Historia Europy — 30 ciekawostek

Który władca macedoński, podbijając imperium perskie, zapoczątkował okres hellenistyczny?

Zhellenizowane państwo macedońskie uzyskało dominację nad Grekami w drugiej połowie IV wieku p.n.e., a w II i I wieku p.n.e. Grecja dostała się pod panowanie Rzymu.

Który rok przyjmuje się za umowny koniec starożytności w Europie?

To data obalenia Romulusa Augustulusa, ostatniego cesarza zachodniorzymskiego; inni historycy wskazują rok 395, czyli podział cesarstwa po śmierci Teodozjusza I.

Który książę sprowadził w 1226 roku Krzyżaków na ziemie polskie?

Zakon podbił plemiona pruskie i popadł w konflikt z pogańską Litwą; połączone siły polsko-litewskie położyły kres jego dominacji pod Grunwaldem w 1410 roku.

W jakiej bitwie Wilhelm Zdobywca pokonał Anglików w 1066 roku?

Normandzka inwazja wyznacza koniec epoki staroangielskiej; sami Normanowie, osiadłszy w północnej Francji, szybko przejęli język francuski.

Na której wyspie rozwinęła się w epoce brązu kultura minojska?

Wyspę zdominowała później kultura mykeńska z Grecji właściwej, której gwałtowny upadek otworzył tzw. wieki ciemne.

W którym roku upadł Konstantynopol, kończąc dzieje Cesarstwa Bizantyńskiego?

Tę datę przyjmuje się też często za początek nowożytności, choć upadek Bizancjum miał bardzo ograniczony wpływ na rozwój kultury europejskiej.

W którym roku papież koronował Karola Wielkiego na cesarza rzymskiego?

Koronacja przekształciła państwo Franków w Imperium Karolińskie, rozciągające się od Morza Północnego po Ebro i od Zatoki Biskajskiej po Ren.

Migracje których ludów składały się przede wszystkim na wielką wędrówkę ludów w IV–VI wieku?

Większość państw powstałych na gruzach cesarstwa rzymskiego szybko upadła, ale państwo Franków stało się podwaliną nowożytnej Europy.

Który rok przyjmuje się symbolicznie za datę wielkiej schizmy wschodniej?

Zupełnie inny charakter miała wielka schizma zachodnia z lat 1378–1417, gdy do tytułu papieża rościło sobie pretensje dwóch, a nawet trzech papieży naraz.

Kto pokonał Arabów w bitwie pod Poitiers w 732 roku?

Arabowie dokonywali wypadów z Półwyspu Iberyjskiego na ziemie Franków; w 778 roku Karol Wielki podjął wyprawę do Hiszpanii, zakończoną jednak klęską.

Jak wikingowie nazwali ziemie w Ameryce Północnej, do których dopłynęli na długo przed Kolumbem?

Skandynawscy żeglarze dotarli do półwyspu Labrador na wschodnim wybrzeżu dzisiejszej Kanady.

Który władca Franków jako pierwszy z przywódców germańskich przyjął chrzest w obrządku katolickim?

Chrzest nastąpił dziesięć lat po klęsce ostatniego namiestnika rzymskiego w Galii w 486 roku; w ciągu stu lat Frankowie podbili całą Galię.

Który z przywódców III wyprawy krzyżowej utonął w trakcie wyprawy?

Po śmierci cesarza siły Ryszarda zdobyły Akkę i pokonały Saladyna pod Arsuf i Jafą, lecz zamiast oblegać Jerozolimę król podpisał ugodę.

Kto objął władzę nad Italią po obaleniu Romulusa Augustulusa?

Obwołany królem przez własne wojska, zabiegał o uznanie przez cesarstwo wschodniorzymskie za namiestnika cesarskiego, co osiągnął w 480 roku.

Podczas synodu w jakim mieście ogłoszono w 1095 roku pierwszą krucjatę?

Krzyżowcy odpowiedzieli na wezwanie papieża Urbana II; w wyprawie wzięli udział rycerze lotaryńscy, Normanowie i Prowansalczycy.

Jaki przydomek nosił cesarz Bazyli II, który w 1018 roku włączył całą Bułgarię do Cesarstwa?

