Wariograf – wykrywacz kłamstw — 30 ciekawostek

Które instytucje początkowo najszerzej korzystały z wariografu?

Służył im jako narzędzie kryminalistyczne. Współcześnie sięgają po niego także podmioty prywatne, np. firmy sprawdzające lojalność pracowników albo prowadzące rekrutację.

Co w dawnych Chinach musiały trzymać w ustach osoby przesłuchiwane przed sądem?

Jeżeli ziarna wyplute po przesłuchaniu były nadal suche, uznawano, że przesłuchiwany kłamał.

Podczas realizacji którego tajnego projektu używano w USA wykrywacza kłamstw?

Badania stosuje się też przy kontroli osób dopuszczanych do tajemnic państwowych lub do pracy w służbach bezpieczeństwa, gdzie błędna interpretacja bywa wyjątkowo groźna.

Zużycie czego przez mózg pokazuje funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI)?

Pozwala to wskazać części mózgu aktywne podczas wykonywania określonego zadania; zależność sygnału od natlenienia krwi nazywa się odpowiedzią BOLD.

Co w średniowieczu miało wskazać kochanka kobiety, której odczytywano nazwiska znajomych?

Badający trzymał w tym czasie palec na nadgarstku kobiety podejrzanej o niewierność.

Jak Gary Ridgway, zabójca kilkudziesięciu kobiet, tłumaczył oszukanie wariografu?

Twierdził, że nie zrobił niczego niezwykłego; badanie nie potwierdziło winy, do której sam się przyznał.

Który oficer CIA szpiegujący dla Rosji dwukrotnie pomyślnie przeszedł badanie poligrafem?

Badania tego rodzaju wykonuje się w agencji rutynowo; ten przypadek uchodzi za jeden z przemawiających na niekorzyść wariografu.

Jak nazywa się trudne do ukrycia drgnięcia mięśni mimicznych śledzone w systemie FACS?

Facial Action Coding System poleca Paul Ekman; dokładną analizę ułatwia zwolnienie tempa odtwarzania nagrań z odpowiedzi na pytania testowe.

Których pracodawców nie obejmuje amerykańska ustawa EPPA o badaniach wariograficznych?

Wyłączenie dotyczy szczebla federalnego, stanowego i lokalnego; zasady badania pracowników firm prywatnych opisuje Employment Law Guide.

W którym układzie nerwowym zmiany wykrywa tradycyjny wariograf, inaczej niż fMRI?

Rezonans funkcjonalny ma potencjał wykrywania kłamstwa „u źródła”, czyli w mózgu.

Którego amerykańskiego psychologa i wynalazcę nazywa się ojcem poligrafii?

Łączył testy z rejestracją ciśnienia skurczowego krwi, a później także ze spirometrią; w latach 1914–1915 podobne próby prowadził włoski psycholog Vittorio Benussi.

W którym roku polski Sąd Najwyższy uznał wariograf w czasie przesłuchań za niedopuszczalny?

Orzeczenie zapadło w styczniu i odwołuje się do art. 171 § 5 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego.

Co chciał ukryć Gerald Anderson, kłamiąc o plamie krwi na tapicerce samochodu?

Operator urządzenia błędnie zinterpretował emocje podejrzanego o zabójstwo Nancy Johnson; do zbrodni przyznał się później inny człowiek.

Która formacja PRL zakupiła amerykański poligraf Keelera, model 6306?

Wkrótce podobne urządzenie, model 6308, trafiło do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych; aparatury używano głównie w celach operacyjnych i śledczych.

Imieniem której postaci nazwano błąd, którego ma unikać dobór pytań w badaniu wariografem?

Badani mogą odpowiadać „tak” lub „nie”; bywa też, że pytania odczytuje się bez oczekiwania na jakąkolwiek odpowiedź.

W którym filmie z 1948 roku Leonarde Keeler zagrał samego siebie?

Wystąpił w scenie wariograficznego badania Josepha Majczeka, niesłusznie skazanego za zabójstwo.

Kim z zawodu był wcześniej Doug Williams, uczący w sieci wpływania na wynik badań?

Szkolenia oferował na własnej stronie internetowej; protesty przeciwko stosowaniu wariografów opisał w swojej książce Paul Ekman.

O zabójstwo kogo oskarżono Williama Hightowera, badanego w 1921 roku wykrywaczem kłamstwa?

Użyty wtedy aparat nosił nazwę „Cardio-Pneumo Psychograph”, a prasa szybko ochrzciła go mianem „Sphyggy”.

Błędem którego rodzaju nazywa się przyjęcie nieprawdy przy ocenie wyników wariografu?

Odwrotna pomyłka polega na odrzuceniu prawdy; skutki obu trzeba przeanalizować przed podjęciem decyzji, bo zależnie od sytuacji jedna z nich może być dużo groźniejsza.

Ile procent wynosi, według m.in. Davida C. Raskina, skuteczność wariografu wobec osób winnych?

Przy weryfikacji sprawstwa osób niewinnych trafność ma być wyraźnie niższa, a wyniki badań prowadzonych według różnych procedur są bardzo rozbieżne.

Kto sprowadził do Polski pierwszy poligraf i nazwał go wariografem?

Profesor kryminalistyki z Uniwersytetu Warszawskiego wybrał nazwę oznaczającą „zapisywacz zmian”.

Jaki przyrząd zastosował w 1878 roku włoski fizjolog Angelo Mosso, obserwując pacjentów?

Mosso badał emocje i lęki pacjentów, śledząc zmiany aktywności ich układu sercowo-naczyniowego i oddechowego; bywa wymieniany wśród twórców poligrafii.

Który szef policji w Berkeley zachęcał studentów do prób z wykrywaniem kłamstw?

Z jego inicjatywy John A. Larson zaczął stosować zmodyfikowany sfigmomanometr w rzeczywistych sprawach kryminalnych.

Jaką nazwę nadał Leonarde Keeler nowej wersji swojego aparatu z 1924 roku?

Nazwa oznaczała rejestrator emocji; masową produkcję kolejnych typów podjęła firma Western Electro Mechanical Co.

Aktywność której struktury, obok płata ciemieniowego, może w fMRI zdradzać kłamstwo?

Przyjmuje się, że badany musi wybierać między wyznaniem prawdy a spontanicznym wygenerowaniem kłamstwa; odpowiedzialne za to systemy są jednak słabo poznane.

Jak nazywa się emocje mobilizujące do działania, np. strach skłaniający do ucieczki?

Innym przykładem jest gniew wywołujący agresję; istnieją też emocje o przeciwnym, demobilizującym działaniu.

W którym roku włoski lekarz Scipione Riva-Rocci opracował konstrukcję sfigmomanometru?

Sfigmomanometr służy do pomiaru ciśnienia i tętna; według innych źródeł pierwsze takie urządzenia zbudowano już w latach 1860–1865.

Jaką cechę Aldert Vrij uznał za zarazem spostrzegany i rzeczywisty przejaw kłamstwa?

Badacz odróżnia przejawy rzeczywiste, potwierdzone w toku badań, od subiektywnych, czyli kojarzonych z kłamaniem tylko stereotypowo.

W którym roku Urzędowi Badania Techniki (OTA) zlecono raport o wiarygodności wariografu?

Dopuszczalnym zakresem zastosowań urządzenia zajmował się Kongres USA, lecz ostateczne rozstrzygnięcia długo nie zapadały.

Który amerykański noblista opracował urządzenie rejestrujące wyniki sfigmomanometrii?

Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny żył w latach 1874–1965; jego zmodyfikowany przyrząd trafił później do badań w rzeczywistych sprawach kryminalnych.