J.R.R. Tolkien: życie i twórczość — 30 ciekawostek

Który pisarz, autor „Opowieści z Narnii”, był najbliższym przyjacielem Tolkiena?

Poznali się 11 maja 1926 roku. Choć jeden był wtedy ateistą, a drugi mocno wierzącym katolikiem, ich przyjaźń przetrwała czterdzieści lat.

W jakim mieście urodził się J.R.R. Tolkien?

Miasto leżało wówczas w Wolnym Państwie Oranii, na terenie dzisiejszej Południowej Afryki. Do Anglii przyszły pisarz wyjechał z matką i młodszym bratem w 1895 roku.

Dla której krainy Śródziemia inspiracją była wiejska okolica dzieciństwa Tolkiena?

Po śmierci ojca rodzina zamieszkała w Sarehole Mill na przedmieściach Birmingham, w okolicy nietkniętej jeszcze wtedy przez przemysł. Tolkien spędził tam cztery lata.

W której bitwie I wojny światowej walczył J.R.R. Tolkien?

Służył w 11. batalionie regimentu Strzelców z Lancashire. Twierdził potem, że doświadczenia wojny miały na jego twórczość wpływ mały lub zgoła żaden.

W którym roku ukazało się pierwsze wydanie „Hobbita” J.R.R. Tolkiena?

Powieść wyszła 21 września nakładem firmy Allen & Unwin i szybko zyskała uznanie czytelników. Wydawca poprosił autora o ciąg dalszy.

Jak nazywała się przyszła żona Tolkiena, którą poznał w 1908 roku?

Poznali się w pensjonacie, w którym zamieszkali osieroceni bracia Tolkienowie. Pobrali się dopiero po latach, w czasie I wojny światowej.

Co ukąsiło J.R.R. Tolkiena, gdy miał zaledwie rok?

Pisarz twierdził, że nie nabawił się przez to lęku przed pająkami, choć olbrzymie, jadowite pająki wielokrotnie pojawiają się w jego dziełach.

Do stworzenia której postaci zainspirowała Tolkiena pocztówka „Duch gór” ze starcem pod sosną?

Pocztówka była reprodukcją obrazu niemieckiego malarza Josefa Madlenera z Memmingen, twórcy dzieł o mistycznej tematyce.

Kim z zawodu był Arthur Tolkien, ojciec autora „Władcy Pierścieni”?

Zmarł 15 lutego 1896 roku z powodu ciężkiego krwotoku wewnętrznego, co postawiło jego żonę i synów w trudnej sytuacji finansowej.

W którym roku wydano pierwszy tom „Władcy Pierścieni”?

Tolkien uważał powieść za jedną całość i sprzeciwiał się dzieleniu jej na części. Tom drugi wyszedł w listopadzie, a trzeci w październiku następnego roku.

Do ukończenia ilu lat Tolkien nie mógł widywać się z ukochaną z nakazu opiekuna?

Zakaz oznaczał ponad trzyletnią rozłąkę. Tolkien napisał do ukochanej dopiero 3 stycznia 1913 roku, w dniu osiągnięcia pełnoletniości.

Jaka choroba sprawiła, że Tolkiena odesłano z frontu do Anglii na leczenie?

Objawy ujawniły się 27 października, a 8 listopada pisarz jechał już do kraju. Zdrowie odzyskiwał najpierw w Birmingham, potem w Great Haywood.

Kto został opiekunem osieroconych braci Tolkienów po śmierci ich matki?

Duchowny przyjaźnił się z matką chłopców. Umieścił ich najpierw u ciotki Beatrice Bartlett, a później w pensjonacie znajomej gospodyni.

Na którym języku Tolkien oparł quenyę, jeden z wymyślonych przez siebie języków elfów?

Tym językiem zajął się w Oksfordzie niedługo po lecie 1912 roku. Drugi z jego języków elfów nosi nazwę sindarin; oba osadził w Śródziemiu.

W którym roku J.R.R. Tolkien wziął ślub ze swoją młodzieńczą miłością?

Ślub odbył się 22 marca, po uroczystych zaręczynach. Wcześniej narzeczona zerwała dla Tolkiena zaręczyny z innym mężczyzną i wstąpiła do Kościoła katolickiego.

