Języki świata — 30 ciekawostek

Jak nazywa się język oficjalnie uznawany i używany w danym kraju?

W większości państw świata taki status ma co najmniej jeden język indoeuropejski.

Jak inaczej nazywa się język gestów?

Mówi się też o języku ciała, którego przykładem jest balet, oraz o języku muzyki, czyli notacji muzycznej.

Jak nazywa się różne odmiany jednego języka mówionego?

Kryteria, według których dwie mowy uznaje się za odrębne języki albo za odmiany tego samego języka, nie są jasno sprecyzowane.

Który kraj Ameryki Południowej stał się domeną języka portugalskiego?

Resztę Ameryki Środkowej i Południowej zajął głównie hiszpański.

Która nauka, obok filologii, zajmuje się badaniami nad językami?

Języki bada się także w dziedzinach interdyscyplinarnych, na pograniczu z innymi naukami.

Która rodzina językowa ma na świecie najwięcej mówiących?

Rodzina ta występuje dziś na wszystkich zamieszkałych kontynentach, a już w starożytności była obecna w Indiach, Europie i Azji Zachodniej.

Który język indoeuropejski wykształcił się w Południowej Afryce?

W Ameryce powstały z kolei obszary francuskojęzyczne: w Kanadzie i na Haiti.

Który język jest przykładem języka izolowanego, bez powiązań z innymi istniejącymi?

Pozostałe języki klasyfikuje się w rodziny, podrodziny, grupy i zespoły językowe.

Za lokalną odmianę którego języka uznawano wcześniej język mołdawski?

Miano osobnego języka zaczęło się pojawiać po odzyskaniu przez Mołdawię niepodległości pod koniec XX w.

Który język, obok litewskiego, należy do współczesnych języków bałtyckich?

Oba języki utrzymały siedem przypadków gramatycznych, identycznych jak w polszczyźnie, ale utraciły rodzaj nijaki.

Jak nazywa się sztuczne języki matematyki i informatyki, np. języki programowania?

Sztuczne są także języki takie jak esperanto czy interlingua, w odróżnieniu od naturalnych, np. polskiego, francuskiego czy islandzkiego.

Zaliczanie którego języka do dialektów polszczyzny bywa uznawane za motywowane ideologicznie?

Języki uznawane za odmiany mowy przeważającej na danym obszarze, choć są od niej dość odległe, nazywa się pozornie dialektyzowanymi.

Jak określa się język używany najpowszechniej w danej przestrzeni, np. w Internecie?

Zjawisko to wiąże się z pojęciem dominacji językowej i może dotyczyć przestrzeni geograficznej albo społecznej.

Jak nazywa się odmiany językowe charakterystyczne dla określonych grup etnicznych?

Mogą to być zarówno całe języki, jak i ich odmiany terytorialne albo zespoły takich odmian.

W jakim języku powstały najstarsze hymny staroindyjskiej Rygwedy?

Hymny powstały prawdopodobnie już w połowie II tysiąclecia p.n.e., ale spisano je dopiero wiele wieków później na podstawie długiej tradycji ustnej.

Jak nazywa się większe, ale luźne zespoły języków, wyróżniane obok rodzin i grup?

Taki luźny zespół tworzy na Bałkanach m.in. albański razem z językami sąsiednimi, których wpływom znacząco uległ.

Jaka strona internetowa, obok strony Marka Rosenfeldera, zawiera listę języków świata?

Strona Marka Rosenfeldera podaje przy językach i dialektach także liczebniki od 1 do 10.

Jak nazywa się cecha języka polegająca na mówieniu za jego pomocą o nim samym?

Inną cechą języka jest jego konwencjonalny charakter: to system znaków opartych na umowie.

W którym z tych języków dominuje szyk VSO: orzeczenie, podmiot, dopełnienie?

Zwykle w języku przeważa jedna kolejność podmiotu, orzeczenia i dopełnienia, a możliwości jest sześć.

Która cecha języka pozwala mówić o zjawiskach nieobecnych i pojęciach ogólnych?

Tę właściwość języka określa się też mianem zdalności.

W której grupie języków indoeuropejskich zdanie zaczyna się zwykle od orzeczenia?

W pozostałych językach rodziny na początku zdania stoi najczęściej podmiot, choć wiele z nich pozwala na dużą swobodę szyku wyrazów.

Który język indoeuropejski został najwcześniej zaświadczony w piśmie?

Jego zapiski z Azji Mniejszej sięgają XVII w. p.n.e.; w Europie najstarsze, z przełomu XV i XIV w. p.n.e., pozostawił starogrecki język mykeński.

Którą rodzinę językową najczęściej wskazuje się jako najbliższą indoeuropejskiej?

Pokrewieństwo to nie jest jednak znane: to tylko jedna z propozycji wysuwanych przez specjalistów, którzy poszukują takich związków.

Która cecha języka oznacza możliwość przekazu informacji prawdziwych lub fałszywych?

O kreatywności języka świadczy z kolei to, że wyrażenia można odnosić do zjawisk, które nie mają własnej nazwy.

Ile grup językowych wyróżniają w rodzinie indoeuropejskiej publikacje z XXI wieku?

Jedenaście z nich to grupy współczesne, a często łączy się je w dziesięć linii rozwojowych o różnych rangach.

Do jakiego typu należą języki wymagające stałej kolejności elementów, jak angielski?

Większość języków indoeuropejskich to języki syntetyczne typu fleksyjnego, w których odmianę tworzą zazwyczaj pojedyncze, wielofunkcyjne końcówki.

Komu rodzina języków indoeuropejskich zawdzięcza swoją nazwę?

Termin utworzono od nazw Indii i Europy, gdzie językami tej rodziny mówiono już w starożytności.

Z jakiego wymarłego języka pochodzi najstarszy tekst bałtojęzyczny, z XIV w.?

Język ten należał do wymarłej podgrupy zachodniobałtyckiej i zachował jeszcze więcej archaizmów niż litewski.

W którym języku dominuje szyk VOS: orzeczenie, dopełnienie, podmiot?

W niewielu językach świata dopełnienie wyprzedza w zdaniu podmiot.

Z rozwojem jakich głosek wiąże się podział języków indoeuropejskich na kentum i satem?

Podział ten uchodził dawniej za najważniejszy, ale stracił na znaczeniu, gdy zakwestionowano jego kladystyczny charakter.