Wcześniej, za Symeona, Bizancjum musiało uznać tytuł cara i niezależną hierarchię kościelną Bułgarii, która sięgała od Adriatyku po Morze Czarne.

Najazd którego koczowniczego ludu przesądził w 906 roku o upadku Państwa wielkomorawskiego?

Najeźdźcy wtargnęli przez północne Karpaty do Kotliny Panońskiej; państwo było już osłabione walkami między następcami Świętopełka.

Jakie państwo jako pierwsze powstało na Półwyspie Iberyjskim po podboju arabskim?

Arabowie utworzyli na półwyspie kalifat pod nazwą Al-Andalus, a Karol Wielki po 795 roku założył przy Ebro Marchię Hiszpańską.

Od którego roku Cyryl i Metody prowadzili działalność misyjną na Wielkich Morawach?

Wraz z braćmi pojawił się obrządek słowiański i język staro-cerkiewno-słowiański; w 887 roku ich uczniów wygnano za sprawą duchowieństwa niemieckiego.

Którędy, sądząc po najstarszych śladach z Hiszpanii, nastąpiła pierwsza kolonizacja Europy przez ludzi?

Ślady sprzed ok. 1,2 mln – 800 tys. lat odkryto w Orce i Atapuerca; Homo erectus dotarł do Europy ok. 1,3–1 mln lat temu.

Kim był Samon, wybrany na przywódcę pierwszego państwa Słowian w VII wieku?

Związek plemion powstał w 1. połowie VII wieku na obszarze dzisiejszych Czech lub Moraw, gdy podupadało państwo Awarów; po ok. 660 roku ślad po nim ginie.

Który lud w 568 roku wkroczył do Italii i zajął większość Półwyspu Apenińskiego?

Bizantyński Egzarchat Rawenny przetrwał w północnej Italii do 751 roku, a w 774 najeźdźcy ulegli wojskom Karola Wielkiego.

Które miasto zdobył Teodoryk Wielki w 493 roku, kończąc rządy swojego rywala w Italii?

Zwycięski wódz Ostrogotów pełnił odtąd podwójną rolę: namiestnika cesarskiego dla ludności rzymskiej i króla dla swojego ludu.

Który wódz pokonał armię Wizygotów w bitwie nad Guadalete w 711 roku?

Państwo Wizygotów osłabiała zasada elekcyjności tronu, wprowadzona przez synod w Toledo w 633 roku, i konflikty wewnętrzne.

Który doża wenecki skierował IV wyprawę krzyżową na Konstantynopol?

Krzyżowcy, zamiast wspierać państwa łacińskie na Bliskim Wschodzie, zdobyli stolicę Bizancjum i utworzyli Cesarstwo Łacińskie.

Kto był pierwszym znanym przedstawicielem dynastii rządzącej Państwem wielkomorawskim?

Około 830 roku zjednoczył plemiona w dorzeczu Dyi i Morawy, a w 833 roku lub nieco wcześniej włączył do państwa Księstwo Nitrzańskie.

W której miejscowości odkryto ślady obecności Homo erectus na ziemiach polskich sprzed ok. 500 tys. lat?

Na Ukrainę Zakarpacką Homo erectus dotarł wcześniej, bo 800 tys. lat temu, a 736 tys. lat temu grupka ludzi stacjonowała w Isernii we Włoszech.

Który cesarz bizantyński zginął w 811 roku w bitwie z Bułgarami na przełęczy Wyrbica?

Zwycięstwo chana Kruma odwróciło kartę na korzyść Bułgarów, którzy sięgnęli wówczas po Cisę i Sawę.

Gdzie w 763 roku cesarz Konstantyn V rozbił siły Bułgarów?

Bułgarzy osiedli początkowo na północ od Starej Płaniny i szybko szukali nowych kierunków ekspansji kosztem Bizancjum.

Pod jaką twierdzą wojska Samona odparły w 631/632 roku najazd króla Franków Dagoberta I?

Wpływy Państwa Samona szybko rozciągnęły się na obszar dzisiejszej Słowacji, Austrii i Słowenii.