30 leuke feiten over Antarctica

Wie bereikte op 14 december 1911 als eerste mens de Zuidpool?

De Noor was een Britse expeditie voor, die de pool pas in 1912 haalde en op de terugreis omkwam.

Wat is het hoofdvoedsel van de walvissen in de wateren rond Antarctica?

Walvissen werken er vele tonnen per dag van naar binnen; de diertjes leven zelf van plankton, de basis van al het voedsel in deze wateren.

Welk soort straling absorbeert ozon in grote hoeveelheden in de stratosfeer?

Waar ozon ontbreekt, koelt de stratosfeer af: boven Antarctica kan dat plaatselijk 6 °C schelen.

Aan de uitstoot van welke stoffen wordt het gat in de ozonlaag boven Antarctica toegeschreven?

Deze chloor-fluor-koolstofverbindingen ontbinden ozon in andere gassen; het gat dekt bijna het hele continent.

Welke naam dragen alle zeegebieden rond Antarctica samen?

In de oude indeling grensde het continent aan drie oceanen: de Atlantische, de Indische en de Grote Oceaan.

Welke Brit leidde in 1911/1912 een expeditie die de Zuidpool wilde bereiken?

De groep haalde de pool nog wel in 1912, maar alle deelnemers kwamen op de terugreis om het leven.

Wat verbiedt het Verdrag inzake Antarctica uitdrukkelijk op het continent?

Hetzelfde verdrag legt de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek vast en regelt de internationale relaties rond het enige onbewoonde continent.

Hoeveel procent van al het ijs op de wereld ligt op Antarctica?

Het continent is bijna volledig bedekt met een ijskap, die op het dikste punt 4776 meter meet.

Hoe heet het onderzoeksstation dat vlak bij de geografische zuidpool ligt?

Veel andere poolstations liggen juist geconcentreerd op het Antarctisch Schiereiland, aan de kust en op de eilanden eromheen.

Hoe groot is de oppervlakte van Antarctica?

Daarmee is het continent groter dan Australië, maar kleiner dan Eurazië, Afrika, Noord-Amerika en Zuid-Amerika.

Welk poolstation is het grootste van Antarctica, met plaats voor 1200 mensen?

Het Amerikaanse station ligt aan de gelijknamige Sound; in totaal telt het continent ruim zestig poolstations van ruim dertig landen.

Wat betekent het Griekse woord waarvan de naam Antarctica is afgeleid?

De term werd vroeger ook voor andere plaatsen gebruikt: een Franse kolonie uit de zestiende eeuw heette ‘France Antarctique’.

Hoeveel soorten bloeiende planten groeien er op Antarctica?

Het gaat om een grassoort, Antarctische smele, en een anjersoort, Antarctisch sterremos. Verder groeien er alleen mossen en korstmossen.

In welk jaar werd Antarctica ‘ontdekt’, na eeuwen van vermoedens over een zuidelijk continent?

Pas tussen 1897 en 1899 overwinterden er voor het eerst mensen, tijdens een Belgische expeditie met het schip Belgica.

Wat doet het Antarctisch Verdrag met de soevereiniteitsclaims op het continent?

Zolang het verdrag loopt, blijft de status quo behouden: partijen kunnen geen nieuwe claims maken of bestaande aanspraken uitbreiden.

Wat is de laagste temperatuur ooit in een weerstation gemeten, bij het Vostokstation?

Het station ligt op 1000 kilometer van de Zuidpool; officieus zou het er zelfs −91 °C zijn geweest.

Hoeveel landen ondertekenden het Verdrag inzake Antarctica in eerste instantie?

Onder hen waren de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, die het continent als wetenschappelijk reservaat met rust wilden laten.

Welk Aziatisch land hoorde bij de oorspronkelijke ondertekenaars van het Antarctisch Verdrag?

De eerste ondertekenaars waren de landen die tijdens het Internationaal Geofysisch Jaar van 1957-58 op het continent actief waren.

Welke organisatie mat op 10 augustus 2010 op een Antarctische hoogvlakte −93,2 °C?

Of de Wereld Meteorologische Organisatie deze waarneming als kouderecord zou erkennen, bleef onbekend.

In welk jaar werd het Verdrag inzake Antarctica opengesteld voor ondertekening?

Dat gebeurde op 1 december; de officiële bekrachtiging volgde op 23 juni 1961.

Vanaf welke breedtegraad zuid geldt het Verdrag inzake Antarctica?

Het verdragssysteem rekent daar niet alleen al het land toe, maar ook de ijsplaten.

Ongeveer hoeveel neerslag valt er gemiddeld per jaar op Antarctica?

Dat is de hoeveelheid water nadat de gevallen sneeuw is gesmolten; het binnenland blijft zelfs onder de 100 mm per jaar.

Wie leidde de Belgische expeditie die van 1897 tot 1899 als eerste op Antarctica overwinterde?

Het schip van de expeditie droeg de naam Belgica.

Welke lijn wijst op een kaart van Antarctica meestal naar boven?

Op zo'n kaart ligt het continent rond de zuidpool, omringd door de Atlantische, de Indische en de Grote Oceaan.

Onder welke naam claimde Duitsland tussen 1939 en 1945 een deel van Antarctica?

Het opgeëiste gebied liep van 10° westerlengte tot 20° oosterlengte en geldt nu als een vroegere claim.

Tot minimaal welk jaar verbiedt het Antarctisch Milieuprotocol de winning van delfstoffen?

Het protocol werd in 1998 aan het verdrag toegevoegd, dat het continent al als wetenschappelijk reservaat beschermde.

Waardoor ontstond volgens onderzoekers de reuzencirkel van 3 km in de Koning Boudewijn-ijsplaat?

De kraterachtige cirkel in Oost-Antarctica werd vanuit de lucht waargenomen; het onderzoek uit 2016 kwam van een team uit Utrecht.

In welk huidig land lag de zestiende-eeuwse Franse kolonie ‘France Antarctique’?

Voordat de term zijn huidige geografische betekenis kreeg, werd hij ook voor andere plaatsen gebruikt. De kolonie bestond maar kort.

Op welk eiland ligt een van de twee permanente ‘dorpen’ van Antarctica?

Het andere ligt in het uiterste noorden van het Antarctisch Schiereiland; beide hebben kerken, scholen en ziekenhuizen.

In welke functie bereikte G.M.A. Brummer in 1963 als eerste Nederlander de Zuidpool?

De luitenant ter zee 1e klasse vloog mee in een Amerikaans toestel; hij was toegevoegd aan Taskforce 43, die het continent met een ijsbreker verkende.