Wścieklizna — 30 ciekawostek
Dowiedz się czegoś nowego, a potem sprawdź się w quizie.
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wiesz to wszystko? Udowodnij.
Rozwiąż quiz z 30 pytańKto opracował szczepienie przeciw wściekliźnie, zastosowane po raz pierwszy u Josepha Meistera?
Rodzice pogryzionego chłopca sami zwrócili się do uczonego o pomoc, a ten uległ ich namowom i zdecydował się podać szczepionkę.
Który płyn chorego zwierzęcia może zakazić wścieklizną po kontakcie z oczami, nosem lub ustami?
Najczęściej do zakażenia dochodzi jednak przez ugryzienie lub zadrapanie przez chore zwierzę.
Komórki którego układu atakuje wirus wścieklizny?
Szczególnie chętnie zajmuje on komórki istoty szarej mózgu.
Jak dawniej nazywano wściekliznę z powodu reakcji chorych na płyny?
Łaciński odpowiednik tej nazwy to hydrophobia; u zarażonego panikę budzi nawet sama sugestia wypicia czegokolwiek.
Gdzie rozrzuca się szczepionki przeciw wściekliźnie, aby uodpornić dzikie zwierzęta?
Dzięki temu chroni się również lisy, jenoty czy borsuki, które należą do dzikiego rezerwuaru wirusa.
Od którego objawu choroby wywodzi się polska nazwa „wścieklizna”?
Choroba wywołuje zapalenie mózgu u zwierząt i ludzi, stąd gwałtowne zmiany zachowania określane jako „wściekłość”.
W mięsień której części ciała podawano dawniej szczepionkę przeciw wściekliźnie?
Powodem było specyficzne ukrwienie tego miejsca; dziś serię zastrzyków podaje się w mięsień naramienny lub podskórnie.
Jak brzmi łacińska nazwa wścieklizny?
Od tego słowa pochodzi też nazwa wirusa wywołującego chorobę, w skrócie zapisywana jako RABV.
Ile czasu mija zwykle od wystąpienia objawów wścieklizny do śmierci chorego?
Wcześniej u chorego pojawiają się m.in. konwulsje, światłowstręt, arytmie serca, majaczenie i hiperwentylacja.
W którym roku wynaleziono pierwszą skuteczną szczepionkę przeciw wściekliźnie?
Z powodzeniem podano ją chłopcu pokąsanemu przez wściekłego psa.
Ile lat miał Joseph Meister, gdy pogryzł go wściekły pies?
Uratowanie chłopca potwierdziło skuteczność nowej szczepionki.
Jaką nazwę nosi protokół terapii wścieklizny śpiączką i lekami przeciwwirusowymi?
Schemat ten zastosowano u Jeanny Giese; później udowodniono, że jest nieskuteczny i nie należy go stosować.
Ile osób umiera co roku na wściekliznę na całym świecie?
Zdecydowana większość tych zgonów przypada na Afrykę, Azję i Amerykę Południową.
W czym wirus wścieklizny może długo przetrwać dzięki odporności na procesy gnilne?
Dobrze znosi też niskie temperatury, ale jest wrażliwy na wysoką temperaturę i światło słoneczne.
Jaka część zgonów z powodu wścieklizny przypada na Afrykę, Azję i Amerykę Południową?
Dla porównania w USA z powodu tej choroby umiera średnio zaledwie kilka osób rocznie.
Czego całkowicie zakazuje się w Polsce wobec zwierząt podejrzanych o wściekliznę?
Takie zwierzęta zwykle się uśmierca, a opiekujący się nimi personel musi stosować zaostrzone środki ochrony osobistej.
Ile miesięcy trwa średnio okres utajenia wścieklizny?
W skrajnych przypadkach choroba ujawnia się już po 10 dniach albo dopiero po ponad roku.
Ile osób umiera średnio w ciągu roku na wściekliznę w USA?
Większość tych zgonów wiąże się z późnym wykryciem choroby po ugryzieniu przez nietoperza, które łatwo zignorować.
Nietoperze z jakiej rodziny roznoszą wściekliznę w tropikach Ameryki Południowej i Środkowej?
Zwierzęta te żywią się krwią innych zwierząt, co sprzyja przenoszeniu wirusa.
Jako kto pracował później Joseph Meister w instytucie imienia swojego wybawcy?
Meister był pierwszym człowiekiem, u którego skutecznie zastosowano szczepienie przeciwko wściekliźnie.
W którym roku uratowano pierwszą niezaszczepioną osobę chorą na wściekliznę?
Była to nastoletnia Jeanna Giese, ugryziona i zakażona przez nietoperza.
Do jakiego rodzaju należy wirus wścieklizny?
Wirus zalicza się do rodziny Rhabdoviridae, a jego materiałem genetycznym jest ssRNA(-).
Na jakie bodźce przestają być wrażliwe zwierzęta we wczesnym okresie wścieklizny?
Często zmieniają wtedy także tryb życia z dziennego na nocny lub odwrotnie.
Jak nazywa się gwałtowny wzrost liczby zachorowań w populacji zwierząt?
Wśród psów zdarza się ona dziś rzadko, bo od dawna obowiązują je szczepienia przeciwko wściekliźnie.
Jaki kształt ma wirion wirusa wścieklizny?
Wirion składa się z nukleokapsydu oraz otoczki; bywa też porównywany do torpedy.
Które gruczoły są głównym celem wirusa wścieklizny wędrującego włóknami eferentnymi?
Drugim głównym celem jest skóra; wcześniej wirus masowo replikuje się w istocie szarej mózgu.
W komórkach jakiej tkanki wirus wścieklizny wstępnie się namnaża po wniknięciu przez ranę?
Stamtąd przez płytkę motoryczną trafia do aksonu i wędruje wzdłuż niego do rdzenia kręgowego.
Ile dni najwyżej przeżyje pies, w którego ślinie pojawił się już wirus wścieklizny?
Dlatego pies, który przeżył obserwację, w chwili pogryzienia nie mógł zakazić człowieka.
U jakiej części osobników wystawionych na kontakt z wirusem wścieklizny rozwija się choroba?
Najbardziej zagrożeni są pogryzieni w twarz, szyję lub klatkę piersiową albo pokąsani głęboko.
Które białko wirusa wścieklizny oznacza się literą G?
To białko zewnętrzne; polimerazę RNA oznacza się literą L, a białko zaczynające samoporządkowanie wirionu – literą M.