Siedmiogród (Transylwania) — 30 ciekawostek

Czyj najazd zniszczył Siedmiogród w latach 1241–1242?

Odbudowa po zniszczeniach zintensyfikowała osadnictwo saskie: przybysze zaczęli zakładać miasta.

W dorzeczu jakiej rzeki leży Siedmiogród?

Większość rzek krainy wypływa z Karpat, a ich wody trafiają ostatecznie do Morza Czarnego.

Który cesarz rzymski, panujący od 98 roku, postanowił podbić Dację?

Zdobytą krainę zamieniono w prowincję, a zyski z tamtejszych kopalń złota, innych metali i soli stały się ważnym źródłem dochodu cesarstwa.

Z którego języka wywodzi się polska nazwa Siedmiogród?

Pierwowzór, Siebenbürgen, oznacza siedem warowni; według jednej z hipotez może jednak chodzić nie o siedem miast, lecz o siedem terenów czy prowincji.

Jak dosłownie oddaje się po polsku łacińską nazwę Transylvania?

W dokumencie z 1075 roku kraina występuje jako ultra silvam, czyli „za lasem” lub „poza lasem”.

Z jakich budowli słyną wsie Sasów siedmiogrodzkich wpisane na listę UNESCO?

Napływ saskich kolonistów zaczął się w XII wieku, a na początku XIII wieku stanowili oni już liczną grupę.

Jaką nazwę nosi traktat z 4 czerwca 1920 roku, który ustalił granicę rumuńsko-węgierską?

Rumunii przypadł wtedy nie tylko historyczny Siedmiogród, ale też długi pas ziem na zachód od niego, m.in. część Banatu i Kriszana.

Których rycerzy zakonnych król Andrzej II osadził w Siedmiogrodzie w 1211 roku?

Rycerze chcieli stworzyć własne państwo zakonne; król zaczął się ich obawiać i w 1225 roku doprowadził do ich wygnania.

Który lud pojawił się w Siedmiogrodzie w drugiej połowie IV wieku i podbił Gotów?

Goci zamieszkiwali Dację od przełomu III i IV wieku; imperium ich pogromców rozpadło się po śmierci Attyli.

W jakim mieście 1 grudnia 1918 r. Wielkie Zgromadzenie uchwaliło unię Siedmiogrodu z Rumunią?

Wraz z Siedmiogrodem do Rumunii przyłączono wtedy także Banat.

Jak brzmi węgierska nazwa Siedmiogrodu?

Po rumuńsku krainę nazywa się Transilvania albo Ardeal; ta druga forma pojawiła się w dokumencie z 1432 roku jako Ardeliu.

Który stan tworzyli w średniowiecznym Siedmiogrodzie głównie Niemcy?

Szlachta była w dużej mierze węgierska, a chłopstwo rumuńskie; od końca XIV wieku napięcia między tymi grupami przeradzały się w otwarte konflikty.

Jaką związaną z Węgrami ludność królowie węgierscy osadzali w Siedmiogrodzie?

Osadników lokowano najpierw w zachodniej części krainy, później we wschodniej; pogranicze trzeba było chronić m.in. przed Pieczyngami.

Jaką drugą nazwę noszą Karpaty Południowe, najwyższe góry Siedmiogrodu?

Najwyższe szczyty przekraczają tam 2500 m n.p.m.; pasma górskie zamykają krainę od wschodu i południa.

Który król w 87 roku powstrzymał rzymski atak na Dację?

Już w I wieku jego poddani ścierali się z Rzymianami na terenach Tracji i Mezji.

Kto w 1600 roku objął panowanie nad Siedmiogrodem, tworząc nietrwałą unię trzech krain?

Unia rozpadła się jeszcze w tym samym roku, a księstwo wróciło pod panowanie tureckie, choć rosły w nim wpływy habsburskie.

W którym roku Rumunię zmuszono do podpisania drugiego arbitrażu wiedeńskiego?

Węgry otrzymały wówczas znaczną część Siedmiogrodu, gdzie rozpoczęły się prześladowania Rumunów i Żydów.

W jakim mieście 1 czerwca 1945 roku otwarto węgierskojęzyczny Uniwersytet Bolyaiów?

Komunistyczne władze Rumunii początkowo okazywały mniejszościom tolerancję; utworzono też okręg autonomiczny, w którym węgierski był drugim językiem urzędowym.

W którym roku Siedmiogród przeszedł pod panowanie tureckie jako zależne księstwo?

Od Turcji w dużej mierze niezależna pozostała jedynie polityka wewnętrzna księstwa.

Kto stanął na czele powstania przeciw Habsburgom stłumionego w 1711 roku?

Powstańcy pragnęli usamodzielnienia Siedmiogrodu; po klęsce stał się on peryferyjną i bardzo eksploatowaną prowincją monarchii.

Który zakon pomógł odbudować Siedmiogród w XIII wieku, uruchamiając młyny?

Zakonnicy stymulowali też rozwój rzemiosła, a swoje opactwa zakładali m.in. w Igrisch i Fogaraszu.

W których latach Rzym podbił Dację i utworzył z niej nową prowincję?

Dla bezpieczeństwa bogatej, lecz niespokojnej prowincji Rzym utrzymywał tam znaczne siły wojskowe i ściągał licznych kolonistów.

Który król Węgier zapoczątkował kolonizację Siedmiogrodu przez Sasów?

Władca, panujący w latach 1141–1162, chciał w ten sposób zaludnić ówczesne kresy państwa węgierskiego.

Mediacja jakiej organizacji w 1993 roku poprawiła stosunki węgiersko-rumuńskie?

Mediacja doprowadziła też do normalizacji statusu mniejszości węgierskiej w Siedmiogrodzie.

Jaki odsetek ludności Siedmiogrodu stanowili Rumuni według spisu z 1910 roku?

Spis wykazał 5 257 000 mieszkańców; Węgrzy stanowili 28,6%, a Niemcy 10,8%.

Królestwo jakiego ludu istniało w Siedmiogrodzie w latach 454–567?

Później kraina przechodziła z rąk do rąk: zajmowali ją Awarowie, Słowianie, Protobułgarzy, a od IX wieku Bułgarzy.

W jakim dziele z XII wieku po raz pierwszy pojawia się węgierska nazwa Siedmiogrodu?

Nazwa ma tam postać Erdeuleu lub Erdő-elve; węgierscy historycy uważają łacińskie określenia krainy za jej tłumaczenie.

Pod jaką łacińską nazwą znano ziemie na zachód od Siedmiogrodu podległe jego książętom?

Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa „część”: chodziło o część „właściwych” Węgier, traktowaną w XVI i XVII wieku jako osobne terytorium.

Który premier Węgier w kwietniu 1946 roku próbował wynegocjować zwrot części Siedmiogrodu?

Starania nie przyniosły skutku: arbitraże wiedeńskie były już unieważnione, a kraina wróciła do Rumunii.

Bitwa nad jaką rzeką w 454 roku przyniosła załamanie huńskiej potęgi?

Na gruzach huńskiego władztwa zwycięzcy utworzyli w Siedmiogrodzie własny plemienny, protopaństwowy organizm polityczny.