Bitwa stalingradzka — 30 ciekawostek

Który film z 2001 r. pokazuje pojedynek radzieckiego snajpera z Niemcem Erwinem Königiem?

Wyreżyserował go Jean-Jacques Annaud, a niemiecki przeciwnik głównego bohatera jest najprawdopodobniej postacią fikcyjną.

Jaki kryptonim nosiła niemiecka letnia ofensywa 1942 r. na południu Związku Radzieckiego?

Start planowano na koniec maja, ale przeciągające się oblężenie Sewastopola kilkakrotnie przesuwało termin; natarcie ruszyło dopiero 28 czerwca.

Jakie czołgi produkowała Stalingradzka Fabryka Traktorów aż do wejścia do niej Niemców?

Niepomalowane i pozbawione celowników wozy jechały z hali produkcyjnej prosto na linię frontu; celować można było z nich tylko „po lufie”.

Jaki kryptonim nosiła radziecka kontrofensywa pod Stalingradem rozpoczęta 19 listopada 1942 r.?

Żukow, który podczas wizyty na froncie zauważył słabą organizację, wymógł tygodniowe opóźnienie początku ataku.

Który sierżant dowodził plutonem broniącym ufortyfikowanego domu nad Wołgą w Stalingradzie?

Obrońcy otoczyli budynek polami minowymi i przez dwa miesiące nie mieli dnia wolnego od walk; Niemcy oznaczyli go na mapach jako „Twierdzę”.

Kto był najsłynniejszym radzieckim snajperem walczącym w Stalingradzie?

Podczas bitwy zaliczono mu 225 potwierdzonych trafień; strzelcy wyborowi obu stron szczególnie chętnie polowali na obserwatorów artyleryjskich.

Kto zapewnił Hitlera, że Luftwaffe zaopatrzy okrążoną 6 Armię „mostem powietrznym”?

Lotnictwo dostarczało średnio 85 ton zapasów dziennie, choć absolutnym minimum było 500 ton.

Jak Niemcy nazwali walki miejskie w Stalingradzie, toczone nawet w kanałach ściekowych?

Żołnierze gorzko żartowali, że zajęli już kuchnię w danym mieszkaniu, ale wciąż walczą o salon i sypialnię.

Z którego państwa pochodziła 3 Armia, wyparta z północnej flanki 6 Armii w listopadzie 1942 r.?

Jej dowództwo dostrzegało przygotowania do radzieckiego ataku i nalegało na posiłki, ale Niemcy ponownie odmówili.

Kto stanął na czele nowo utworzonej Grupy Armii Don, mającej odblokować Stalingrad?

W jej skład weszło m.in. 20 dywizji niemieckich i dwie rumuńskie okrążone w Stalingradzie oraz pozostałości rumuńskiej 3 Armii.

Jaki numer nosił rozkaz Stalina z lipca 1942 r. grożący dowódcom sądem za samowolny odwrót?

Dezerterów i domniemanych sabotażystów miano wyłapywać i rozstrzeliwać; w samej 62 Armii aresztowano 203 ludzi, z których 49 stracono.

Jaką część powierzchni Stalingradu kontrolowali Niemcy w połowie listopada 1942 r.?

Obrońcy trzymali się wtedy już tylko na czterech wąskich przyczółkach wzdłuż zachodniego brzegu Wołgi.

Jaki kryptonim nosiła niemiecka próba przebicia się z południa do uwięzionej 6 Armii?

Do 18 grudnia odsiecz zbliżyła się na 48 km, ale czołgi w kotle miały paliwa najwyżej na 30 km natarcia.

Z kim, ku własnemu zaskoczeniu, walczyli pod Stalingradem żołnierze 16 Dywizji Pancernej?

1077 Pułk Przeciwlotniczy tworzyły głównie młode ochotniczki, nieszkolone do zwalczania celów naziemnych; walczyły aż do utraty wszystkich 37 dział.

O który obiekt na południu Stalingradu toczyła się zacięta, trzydniowa walka?

Około 50 odciętych czerwonoarmistów odparło dziesięć niemieckich ataków, zanim skończyły im się amunicja i woda.

