Starożytny Egipt — 26 ciekawostek

Nad jaką rzeką rozwinęła się cywilizacja starożytnego Egiptu?

Regularne wylewy rzeki, wywoływane przez letnie etiopskie monsuny, co roku użyźniały pola i pozwalały zbierać plony nawet dwa lub trzy razy w roku.

Jako jakie zwierzę zazwyczaj przedstawiano boga Horusa, z którym utożsamiano króla?

Imię tego boga nosili wszyscy faraonowie oprócz jednego, a deifikacja władcy następowała w chwili koronacji.

Dzięki jakiemu zabytkowi udało się w XIX wieku odczytać pismo hieroglificzne?

Zabytek to pozostałość steli świątynnej z ok. II wieku p.n.e., z dekretem zapisanym w dwóch językach i trzech wersjach pisma.

Z jakiego materiału zbudowano piramidę Dżosera, pierwszą wielką budowlę w dziejach ludzkości?

Ogólna dostępność trwałego budulca w Egipcie sprzyjała rozwojowi monumentalnego budownictwa.

Która kobieta-faraon rządziła Egiptem w okresie młodości Totmesa III?

Jej raczej pokojowe rządy nie osłabiły wewnętrznej pomyślności ani potęgi Egiptu.

Kto w XIX wieku odczytał egipskie pismo hieroglificzne?

Odczytanie inskrypcji pozwoliło odtworzyć historię polityczną Egiptu i dało podstawy współczesnej egiptologii.

Jak nazywał się słynny wezyr, pod którego nadzorem zbudowano pierwszą wielką piramidę?

W Starym Państwie wezyr z czasem przejął wszystkie funkcje administracyjne władcy, pozostając jednak jego podwładnym.

Kult jakiego boga tarczy słonecznej wprowadził jako monoteistyczny Amenhotep IV Echnaton?

Faraon miał być jedynym pośrednikiem między tym bóstwem a poddanymi, co spotkało się z oporem kapłanów i zwykłej ludności.

Co Hyksosi wprowadzili do Egiptu w czasie swojego panowania?

Hyksosi zagarnęli większość Egiptu siłą, ustanawiając XV dynastię, a rydwan dawał im początkowo przewagę militarną.

W jakim mieście, na styku Górnego i Dolnego Egiptu, Meni miał założyć stolicę?

Według tradycji Meni postawił tam świątynie, najprawdopodobniej dla boga Ptaha, i uchodził za wzór pobożnego władcy.

Które pismo, obok egipskich hieroglifów, uważa się za najstarsze na świecie?

Hieroglify, w odróżnieniu od tego pisma, służyły do zapisu tylko jednego języka, staroegipskiego, który przez tysiąclecia przeszedł znaczną ewolucję.

W jakiej bitwie Ramzes II poniósł klęskę w 1274 r. p.n.e.?

Długie panowanie Ramzesa II było mimo to okresem stabilizacji i pomyślności XIX dynastii.

Który ostatni król dynastii 0 miał zjednoczyć Egipt i dać początek I dynastii?

Władcy dynastii 0 nosili imiona o charakterze animalistycznym, np. Krokodyl, Słoń czy Ryba; wielu egiptologów utożsamia go z Menim.

Który dowódca Aleksandra przejął po jego śmierci władzę w Egipcie i założył nową dynastię?

Jego ród panował nad Egiptem przez następne trzy stulecia, rządząc z nowo zbudowanej nadmorskiej stolicy.

W którym roku ekspedycja wojskowa Napoleona zapoczątkowała nowożytne badania nad Egiptem?

Towarzyszący Napoleonowi badacze wykonali pierwsze opisy, pomiary i szkice kraju, ze szczególnym uwzględnieniem zabytków starożytnych.

Jakie najstarsze zabytki piśmiennictwa egipskiego odnaleziono na ścianach grobowców Starego Państwa?

Opisują one wierzenia dotyczące życia pośmiertnego, odnoszące się początkowo wyłącznie do władców.

W którym roku Aleksander Macedoński wkroczył do Egiptu?

Zakończył tym samym drugie panowanie perskie, które trwało zaledwie nieco ponad dekadę.

Który władca dokończył wygnanie Hyksosów i jest uważany za założyciela XVIII dynastii?

Walkę z azjatyckimi przybyszami rozpoczął Sekenenre Tao II, który prawdopodobnie zginął w bitwie; dokończyli ją Kamose i jego następca.

Który egipski kapłan stworzył tradycyjny podział dziejów Egiptu na trzydzieści dynastii?

Żył na przełomie IV i III wieku p.n.e.; dzięki archeologii mówi się dziś także o okresach predynastycznym i protodynastycznym sprzed jego schematu.

Jak nazywa się forma pisma egipskiego, która powstała w okresie Nowego Państwa?

Pismo to służyło do codziennego użytku w świątyniach, administracji i dyplomacji, a do III wieku p.n.e. zapisywano nim większość tekstów literackich.

Który perski władca podbił Egipt w 525 p.n.e., kończąc panowanie XXVI dynastii?

Starał się szanować egipskie zwyczaje i występował wobec poddanych jako kolejny faraon, co nie zapobiegło buntowi po jego śmierci.

Który archeolog na przełomie XIX i XX wieku ustanowił nowe standardy wykopalisk w Egipcie?

Jego szczególnie staranne prace prowadzone były na najważniejszych stanowiskach, między innymi w Gizie.

Gdzie znajdowała się stolica Hyksosów, założycieli XV dynastii?

Hyksosom podporządkowane były XVI dynastia na północy oraz egipska XVII dynastia rządząca w Tebach.

Ile piramid zbudował Snofru, założyciel IV dynastii?

Przyćmiły je zespoły grobowe jego następców: Cheopsa, Chefrena i Mykerinosa, składające się na kompleks piramid w Gizie.

Ile wypraw wojennych do Azji miał poprowadzić Totmes III, największy zdobywca XVIII dynastii?

Za XVIII dynastii Egipt ustanowił rządy w Nubii aż do IV katarakty i podporządkował sobie małe państwa Palestyny i Syrii.

Który władca Asyrii w 663 p.n.e. najechał Egipt i zniszczył Teby?

Ścigał nubijskiego władcę Tanutamona aż do I katarakty, a najazd zakończył panowanie XXV dynastii w Egipcie.