Wiedza ogólna: Napoleon i Newton — 29 ciekawostek

W którym mieście urodził się Napoleon Bonaparte?

Przyszły cesarz przyszedł na świat 15 sierpnia 1769 roku jako Napoleone Buonaparte, w szlacheckiej rodzinie pochodzenia włoskiego; francuską pisownię nazwiska przyjął dopiero w 1796 roku.

W jakim dzisiejszym państwie leży Waterloo, gdzie Napoleon poniósł klęskę w 1815 roku?

Do klęski przyczynili się także sami Francuzi: zdrada oficerów i żołnierzy, których cesarz wcześniej obsypał tytułami i zaszczytami.

Z której wyspy Napoleon uciekł w lutym 1815 roku, rozpoczynając swoje „sto dni”?

Do Francji wrócił 1 marca 1815 roku; okres jego ponownych rządów zakończyła klęska pod Waterloo 18 czerwca tego samego roku.

Gdzie internowano Napoleona po jego ostatecznej klęsce w 1815 roku?

Na zesłaniu spędził sześć lat, dzieląc czas między dyktowanie wspomnień i samotne spacery brzegiem oceanu; zmarł 5 maja 1821 roku w wieku 51 lat.

Dlaczego Newton w 1665 roku opuścił Cambridge i wrócił do rodzinnego Woolsthorpe?

W wiejskim ustroniu spędził z przerwami półtora roku, pracując nad rachunkiem różniczkowym i całkowym, optyką oraz grawitacją.

Jaki typ teleskopu skonstruował Newton, aby uniknąć aberracji chromatycznej?

Royal Society poprosiło o pokaz wynalazku w 1671 roku, a zainteresowanie nim skłoniło uczonego do opublikowania notatek „On Colour”, rozwiniętych później w „Opticks”.

Którego uczonego Newton oskarżył o plagiat w sporze o rachunek różniczkowy i całkowy?

Gorzka dyskusja zajęła mu ostatnie dwadzieścia pięć lat życia; paradoksalnie w świecie anglojęzycznym przyjęła się notacja rywala, a w Niemczech – Newtona.

Pod jakim miastem rozegrano w październiku 1813 roku tzw. Bitwę Narodów?

Starcie trwało od 16 do 19 października i było największą bitwą wojen napoleońskich; wcześniej tego roku Napoleon zwyciężał jeszcze pod Lützen, Dreznem i Budziszynem.

W którym kolegium Uniwersytetu w Cambridge rozpoczął w 1661 roku studia Isaac Newton?

Wcześniej studiował tam jego wuj William Ayscough; programy opierały się na Arystotelesie, lecz Newton wolał czytać Kartezjusza, Galileusza, Kopernika i Keplera.

Który generał dowodził Legionami Polskimi walczącymi pod rozkazami Napoleona we Włoszech?

W kampanii lat 1796–1797 Bonaparte pokonał Austriaków i Sardyńczyków, a narzucony im pokój w Campo Formio zakończył walki z Austrią.

Który brytyjski admirał zniszczył w 1798 roku flotę francuską u ujścia Nilu?

Utrata floty admirała Brueysa była jednym z ciosów wyprawy egipskiej, obok chorób tropikalnych, powstania ludności w Kairze i zajęcia Malty przez Anglików.

Który niemiecki filozof odwoływał się do Napoleona w swojej koncepcji nadczłowieka?

Rządy i poglądy Bonapartego oraz jego kontynuatorów określa się mianem bonapartyzmu – uznawanego za rodzaj monarchizmu i nowożytną formę cezaryzmu.

Który marszałek, jedyny polskiej narodowości, poległ w Bitwie Narodów w 1813 roku?

Klęska w Bitwie Narodów otworzyła Sprzymierzonym drogę do Francji: 31 marca 1814 roku zajęli Paryż i rozpoczęła się rosyjska okupacja miasta.

W którym paryskim kościele od 1840 roku spoczywają szczątki Napoleona?

Zwłoki cesarza sprowadzono z miejsca zesłania dopiero dziewiętnaście lat po jego śmierci i złożono w sarkofagu.

W jakim hrabstwie Anglii urodził się Isaac Newton?

Przyszedł na świat w przysiółku Woolsthorpe koło Colsterworth; gdy miał dwa lata, matka Hannah wyszła ponownie za mąż za Barnabasa Smitha.

