Taoizm — 30 ciekawostek

Jedność jakich dwóch zasad, dopełniających się w dao, głosi taoizm religijny?

Ich wzajemne dopełnianie się stanowi w tej tradycji podstawę harmonii świata.

Co dosłownie znaczy chińskie słowo dao, od którego pochodzi nazwa taoizmu?

W „Daodejing” to niewyrażalna, pozaracjonalna zasada, będąca zarazem początkiem i podstawą istnienia wszystkich rzeczy.

Która księga jako jedyna ma podobno więcej przekładów na angielski niż „Daodejing”?

Mimo tylu przekładów dzieło uchodzi za praktycznie nieprzetłumaczalne: każde tłumaczenie jest zarazem interpretacją.

Jaki wynalazek z IX wieku przypisuje się taoistycznemu chemikowi z Chin?

Z taoizmem religijnym wiążą się też medycyna chińska, alchemia, feng shui oraz techniki dywinacyjne oparte na Księdze Przemian.

Która japońska tradycja wywodzi się z chán, owocu zespolenia buddyzmu z taoizmem?

Z tej samej chińskiej szkoły wywodzą się także koreański sŏn i wietnamski thiền.

Komu – według „Daodejing” – powinien ustępować silniejszy?

Księga zaleca też unikanie konfliktów, nawet gdy wierzy się we własną słuszność – rację ma ten, kto jej nie udowadnia.

Co dosłownie znaczy wuwei, centralna zasada etyczna taoizmu?

Nie chodzi o bierność, lecz o działanie zgodne z naturalnym biegiem rzeczy, bez narzucania swojej woli, przymusu i oporu.

Na który wiek p.n.e. tradycja datuje działalność mędrca Laozi, twórcy filozofii taoistycznej?

Taoizm religijny ukształtował się znacznie później, bo dopiero w pierwszych stuleciach naszej ery.

Którą księgę, obok „Daodejing”, uważa się za najważniejszy tekst taoizmu?

Tytuł pochodzi od imienia myśliciela żyjącego w latach 369–286 p.n.e., zaliczanego do trzeciego okresu taoizmu filozoficznego.

Czym w filozofii taoistycznej jest dao, stanowiące podłoże wszelkich zmian?

Harmonię z dao można osiągnąć poprzez rozwój duchowy, dochodząc do stanu taoistycznego mędrca.

Kogo – według legendy – król posłał za Laozi, by sprowadził mędrca z powrotem na dwór?

Wysłannik wyruszył dopiero po kilku tygodniach od odejścia mędrca, a za niewykonanie rozkazu groziła mu śmierć.

Z ilu krótkich rozdziałów składa się „Daodejing”?

Księgę nazywa się też „Księgą 5000 znaków Laozi”, a jej sentencje są enigmatyczne i często pozornie sprzeczne ze sobą.

Jak, oprócz „mocy”, tłumaczy się pojęcie de z tytułu „Daodejing”?

Oznacza siłę i sposób bycia, które pozwalają człowiekowi żyć i działać w zgodzie z Dao.

Z połączenia filozofii taoistycznej z czym narodził się taoizm religijny?

Po chińsku nurt ten nazywa się daojiao i głosi między innymi wzajemne dopełnianie się przeciwstawnych zasad w dao.

Jaki władca jest – według Laozi – najlepszy?

Filozofia „Daodejing” promuje model życia oparty na pokorze, prostocie i „miękkości”, także w sferze politycznej.

Na czym – według legendy – Laozi spisał rady, do których miał się stosować władca?

Mędrzec odmówił powrotu na dwór, a tekst, który wtedy powstał, to według legendy właśnie „Daodejing”.

Jaki obraz kryje się w taoizmie za pojęciem pu, oznaczającym pierwotną moc rzeczy?

Samo słowo pu znaczy po chińsku „uczciwy, prosty”, a moc, którą nazywa, uchodzi za niebywale kruchą i delikatną.

W którym roku p.n.e. urodził się – według legendy – Laozi, autor „Daodejing”?

Legendę zapisał i krytycznie omówił historyk Sima Qian; wielu współczesnych badaczy wątpi jednak, czy mędrzec w ogóle istniał.

Co, obok pragnień, „Daodejing” wskazuje jako źródło zła?

Człowiek powinien żyć prosto, skromnie i cicho, czerpiąc naturalną radość z upływającej chwili.

Co znaczy ziran, jedno z kluczowych pojęć „Daodejing”?

To postawa odrzucenia konwencji społecznych i ambicji, które oddalają człowieka od pierwotnego Dao; jej celem jest powrót do prostoty.

W którym roku ukazał się we Francji pierwszy kompletny europejski przekład „Daodejing”?

Dziś księga należy do najczęściej tłumaczonych dzieł świata, a przekłady polskie powstawały wielokrotnie.

Co znaczy nazwa Longmen, którą nosi taoistyczna sekta założona przez Qiu Chuji?

Sekta powstała na przełomie XII i XIII wieku, a odmianę zapoczątkowaną przez nauczyciela jej założyciela nazywa się Szkołą Północną.

W którym roku Laozi został deifikowany i wyniesiony ponad Buddę i Konfucjusza?

Deifikacja mędrca nastąpiła ponad tysiąc lat po czasach, w których – według tradycji – miał on żyć.

O czyim nawróceniu mówi tytuł „Huahujing”, księgi przypisywanej Laozi?

Księga pojawiła się około 300 roku n.e. i opisuje działalność misjonarską mistrza Lao w Indiach.

Ile początkowych rozdziałów „Daodejing” tworzy część zwaną „Daojing”?

Pozostałe rozdziały tworzą część „Dejing”, poświęconą pojęciu De.

Jaki tytuł nosiłaby „Daodejing” przy kolejności części znanej z najwcześniejszych rękopisów?

W tych rękopisach, odkrytych w grobowcu, część druga księgi poprzedza pierwszą.

Kto założył taoistyczną Szkołę Doskonałego Objawienia, czyli Quanzhen Dao?

Założyciel, znany też jako Wang Zhe, żył w latach 1112–1170, a jego szkoła podzieliła się z czasem na kilka sekt.

Na który wiek p.n.e. buddyści przesunęli datę urodzenia Buddy, by odciąć go od Laozi?

Był to odzew na taoistyczną księgę, która przedstawiała buddyzm jako hinduską odmianę taoizmu; buddyści uznali ją za oszczerstwo.

W redakcji którego neotaoisty zachowała się klasyczna wersja tekstu „Daodejing”?

Redaktor żył zaledwie w latach 226–249 n.e., a najwcześniejsze manuskrypty zasadniczo zgadzają się z jego wersją.

Jaki tekst uchodzi za najwcześniejszy praktyczny przewodnik taoistycznej alchemii wewnętrznej?

Praktyki Wewnętrznego Eliksiru, podstawa szkół południowej i północnej, wywodzą się od dwóch nieśmiertelnych: Zhongli Quana i Lü Dongbina.