W jakiej miejscowości 23 listopada 1942 r. zamknął się pierścień okrążenia wokół Stalingradu?

Za linią frontu Niemcy nie poczynili żadnych przygotowań do obrony tego kluczowego punktu na swoich tyłach.

W jakim zrujnowanym budynku mieściła się ostatnia kwatera główna Paulusa w Stalingradzie?

Kapitulację kwatery wynegocjował gen. Schmidt, podczas gdy dowódca 6 Armii przebywał nieświadomy niczego w innym pokoju.

Który dowódca Frontu Dońskiego podpisał w styczniu 1943 r. wezwanie Paulusa do kapitulacji?

Parlamentariusze obiecywali jeńcom bezpieczeństwo, opiekę medyczną i normalne racje żywnościowe, lecz odpowiedzi nie dostali, bo Hitler zabraniał poddania się.

Jak nazywała się radziecka operacja z 16 grudnia 1942 r. wymierzona we włoską obronę nad Donem?

Włoskie dywizje „Cosseria” i „Ravenna” mimo przewagi przeciwnika 9:1 początkowo stawiały twardy opór; ich linie rozpadły się 19 grudnia.

Po wizycie którego kanclerza w Moskwie ostatni jeńcy spod Stalingradu wrócili do Niemiec?

Stało się to dopiero w 1955 r., ponad dwanaście lat po zakończeniu walk nad Wołgą.

Jakie imię nosiło gigantyczne działo kolejowe sprowadzone pod Stalingrad, lecz nieużyte?

Sowieci zgromadzili za to liczne baterie na wschodnim brzegu Wołgi, zdolne ostrzeliwać pojedyncze niemieckie pozycje w całym mieście.

Ilu niemieckich jeńców wziętych do niewoli w Stalingradzie powróciło do swoich domów?

Większość zmarła z powodu ran, chorób (zwłaszcza tyfusu), przepracowania, złego traktowania i niedożywienia.

Kto dowodził 4 Flotą Powietrzną, której bombardowanie rozpoczęło bitwę stalingradzką?

Latem i jesienią 1942 r. była to najpotężniejsza formacja powietrzna na świecie; 23 sierpnia w ciągu 48 godzin zrzuciła na miasto około 1000 ton bomb.

Gdzie Żukow zastosował podwójny manewr okrążający trzy lata przed bitwą pod Stalingradem?

Zniszczył tam 23 Dywizję Japońskiej Armii Cesarskiej; podobny plan posłużył do otoczenia wojsk niemieckich nad Wołgą.

Ilu ton zapasów dziennie wymagało optymalne zaopatrywanie wojsk w kotle stalingradzkim?

Oznaczałoby to 350 lotów Ju 52 każdego dnia; w najlepszym dniu oblężenia, 19 grudnia, dostarczono 262 tony w 154 lotach.

Ilu generałów zostało jeńcami po kapitulacji wojsk Osi w Stalingradzie?

Wcześniej żaden niemiecki marszałek nigdy się nie poddał, więc awans Paulusa do tej rangi był czytelną sugestią ze strony Hitlera.

Które lotnisko w kotle stalingradzkim Niemcy utracili 16 stycznia 1943 r.?

Kilka dni później padło kolejne lądowisko, co oznaczało koniec dostaw z zewnątrz i ewakuacji rannych; potem zdarzały się już tylko zrzuty zasobników.

W którym miesiącu 1943 r. złożyły broń ostatnie grupy Niemców ukryte w piwnicach Stalingradu?

Według rozpowszechnionej opinii uważali oni, że śmierć w walce jest lepsza niż powolne umieranie w radzieckiej niewoli.

Który generał dowodził 24 Korpusem Pancernym podczas rajdu na lotnisko w Tacynskiej?

Lotnisko opuszczono w niespełna godzinę pod ogniem czołgów; na ziemi zostały 72 zniszczone Ju 52, czyli około 10 proc. floty transportowej Luftwaffe.

Który generał dowodził północnym kotłem w Stalingradzie, walczącym do 2 lutego 1943 r.?

W ostatniej depeszy wysłanej ze Stalingradu on i jego szef sztabu celowo pominęli nazistowskie pozdrowienie.