Haiti — 30 ciekawostek
Dowiedz się czegoś nowego, a potem sprawdź się w quizie.
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wiesz to wszystko? Udowodnij.
Rozwiąż quiz z 30 pytańJakie są języki urzędowe Haiti?
Haiti jest republiką z systemem półprezydenckim; prestiż społeczny ma język byłej metropolii, ale rola kreolskiego rośnie jako element tożsamości mieszkańców.
Jaki przydomek nosił François Duvalier, dyktator rządzący Haiti od 1957 roku?
Dyktatura rodziny Duvalierów trwała od 1957 do 1986 roku; po ojcu władzę przejął syn Jean-Claude, który kontynuował autorytarne rządy.
Jaką magnitudę w skali Richtera miało trzęsienie ziemi na Haiti w 2010 roku?
Epicentrum znajdowało się około 25 km od stolicy; wstrząsy odczuwano także na Kubie, Jamajce, Bahamach oraz na Turks i Caicos.
Które wyznanie zostało w 2003 roku uznane na Haiti za religię państwową?
Oficjalnie wyznaje je zaledwie 2,1% Haitańczyków, lecz w praktyce kultywuje je wielu wyznawców innych religii, głównie katolików.
Jak dawniej nazywano wyspę, której zachodnią część zajmuje Haiti?
W wielu językach dawna nazwa wyspy jest używana do dziś; do Haiti należy też kilkadziesiąt mniejszych wysp, m.in. Tortuga i Gonâve.
Którego dnia proklamowano niepodległość Haiti?
Haiti stało się drugim, po Stanach Zjednoczonych, do dziś istniejącym niepodległym państwem w Ameryce.
Którego dnia 2010 roku nastąpił główny wstrząs trzęsienia ziemi na Haiti?
Główny wstrząs nadszedł o 16.53 czasu lokalnego, a dziesięć spośród wstrząsów wtórnych przekroczyło magnitudę 5.
Jaki huragan wywołał we wrześniu 2004 roku powódź, w której na Haiti zginęło ponad 3 tys. osób?
Żywioł uderzył w północne wybrzeże kraju 27 września; zagrożenie huraganami trwa na Haiti co roku od czerwca do listopada.
Jak nazywały się służby, na których François Duvalier oparł swoje dyktatorskie rządy?
Nacjonalista wygrał wybory prezydenckie w 1957 roku, po czym tłamsił opozycję; zmarł w 1971 roku, przekazując urząd synowi.
Żołnierze jakiej narodowości, sprzymierzeni z Francją, pomogli Haitańczykom wywalczyć niepodległość?
Francja wysłała na wyspę Legiony Polskie, lecz część legionistów odłączyła się od wojsk francuskich i stanęła po stronie powstańców, bo ich ojczyzna była wówczas pod zaborami.
Jakie ludy zamieszkiwały wyspę Haiti w XV wieku?
Po przybyciu Hiszpanów ludność autochtoniczna uległa w ciągu XVI wieku niemal całkowitemu wyniszczeniu.
Jaki tytuł przyjął Dessalines po proklamowaniu niepodległości Haiti?
Nowy władca bezskutecznie próbował zająć wschodnią część wyspy; w 1806 roku został zamordowany podczas buntu mulackich właścicieli ziemskich.
Kolizja których płyt litosferycznych wywołała trzęsienie ziemi na Haiti w 2010 roku?
Jedna z płyt przesuwa się na wschód, druga na zachód; wyspę przecinają dwa uskoki, a epicentrum leżało bliżej uskoku południowego.
Pod jaką nazwą zachodnia część wyspy Haiti przeszła w 1697 roku pod władanie Francji?
W XVIII wieku kolonia przeżywała rozkwit dzięki uprawom trzciny cukrowej, kawy, bawełny i indygowca, a sprowadzeni z Afryki niewolnicy stanowili pod koniec wieku większość mieszkańców.
Kto wygrał demokratyczne wybory prezydenckie na Haiti w 1990 roku?
