkalską Stację Limnologiczną, która w latach 30. XX w. dostała echosondy?

Dzięki echosondom w latach 1931–1934 przeprowadzono pierwsze kompleksowe pomiary głębokości jeziora i sporządzono mapę rzeźby dna.

Jak inaczej nazywa się wiatry podłużne, wiejące wzdłuż dłuższej osi Bajkału?

To suche i silne wiatry, lokalnie nazywane wierchowik i kułtuk.

Który niemiecki przyrodnik jako pierwszy opisał naukowo nerpę bajkalską w 1788 r.?

Nadał jej wówczas nazwę Phoca vitulina γ. sibirica; dziś gatunek zalicza się do rodzaju Pusa.

Z którego jeziora, oprócz Bajkału, pochodził holotyp nerpy bajkalskiej?

Gatunek uznaje się za monotypowy, czyli nie wyróżnia się w jego obrębie podgatunków.