Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Antarctica is het koudste en droogste continent op aarde: een ijskap van kilometers dik rond de Zuidpool, zonder vaste bewoners maar vol onderzoeksstations. Deze quizvragen gaan over ontdekkingsreizen, klimaat en ijs, het leven langs de kust, de territoriale claims en het verdrag dat het continent voor de wetenschap reserveert. Van makkelijk tot expertniveau, met bij elk antwoord een korte uitleg.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wie bereikte op 14 december 1911 als eerste mens de Zuidpool?
Roald Amundsen
De Noor was een Britse expeditie voor, die de pool pas in 1912 haalde en op de terugreis omkwam.
Q 02Wat is het hoofdvoedsel van de walvissen in de wateren rond Antarctica?
krill
Walvissen werken er vele tonnen per dag van naar binnen; de diertjes leven zelf van plankton, de basis van al het voedsel in deze wateren.
Q 03Welk soort straling absorbeert ozon in grote hoeveelheden in de stratosfeer?
ultraviolette
Waar ozon ontbreekt, koelt de stratosfeer af: boven Antarctica kan dat plaatselijk 6 °C schelen.
Q 04Aan de uitstoot van welke stoffen wordt het gat in de ozonlaag boven Antarctica toegeschreven?
cfk's
Deze chloor-fluor-koolstofverbindingen ontbinden ozon in andere gassen; het gat dekt bijna het hele continent.
Q 05Welke naam dragen alle zeegebieden rond Antarctica samen?
Zuidelijke Oceaan
In de oude indeling grensde het continent aan drie oceanen: de Atlantische, de Indische en de Grote Oceaan.
Q 06Welke Brit leidde in 1911/1912 een expeditie die de Zuidpool wilde bereiken?
Robert Scott
De groep haalde de pool nog wel in 1912, maar alle deelnemers kwamen op de terugreis om het leven.
Q 07Wat verbiedt het Verdrag inzake Antarctica uitdrukkelijk op het continent?
militaire activiteit
Hetzelfde verdrag legt de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek vast en regelt de internationale relaties rond het enige onbewoonde continent.
Q 08Hoeveel procent van al het ijs op de wereld ligt op Antarctica?
90%
Het continent is bijna volledig bedekt met een ijskap, die op het dikste punt 4776 meter meet.
Q 09Hoe heet het onderzoeksstation dat vlak bij de geografische zuidpool ligt?
Amundsen-Scott
Veel andere poolstations liggen juist geconcentreerd op het Antarctisch Schiereiland, aan de kust en op de eilanden eromheen.
Q 10Hoe groot is de oppervlakte van Antarctica?
14 miljoen km²
Daarmee is het continent groter dan Australië, maar kleiner dan Eurazië, Afrika, Noord-Amerika en Zuid-Amerika.
Q 11Welk poolstation is het grootste van Antarctica, met plaats voor 1200 mensen?
McMurdo
Het Amerikaanse station ligt aan de gelijknamige Sound; in totaal telt het continent ruim zestig poolstations van ruim dertig landen.
Q 12Wat betekent het Griekse woord waarvan de naam Antarctica is afgeleid?
tegenover het noorden
De term werd vroeger ook voor andere plaatsen gebruikt: een Franse kolonie uit de zestiende eeuw heette ‘France Antarctique’.
Q 13Hoeveel soorten bloeiende planten groeien er op Antarctica?
twee
Het gaat om een grassoort, Antarctische smele, en een anjersoort, Antarctisch sterremos. Verder groeien er alleen mossen en korstmossen.
Q 21Vanaf welke breedtegraad zuid geldt het Verdrag inzake Antarctica?
60e
Het verdragssysteem rekent daar niet alleen al het land toe, maar ook de ijsplaten.
Q 22Ongeveer hoeveel neerslag valt er gemiddeld per jaar op Antarctica?