Kandydat lewicy został już w 1991 roku obalony przez wojskowy zamach stanu; wrócił na urząd w 1994 roku po pokojowej interwencji sił ONZ.
Jaki odsetek drzewostanu Haiti zniszczono w dziesięcioleciach po 1925 roku?
Jeszcze w 1925 roku lasy pokrywały około 60% powierzchni kraju; wylesienie prowadzi dziś do jałowienia i erozji gleby oraz katastrofalnych powodzi.
Kto stanął na czele niewolniczego powstania, które wybuchło na Haiti w 1791 roku?
Przywódców powstania, w tym Toussainta Louverture’a, wspierali Hiszpanie; niewolnictwo zniesiono dwa lata później, w 1793 roku.
Jakie wezwanie nosi katedra w stolicy Haiti zniszczona podczas trzęsienia ziemi w 2010 roku?
Razem z katedrą runęły Pałac Prezydencki i siedziba Zgromadzenia Narodowego, a uszkodzeniu uległo międzynarodowe lotnisko.
Kto stanął na czele powstania z 1802 roku, które przerodziło się w haitańską wojnę o niepodległość?
Dowódca zyskał przychylność zarówno ludności murzyńskiej, jak i Mulatów, a jego armia pokonała wojska francuskie wysłane, by przywrócić dawne porządki.
Jakie miasto założyli w 1644 roku francuscy piraci na zachodzie wyspy Haiti?
Penetracja zachodniej części wyspy przez piratów poprzedziła jej formalne przejęcie przez Francję na mocy traktatu z Rijswijk w 1697 roku.
W zamian za co Francja uznała niepodległość Haiti?
Konieczność spłaty skłoniła prezydenta Boyera do przywrócenia półniewolniczego systemu wielkoplantacyjnego, co wywołało zamieszki w całym kraju.
Co stało się z głównym więzieniem w stolicy Haiti podczas trzęsienia ziemi w 2010 roku?
Zniszczony został także szpital na bogatych przedmieściach Pétionville i większość placówek leczniczych w centrum miasta.
Do którego roku trwała amerykańska okupacja Haiti rozpoczęta w 1915 roku?
Po wycofaniu się armii Stanów Zjednoczonych władzę przejęły głównie mulackie elity, które rządziły krajem w dyktatorski sposób.
Pod jakim pretekstem wojska amerykańskie zajęły Haiti w 1915 roku?
Przed interwencją kraj od 1859 roku paraliżowały anarchia i konflikty polityczno-rasowe, a gospodarka pozostawała uzależniona od obcego kapitału.
W którym roku Jean-Claude Duvalier zbiegł z Haiti po masowych zamieszkach?
Po ucieczce dyktatora władzę przejęło wojsko, a rok później wprowadzono nową konstytucję wzorowaną na francuskiej i amerykańskiej.
Kto rządził Królestwem Haiti na północy wyspy jako król Henryk I?
Państwo Haiti powstało na północy po śmierci Dessalinesa, a od 1811 roku było królestwem opartym na wojskowo-ziemiańskich elitach murzyńskich.
W którym roku Dominikana odłączyła się politycznie od Haiti?
Późniejsze zbrojne próby ponownego przyłączenia wschodniej części wyspy, podejmowane przez cesarza Faustyna I, doprowadziły do osłabienia państwa haitańskiego.
Na jakiej mikropłycie tektonicznej leży Haiti?
Mikropłyta powstała w strefie kolizji większych płyt; oddzielają ją od nich dwa uskoki tektoniczne, południowy i północny.
Który prezydent zjednoczył Haiti w 1820 roku po samobójstwie króla Henryka I?
Dwa lata później ten sam prezydent zajął wschodnią część wyspy, czyli obecną Dominikanę, która odłączyła się od Haiti dopiero w 1844 roku.
Który haitański pisarz jest autorem przetłumaczonej na polski powieści „Hadriana moich marzeń”?
Literatura haitańska powstaje głównie po francusku, choć rośnie znaczenie utworów w języku haitańskim; na polski tłumaczono też Dany’ego Laferrière’a.