Wulkany — 29 ciekawostek
Dowiedz się czegoś nowego, a potem sprawdź się w quizie.
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wiesz to wszystko? Udowodnij.
Rozwiąż quiz z 30 pytańKtóry wulkan jest najwyższym szczytem Afryki i mierzy 5895 m n.p.m.?
Jego najwyższy wierzchołek nosi nazwę Kibo; drugi wulkan Tanzanii, Meru, jest niższy o ponad 1300 metrów.
Imię którego rzymskiego boga dało nazwę wulkanom?
Łacińskie imię Vulcanus stało się też określeniem form terenu, choć poprawniej mówi się o górze, stożku czy kopule wulkanicznej.
W której strefie występuje najwięcej czynnych wulkanów lądowych na Ziemi?
Strefa ta rozciąga się wokół Oceanu Spokojnego i skupia ponad 90% czynnych wulkanów lądowych naszej planety.
Na której planecie znajduje się Olympus Mons, największy znany wulkan?
Wygasłe wulkany występują też na Wenus, a w Układzie Słonecznym wulkany mają ciała ze stałą powierzchnią i silnym wewnętrznym źródłem ciepła.
Który indonezyjski wulkan wybuchł 27 sierpnia 1883 roku?
Dziś wulkan ten mierzy zaledwie 813 m n.p.m. — znacznie mniej niż Semeru (3680 m) czy Marapi (2890 m).
Jak nazywa się krater powstały po zapadnięciu się stropu komory wulkanicznej?
Taki rozległy krater może też powstać podczas zbyt gwałtownej erupcji, gdy wulkan dosłownie rozsadza własny stożek.
Który amerykański wulkan wybuchł 18 maja 1980 roku?
Po erupcji góra ma około 3000 m n.p.m., podczas gdy sąsiedni Rainier sięga 4390 m n.p.m.
Który hawajski wulkan jest największym czynnym wulkanem na Ziemi?
Sięga 4170 m n.p.m., o 35 metrów mniej niż sąsiednia Mauna Kea, ale pod względem objętości nie ma sobie równych wśród czynnych wulkanów.
Jaką wysokość nad poziomem morza osiąga sycylijska Etna?
To najwyższy z aktywnych wulkanów Europy — drugi w kolejności norweski Beerenberg ma 2277 m n.p.m.
Które gazy najczęściej dominują w wyziewach wulkanicznych?
Skład wyziewów różni się między wulkanami; w mniejszych ilościach pojawiają się wodór, tlenek węgla, halony i lotne chlorki metali.
Na ile szacuje się obecnie liczbę czynnych wulkanów na Ziemi?
Ponad połowa z nich leży na lądzie; do tego dochodzi kilka tysięcy nieczynnych wulkanów lądowych i kilkadziesiąt tysięcy podwodnych.
Jaki jest typowy kąt nachylenia stromego stożka stratowulkanu?
Stratowulkany, zwane też mieszanymi, należą do najbardziej eksplozywnych — wyrzucają bomby wulkaniczne, lapille i gazy.
Ile lat temu doszło do wielkiej erupcji superwulkanu Yellowstone?
Znacznie młodsza jest erupcja Pól Flegrejskich we Włoszech, datowana na 37 tys. lat.
Jaką szerokość mogą osiągać niskie i rozległe wulkany tarczowe?
Wypływająca z nich lawa jest zasadowa i bazaltowa, o małej lepkości, dlatego rozlewa się szeroko zamiast budować stromy stożek.
Który indonezyjski wulkan wybuchł 10 kwietnia 1815 roku?
Wulkan ten wznosi się na 2850 m n.p.m. i należy do najważniejszych wulkanów Azji obok Semeru i Marapi.
Który meksykański wulkan narodził się w 1943 roku i wygasł już w 1952 roku?
Jego narodziny, obok powstania wysepki Surtsey u brzegów Islandii, były wyjątkową w czasach historycznych okazją do obserwacji powstawania nowego wulkanu.
Gdzie na dnie oceanicznym najczęściej występują wulkany linijne?
W wulkanie linijnym magma nie wypływa w jednym punkcie, lecz wzdłuż długiej szczeliny w podłożu.
Do jakiej temperatury może dochodzić lawa wypływająca z wulkanu?
Lawa krzepnie dopiero przy 600–800 °C; lawy zasadowe mają zwykle 1100 °C lub więcej, a kwaśne poniżej 1000 °C.
Jaką gęstą i lepką lawę wyrzucają stratowulkany?
Jeszcze gęstsze i bardziej kwaśne są lawy ryolitowe, które wyrzucają wulkany eksplozywne razem z materiałem piroklastycznym.
Który wulkan o wysokości 5700 m n.p.m. jest najwyższym w Ameryce Północnej?
Ta meksykańska góra przeszła też do historii wielkich erupcji — jedna z nich nastąpiła 26 grudnia 1687 roku.
Na której wyspie leży wulkan Piton de la Fournaise?
Ten wulkan, podobnie jak hawajskie, powstał nad plamą gorąca położoną z dala od granic płyt litosfery.
Co wywołuje erupcję freatyczną, typową dla maarów?
Para powstaje w wyniku kontaktu wód powierzchniowych z magmą, a jej gwałtowne rozprężenie rozrywa skały nad ogniskiem.
Kiedy w przybliżeniu doszło do wielkiej erupcji Santorynu (Thiry)?
Dzisiejszy Santoryn to najniższy z ważnych wulkanów Europy — jego szczyt sięga zaledwie 131 m n.p.m.
Ile erupcji wulkanicznych miało miejsce na Ziemi w ciągu ostatnich 10 tysięcy lat?
W tym samym okresie czynnych było około 1500 wulkanów, więc na jeden przypada średnio kilka erupcji.
Na której wyspie leży antarktyczny wulkan Erebus?
Erebus wznosi się na 3794 m n.p.m. i jest jedynym antarktycznym wulkanem wymienianym wśród najważniejszych na świecie.
Ile lawy wylał islandzki wulkan Laki podczas erupcji w latach 1783–1784?
Zwykle podczas erupcji wydobywa się tylko kilkaset metrów sześciennych lawy, a islandzkie wulkany potrafią wylewać ją w tempie 75 ton na sekundę.
Który wulkan wybuchł 8 maja 1902 roku?
Dziesięć lat później, w 1912 roku, doszło do kolejnej wielkiej erupcji — tym razem wulkanu Novarupta na Alasce.
Ile lat temu doszło do wielkiej erupcji superwulkanu Toba?
Datowanie ma niepewność około 4000 lat; nieco późniejsza była erupcja Laacher See, około 10 900 lat p.n.e.
Jaką objętość ma Gardner Pinnacles, wygasły podmorski wulkan na Pacyfiku?
Ten podwodny olbrzym ma 4500 m wysokości, co czyni go jednym z największych wulkanów na naszej planecie.