Jakie dwa imiona z legendarium wyryto na nagrobku Tolkiena i jego żony?

Imiona śmiertelnika i nieśmiertelnej elfki są symbolem wiecznie trwającej miłości. Opowieść o tej parze stanowi część „Silmarillionu”.

Stypendium którego oksfordzkiego kolegium Tolkien zdobył w grudniu 1910 roku?

Udało się to dopiero w drugim podejściu, po niepowodzeniu w 1909 roku. Studia zaczął w październiku 1911 roku od języków klasycznych, łaciny i greki.

W którym mieście Tolkien wykładał cztery lata, zanim w 1924 roku został profesorem?

Objął tam posadę wykładowcy języka angielskiego. Żona z synami dołączyła do niego dopiero w 1921 roku, wcześniej została w Oksfordzie.

W którym roku zmarła Mabel Tolkien, matka przyszłego pisarza?

Zmarła po sześciodniowej śpiączce cukrzycowej, gdy syn miał dwanaście lat. Jej śmierć mocno wpłynęła na jego charakter i stosunek do religii.

Z jakim językiem Tolkien zetknął się dzięki napisom na węglarkach w King’s Heath?

Napisy na wagonach jeżdżących za domem tak zaintrygowały chłopca, że odszukał książki w tym języku, choć nic z nich nie zrozumiał.

Jak miała na imię jedyna córka J.R.R. Tolkiena, urodzona w 1929 roku?

Była najmłodszym z czworga dzieci pisarza. Jej starsi bracia to John, Michael i Christopher, który po śmierci ojca przygotowywał do druku jego niedokończone dzieła.

Jakiego języka dotyczyła oksfordzka katedra Rawlinsona i Boswortha, objęta przez Tolkiena?

Posada kierownika katedry zwolniła się w 1925 roku. Tolkien zgłosił swoją kandydaturę i otrzymał to stanowisko, wracając na uczelnię, na której wcześniej studiował.

Przy jakim słowniku Tolkien pracował po I wojnie światowej jako młodszy leksykograf?

Posadę dał mu dawny nauczyciel z Oksfordu William Craigie. Tolkien mówił później, że w tym krótkim okresie nauczył się więcej niż kiedykolwiek w życiu.

Co czytali w oryginale członkowie koła Coalbiters, założonego przez Tolkiena w 1926 roku?

Czytano je w języku staronordyckim. Od 1927 roku do tego nieformalnego grona należał też autor „Opowieści z Narnii”.

Co w dialekcie okolic Birmingham oznaczało słowo „gamgee”, nazwisko hobbita u Tolkiena?

Tolkien usłyszał to słowo jako dziecko w Sarehole Mill, a po latach nadał je jednemu z hobbitów we „Władcy Pierścieni”.

Z kim Tolkien przygotował nowe wydanie poematu „Pan Gawen i Zielony Rycerz”?

Tolkien odpowiadał za tekst i glosariusz, a jego kolega za przypisy. Wydanie z 1925 roku uznano za znaczący wkład do średnioangielskiej filologii.

Którą planetę, zdaniem Tolkiena, oznaczało staroangielskie słowo „Earendel”?

Słowo to, tradycyjnie tłumaczone jako „promień świetlny”, Tolkien znalazł w zbiorze „Crist” Cynewulfa. W 1914 roku napisał o nim wiersz, który stał się zarodkiem mitologii Śródziemia.

Ile dostał 10-letni Rayner Unwin za recenzję rękopisu „Hobbita”?

Chłopiec był synem wydawcy Stanleya Unwina, a jego pozytywna opinia przesądziła o wydaniu książki. Po latach, już jako młody wydawca, przyjął do druku kolejną powieść Tolkiena.

Którego boga zagrał młody Tolkien w przedstawieniu „Pokoju” Arystofanesa?

Po spektaklu odtańczył za kulisami, dla rozrywki kolegów, „ekstatyczny taniec bachiczny”. W późniejszych latach teatru raczej nie lubił.

Jaki tytuł nosiła sztuka, którą Tolkien napisał i wystawił w Boże Narodzenie 1912 roku?

Tolkien był nie tylko autorem tej sztuki, wystawionej u krewnych, lecz także jej głównym bohaterem. To zaskakujące, bo później dramatu nie lubił.