170 mm
Dat is de hoeveelheid water nadat de gevallen sneeuw is gesmolten; het binnenland blijft zelfs onder de 100 mm per jaar.
Q 23Wie leidde de Belgische expeditie die van 1897 tot 1899 als eerste op Antarctica overwinterde?
Adrien de Gerlache
Het schip van de expeditie droeg de naam Belgica.
Q 24Welke lijn wijst op een kaart van Antarctica meestal naar boven?
Q 14In welk jaar werd Antarctica ‘ontdekt’, na eeuwen van vermoedens over een zuidelijk continent?
1820
Pas tussen 1897 en 1899 overwinterden er voor het eerst mensen, tijdens een Belgische expeditie met het schip Belgica.
Q 15Wat doet het Antarctisch Verdrag met de soevereiniteitsclaims op het continent?
bevriezen
Zolang het verdrag loopt, blijft de status quo behouden: partijen kunnen geen nieuwe claims maken of bestaande aanspraken uitbreiden.
Q 16Wat is de laagste temperatuur ooit in een weerstation gemeten, bij het Vostokstation?
−89,2 °C
Het station ligt op 1000 kilometer van de Zuidpool; officieus zou het er zelfs −91 °C zijn geweest.
Q 17Hoeveel landen ondertekenden het Verdrag inzake Antarctica in eerste instantie?
12
Onder hen waren de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, die het continent als wetenschappelijk reservaat met rust wilden laten.
Q 18Welk Aziatisch land hoorde bij de oorspronkelijke ondertekenaars van het Antarctisch Verdrag?
Japan
De eerste ondertekenaars waren de landen die tijdens het Internationaal Geofysisch Jaar van 1957-58 op het continent actief waren.
Q 19Welke organisatie mat op 10 augustus 2010 op een Antarctische hoogvlakte −93,2 °C?
NASA
Of de Wereld Meteorologische Organisatie deze waarneming als kouderecord zou erkennen, bleef onbekend.
Q 20In welk jaar werd het Verdrag inzake Antarctica opengesteld voor ondertekening?
1959
Dat gebeurde op 1 december; de officiële bekrachtiging volgde op 23 juni 1961.
nulmeridiaan
Op zo'n kaart ligt het continent rond de zuidpool, omringd door de Atlantische, de Indische en de Grote Oceaan.
Q 25Onder welke naam claimde Duitsland tussen 1939 en 1945 een deel van Antarctica?
Nieuw-Zwabenland
Het opgeëiste gebied liep van 10° westerlengte tot 20° oosterlengte en geldt nu als een vroegere claim.
Q 26Tot minimaal welk jaar verbiedt het Antarctisch Milieuprotocol de winning van delfstoffen?
2048
Het protocol werd in 1998 aan het verdrag toegevoegd, dat het continent al als wetenschappelijk reservaat beschermde.
Q 27Waardoor ontstond volgens onderzoekers de reuzencirkel van 3 km in de Koning Boudewijn-ijsplaat?
smeltwater
De kraterachtige cirkel in Oost-Antarctica werd vanuit de lucht waargenomen; het onderzoek uit 2016 kwam van een team uit Utrecht.
Q 28In welk huidig land lag de zestiende-eeuwse Franse kolonie ‘France Antarctique’?
Brazilië
Voordat de term zijn huidige geografische betekenis kreeg, werd hij ook voor andere plaatsen gebruikt. De kolonie bestond maar kort.
Q 29Op welk eiland ligt een van de twee permanente ‘dorpen’ van Antarctica?
King George Island
Het andere ligt in het uiterste noorden van het Antarctisch Schiereiland; beide hebben kerken, scholen en ziekenhuizen.
Q 30In welke functie bereikte G.M.A. Brummer in 1963 als eerste Nederlander de Zuidpool?
navigator
De luitenant ter zee 1e klasse vloog mee in een Amerikaans toestel; hij was toegevoegd aan Taskforce 43, die het continent met een ijsbreker verkende.