30 leuke feiten over Betelgeuze

Wat voor type ster is Betelgeuze?

De ster heeft spectraalklasse M1-M2 en lichtkrachtklasse Ia-Iab en is bovendien halfregelmatig veranderlijk.

Hoe heet de explosie waarmee Betelgeuze aan het eind van zijn leven zal ontploffen?

Bij zo'n explosie wordt enkele dagen lang zeer veel licht uitgestraald.

Wat was Orion, naamgever van het sterrenbeeld van Betelgeuze, in de Griekse mythologie?

In de mythe achtervolgde hij de Plejaden. Na zijn dood werd hij tot sterrenbeeld verheven.

Welke ster is als enige in het sterrenbeeld Orion helderder dan Betelgeuze?

Toch draagt Betelgeuze de aanduiding alpha Orionis. De ster is ook bekend onder namen als Betelgeux en Al Mankib.

Welk wapen van Orion hangt aan zijn gordel, gevormd door een nevel en enkele sterren?

Tot dit deel van het sterrenbeeld horen de sterren Hatysa en Mizan Batil I, ook bekend als 44 en 42 Orionis.

Uit welke taal stamt de naam Betelgeuze oorspronkelijk?

In die taal heet de ster yad al-djoeza, wat hand van de reus betekent.

In welk sterrenbeeld staat Sirius, ten zuidoosten van Orion?

Het sterrenbeeld stelt de grote jachthond van Orion voor. Sirius is na de zon de helderste ster aan de hemel.

Welke godin doodde Orion per ongeluk, waarna hij een sterrenbeeld werd?

Zo kwam de mythische achtervolger van de Plejaden aan de hemel terecht, met Betelgeuze als een van zijn helderste sterren.

Tot aan welke planeet zou Betelgeuze reiken als hij op de plek van de zon stond?

De ster is zo groot dat hij ondanks een afstand van honderden lichtjaren bij extreme vergroting als schijfje te zien is.

Hoeveel eeuwen doet het licht van Betelgeuze erover om de aarde te bereiken?

Een explosie van de ster zou dus pas eeuwen later vanaf de aarde zichtbaar zijn.

Van welk lichaamsdeel van de reus is de naam Betelgeuze door een leesfout afgeleid?

De westerse talen gingen uit van ibt al-djoeza, terwijl de ster eigenlijk yad al-djoeza heet: de hand van de reus.

Welke god zagen de oude Egyptenaren in het sterrenbeeld Orion?

Hij werd verbeeld als een man die vertwijfeld achteromkijkt, met zijn zuster en echtgenote Isis als Sirius op zijn hielen.

Wat veroorzaakte waarschijnlijk de grote helderheidsdip van Betelgeuze in 2019 en 2020?

Het materiaal verzwakte het schijnsel; de temperatuur en de omvang van de ster zelf werden niet minder.

In welke hoek van het sterrenbeeld Orion staat de ster Betelgeuze?

In de andere hoeken van de zandlopervorm staan Bellatrix, Saiph en de helderste ster van het sterrenbeeld.

Welke Messier-aanduiding heeft de Orionnevel, net ten zuiden van de gordelsterren?

De nevel is in donkere nachten als een lichte vlek met het blote oog te zien.

In welke maand van 2019 begon Betelgeuze aanzienlijk minder licht uit te stralen?

Het was het begin van een dip die tot in het voorjaar van 2020 zou duren.

Waardoor ontstaan de heldere vlekken op het oppervlak van Betelgeuze?

Het materiaal komt uit het inwendige van de ster en bedekt een groot deel van het steroppervlak.

Welke bijnaam heeft de Gordel van Orion, naast Jakobsstaf?

De gordel bestaat uit drie vrijwel even heldere sterren die schuin als een riem door het midden van het sterrenbeeld lopen.

Wie ontdekte in 1836 dat de helderheid van Betelgeuze veranderlijk is?

De ster geldt als halfregelmatig veranderlijk: zijn lichtsterkte schommelt in twee verschillende ritmes.

Hoeveel dagen duurt de kortste helderheidsperiode van Betelgeuze ongeveer?

Daarnaast kent de halfregelmatig veranderlijke ster een veel langere periode van ongeveer 5,9 jaar.

Rond welke ster in de gordel van Orion liggen de Paardenkopnevel en de Vlamnevel?

Dit heldere deel van het Orioncomplex ligt links in de gordel; in de buurt staat ook de nevel Messier 78.

Wanneer had Betelgeuze na zijn grote dip de normale helderheid weer terug?

Het dieptepunt lag pas kort daarvoor, dus het herstel van de ster duurde maar een paar maanden.

Met hoeveel procent kromp de diameter van Betelgeuze tussen 1993 en 2009?

Opvallend genoeg nam de helderheid van de ster in die jaren niet beduidend af.

Op hoeveel lichtjaar afstand ligt het Orioncomplex, het gebied van nevels en gaswolken?

De Orionnevel is het opvallendste deel van dit uitgebreide gebied in de richting van Orion.

Hoeveel miljoen kilometer meten de heldere vlekken op Betelgeuze ongeveer?

Dat is vergelijkbaar met de afstand tussen de zon en de aarde.

Tot hoeveel procent van zijn gemiddelde lichtsterkte zakte Betelgeuze begin 2020?

Na dat dieptepunt in februari nam de lichtsterkte van de ster weer toe.

Hoeveel maal zo helder als Venus wordt Betelgeuze naar verwachting als hij ontploft?

De ster bereikt dan vanaf de aarde gezien waarschijnlijk helderheid −10 en overtreft Sirius zelfs 2500 keer.

Welke ster heeft, op de zon na, als enige een grotere schijnbare diameter dan Betelgeuze?

Met 0,047 boogseconden is Betelgeuze bij extreme vergrotingen als schijfje te zien. Ter vergelijking: de zon meet aan de hemel 30 boogminuten.

Welke astronoom stelde dat Betelgeuze tijdens de dip van 2020 niet kleiner of koeler werd?

De verzwakking kwam dus niet uit de ster zelf, maar waarschijnlijk van materiaal dat het licht tegenhield.

Welke zwakke open sterrenhoop staat ruim een graad ten westen van Betelgeuze?

De sterrenhoop is uiterst zwak en staat net ten zuiden van de ster HD 38779, die magnitude +7 heeft.