Folklor — 30 ciekawostek

Która funkcja folkloru polega na kształtowaniu upodobań artystycznych i rozwijaniu wyobraźni?

Z wartości artystycznych folkloru czerpali poeci, pisarze i muzycy, zwłaszcza w epoce romantyzmu.

Co dosłownie znaczy angielskie wyrażenie „folk-lore”, od którego pochodzi słowo „folklor”?

Ta dziedzina kultury ludowej ma charakter wieloskładnikowy, niejednolity i synkretyczny.

Jaki słynny zespół jest przykładem folkloru rekonstruowanego, czyli stylizowanego?

Do tej samej kategorii należą kapele grające na tradycyjnych instrumentach oraz zespoły akademickie, jak „Poligrodzianie” czy „Krakus”.

Jaki prąd umysłowy, gloryfikujący kulturę ludową, sprzyjał upowszechnieniu terminu „folklor” w Europie?

Termin rozpowszechnił się z czasem na całym świecie, ale to w Europie znalazł najpodatniejszy grunt.

Jakie trzy odmiany folkloru podaje się jako przykłady kryterium regionalnego?

Podziały folkloru krzyżują się: ten sam przekaz może być jednocześnie regionalny, zawodowy i środowiskowy.

Która funkcja folkloru to uspokajający lub pobudzający wpływ na odbiorców?

Folklor pełni też funkcję rozrywkowo-autoteliczną, czyli bawi i istnieje dla samego siebie.

Poprzez co, obok celowego przyuczenia, przekazywane są w folklorze umiejętności wokalno-muzyczne?

Przykładem celowego przyuczenia u przekazującego jest nauka gry na instrumencie.

Jakie formy obejmuje folklor współczesny?

Zalicza się tu również pogłoskę, anegdotę, satyrę towarzyską, stereotypowy toast, formułę życzeniową, porzekadło i parodię.

Z czego wynika wariantywność tekstu folkloru?

Przekaz ustny sprzyja twórczemu przetwarzaniu tekstu oraz wprowadzaniu dodatków i uzupełnień.

Jakie dwie odmiany folkloru są przykładami kryterium zawodowego?

Kryterium środowiskowe pozwala natomiast wyróżnić folklor żołnierski, marynarski, przestępczy i uczniowski.

Jakie stanowisko w sporze o zakres folkloru zajmuje współczesna folklorystyka?

Do folkloru zalicza się dziś zwyczaje, obrzędy i wierzenia wraz z kulturą artystyczną: literaturą ustną, muzyką i tańcem.

Przykładem której funkcji folkloru jest folklor antyfeudalny lub antyhitlerowski?

Polega ona na wyrażaniu protestu wobec ucisku i niesprawiedliwości; innym przykładem jest folklor antyszlachecki.

Co zalicza się do folkloru plastycznego według kryterium dominanty środków wyrazu?

To samo kryterium wyróżnia jeszcze folklor słowny, muzyczny, taneczny i widowiskowy.

Kim zwykle są nadawcy przekazu folklorystycznego?

Są oni kompetentnymi reprezentantami tradycji, a odbiorca musi np. podzielać określony stosunek do norm społecznych i znać fakty związane z tekstem.

Ile stanowisk zajmowali badacze w sporze o zakres pojęcia „folklor”?

Rozbieżności w rozumieniu zakresu tego pojęcia pojawiły się wśród badaczy od samego początku istnienia terminu.

Jak gawędziarz reaguje, gdy słuchacze wyrażają niedowierzanie wobec opowiadanych treści?

W ten sposób odbiorcy współdeterminują formę przekazu, a narrator stara się przekonać ich o autentyczności zdarzenia.

Jak inaczej określa się folklor współczesny, będący wyrazem aktywności twórczej subkultur?

Jego treści są przekazywane zarówno w kontaktach bezpośrednich, jak i przez słowo drukowane, telewizję czy internet.

Która funkcja folkloru obejmuje modelowanie życia wspólnotowego i podtrzymywanie tradycji?

Dzięki niej folklor podtrzymuje więź grupową; w swoim środowisku macierzystym jest on jedyną rzeczywistością symboliczną.

Co zakłada przekaz folklorystyczny w relacji między nadawcą a odbiorcą?

Odbiorcy współdeterminują formę przekazu, reagując na opowiadane treści.

Do czego orientacja literaturoznawcza J.M. Sokołowa zawężała pojęcie folkloru?

W tym ujęciu mieściły się jedynie bajki, podania, legendy, pieśni i przysłowia.

Według jakiego kryterium wyróżnia się folklor chłopski, szlachecki, miejski i robotniczy?

Inne kryteria podziału to m.in. środowiskowe, zawodowe, regionalne, etniczne oraz dominanta środków wyrazu.

Z czym tekst folkloru jest strukturalnie powiązany?

Inne cechy tekstu folkloru to oralność i dialogiczność, czyli bezpośredni kontakt uczestników przekazu.

Jakim terminem określa się folklor rekonstruowany, np. występy zespołów pieśni i tańca?

To zjawisko wtórne: teksty i obrzędy wyuczone, opracowane stylistycznie i przedstawiane w celowo zaaranżowanych sytuacjach.

Który brytyjski pisarz wprowadził w 1846 roku termin „folklor” do obiegu naukowego?

Określał nim najstarsze składniki kultury: pradawne zwyczaje, obrzędy, zabobony, ballady i przysłowia.

W którym dziesięcioleciu folklorystyka wyodrębniła się jako samodzielna dyscyplina naukowa?

Wcześniej badania folkloru prowadzono w ramach etnografii, literaturoznawstwa, historii sztuki, religioznawstwa, językoznawstwa i muzykologii.

Jak nazywa się cecha tekstu folkloru polegająca na powtarzalności schematów kompozycyjnych?

Powtarzalne są nie tylko schematy kompozycyjne, lecz także tematyczne; tekst folkloru cechuje ponadto kontakt „twarzą w twarz”.

Który polski etnograf wyróżnia folklor tradycyjny, współczesny i rekonstruowany?

Jego hasło „Folklor” ukazało się w „Słowniku etnologicznym” pod redakcją Zofii Staszczak w 1987 roku.

Według którego polskiego folklorysty folklor pełni m.in. funkcję wychowawczo-etyczną?

Funkcja ta polega na przekazie zasad moralnych, mądrości życiowej i wzorów zachowań oraz wyrażaniu aprobaty lub dezaprobaty wobec postaw.

Który badacz reprezentował stanowisko włączające do folkloru także elementy kultury materialnej?

W tym najszerszym ujęciu do folkloru zaliczano nawet narzędzia, stroje, kształty wsi i budownictwo.

Który badacz podzielił gatunki tekstów folkloru według ich związku z sytuacją wykonania?

W jego systematyce gatunki dzielą się na cztery grupy, od niezależnych od sytuacji wykonania po ściśle z nią związane, jak kołysanki.