Czyją córką była Maria Ludwika, druga żona Napoleona Bonapartego?

Z Józefiną cesarz rozwiódł się, bo nie dała mu potomka; z drugiego małżeństwa miał syna znanego później jako Napoleon II, choć najstarszym jego synem był Karol de Leon.

Jaką rzekę przekroczyła Wielka Armia 24 czerwca 1812 roku, rozpoczynając marsz na Rosję?

Kampania przyniosła zwycięstwa pod Smoleńskiem i Borodino, lecz Kutuzow stosował taktykę spalonej ziemi, a mrozy zdziesiątkowały nieprzygotowane wojsko.

Do kogo Newton napisał w 1676 roku słynne zdanie o staniu „na ramionach olbrzymów”?

To parafraza słów Bernarda z Chartres, przytaczana jako dowód szacunku dla poprzedników – choć z adresatem listu Newton pozostał skłócony aż do jego śmierci.

Jaką posadę objął Newton po przeprowadzce do Londynu w 1696 roku?

Stanowisko zawdzięczał patronatowi Charlesa Montagu, lorda Skarbu; w 1700 roku awansował na kuratora (Master) i sprawował ten urząd aż do śmierci.

Na jaką chorobę, według badań zakończonych w 2007 roku, cierpiał umierający Napoleon?

Międzynarodowy zespół wykluczył popularną hipotezę o otruciu; w grę wchodziły dieta pełna solonej żywności i dziedziczność – ojciec cesarza zmarł na tę samą chorobę.

Kto wsparł finansowo wydanie „Matematycznych zasad filozofii naturalnej” Newtona w 1687 roku?

Dzieło, znane też jako „Principia”, ogłosiło trzy zasady dynamiki i prawo powszechnego ciążenia oraz przyniosło autorowi międzynarodową sławę i krąg wielbicieli.

Który papież odprawił mszę koronacyjną Napoleona w paryskiej katedrze Notre-Dame?

Koronę cesarz wziął z rąk papieża i sam włożył ją sobie na głowę, a wcześniej koronował Józefinę na cesarzową, sprowadzając rolę papieża do roli widza.

W jakiej miejscowości Napoleon uczył się od 1779 roku w szkole wojskowej?

Był jednym z pięćdziesięciu królewskich stypendystów na stu dziesięciu uczniów; uchodził za samotnika, który godzinami czytał w bibliotece Plutarcha i Polibiusza.

Za ile milionów dolarów Napoleon sprzedał w 1803 roku Luizjanę Stanom Zjednoczonym?

Była to największa w dziejach sprzedaż nieruchomości: Stany Zjednoczone powiększyły swoje terytorium o przeszło dwa miliony kilometrów kwadratowych.

Który brat Napoleona podczas zamachu 18 brumaire’a na niby mierzył w niego szpadą?

Przedstawienie miało przekonać grenadierów, że Rada Pięciuset została sterroryzowana przez garstkę „fanatyków na angielskim żołdzie”; wojsko Murata rozpędziło potem deputowanych.

Od kogo wyszedł pomysł zamachu stanu 18 brumaire’a, który wyniósł Napoleona do władzy?

Spiskowcy początkowo wybrali generała Jouberta, ale ten zginął w bitwie pod Novi 15 sierpnia 1799 roku; za Bonapartem wstawił się wówczas Talleyrand.

Który brytyjski gubernator nadzorował Napoleona na zesłaniu w latach 1815–1821?

Gubernator zobowiązał grupę oddanych towarzyszy broni do pozostania z byłym cesarzem do końca, zakazał mu przyjmowania darów i ograniczył jego wydatki do minimum.

Na czyj rozkaz wzniecono w 1812 roku wielki pożar Moskwy, który zniweczył plany Napoleona?

Cesarz zamierzał przezimować w zbudowanej głównie z drewna Moskwie; po niespełna miesiącu koczowania w mieście musiał zarządzić odwrót.

Jaki tytuł nosił prorepublikański pamflet opublikowany przez Napoleona w 1793 roku?

Broszura zjednała mu poparcie Augustyna Robespierre’a, młodszego brata przywódcy rewolucji, co wkrótce otworzyło drogę do dowodzenia artylerią pod Tulonem.