30 leuke feiten over Chanoeka

Hoeveel dagen wordt Chanoeka gevierd?

Het feest herinnert aan het oliewonder in de tempel van Jeruzalem, waar één kruikje olie de menora de hele periode brandend hield.

Om welke joodse leider draait het verhaal van Chanoeka?

Hij leefde in het Hellenistische tijdperk, toen de Joden om hun geloofsbelijdenis zwaar werden onderdrukt.

Waarom horen juist in vet gebakken lekkernijen bij Chanoeka?

Het kruikje olie dat de priesters vonden, bleek genoeg voor acht dagen: de tijd om nieuwe olie te persen en te zuiveren.

Onder welke bijnaam staat Chanoeka ook bekend?

In het Hebreeuws heet deze bijnaam Chag Ha'Orot; het feest duurt acht dagen ter nagedachtenis aan het oliewonder.

Hoe heten de aardappelpannenkoekjes die traditioneel met Chanoeka worden gegeten?

In het Hebreeuws heten ze levivot; ze worden in olie gebakken, net als de andere lekkernijen van het feest.

Welk dier offerden de Seleucidische Grieken op het altaar van de tempel in Jeruzalem?

Volgens de joodse spijswetten is dat dier onrein; de Grieken wilden bovendien een godenbeeld in de tempel neerzetten.

Van welke Griekse god wilden de Grieken een beeld in de tempel van Jeruzalem plaatsen?

Voor steeds meer Joden was de ontwijding van de tempel de laatste druppel; onder leiding van Judas kwamen zij in opstand.

In welke vorm wordt het Chanoeka-geld tegenwoordig vaak aan kinderen gegeven?

Oorspronkelijk kregen kinderen echt zakgeld, waarvan ze een deel aan liefdadigheid hoorden af te staan.

Waarmee vullen de deelnemers de pot bij het dreidelspel?

Om de beurt draaien de spelers aan de dreidel; de letter die bovenkomt bepaalt wat je uit de pot krijgt.

Wat betekent de Hebreeuwse bijnaam 'haMakabi' van Judas?

Naarmate zijn manschappen meer veldslagen wonnen, werden zij bekend als de Makkabeeërs.

Welk feest vervangt Chanoeka globaal in veel Joodse gezinnen in Nederland en België?

In andere gezinnen worden de cadeaus juist tijdens Chanoeka zelf uitgewisseld.

Waarvoor gebruikten joodse studenten de dreidel toen hun studie onder de bezetter verboden was?

Werden ze betrapt, dan deden ze net alsof ze een onschuldig spelletje speelden.

Hoe heet het extra lichtje waarmee de andere kaarsjes van de chanoekia worden aangestoken?

Dit lichtje staat iets afgezonderd van de andere, in hoogte of plaats, en wordt elke avond als eerste aangestoken.

Hoeveel zonen van Mattathias leidden samen met hem de opstand tegen Antiochus?

Na de dood van Mattathias in 166 v.Chr. volgde Judas hem op als leider van de opstand.

Hoe heten de met jam gevulde oliebollen van Chanoeka in het Hebreeuws?

Ze lijken sterk op berlinerbollen of Oostenrijkse Krapfen; in het Jiddisch heten ze ook wel ponshkes.

Wat betekent de Hebreeuwse zin 'Nes Gadol Haja Sjam' die de dreidelletters vormen?

Met het wonder wordt het wonder van de olie bedoeld, dat bij het feest wordt herdacht.

In welke maand van de joodse kalender begint Chanoeka?

Het feest begint na de avondschemering van de 24e dag van die maand; joodse dagen beginnen namelijk 's avonds.

Wat onderscheidt Chanoeka van alle andere religieuze joodse feesten?

Om het feest toch een religieuze betekenis te geven, werd het wonder van de olie aan de gebeurtenis toegevoegd.

Welke vier Hebreeuwse letters staan op een dreidel?

De letters vormen de beginletters van een Hebreeuwse zin over het oliewonder dat met het feest wordt herdacht.

Wat voor familie waren de Makkabeeën van oorsprong?

Ook hun aanhangers worden onder de Makkabeeën gerekend, niet alleen de familie zelf.

In welke taal zijn de boeken over de Makkabeeën als apocriefe teksten overgeleverd?

Ze zijn niet opgenomen in de Tenach, de Hebreeuwse Bijbel; 1 en 2 Makkabeeën gelden als deuterocanonieke boeken.

Welke mengvorm ontstond doordat Joodse gezinnen in de Lage Landen met Chanoeka cadeaus geven?

Ook de zoete lekkernijen van het feest passen goed bij deze gemengde traditie.

Welk Jiddisch woord op de dreidel betekent dat je de hele pot krijgt?

Bij 'Halb' krijg je de helft van de pot en bij 'Shtell arein' moet je juist bijleggen.

Tot welk jaar bleef de zelfstandige staat bestaan die Judas na zijn overwinning stichtte?

Het einde kwam toen de Romeinen het land binnenvielen en in Jeruzalem een massamoord op de Joden aanrichtten.

Volgens de regel van welke leraar wordt elke avond van Chanoeka een lichtje méér aangestoken?

De volgers van Sjammai deden het andersom: acht lampen op de eerste avond en daarna elke avond één minder.

Door welke letter wordt de sjien op dreidels in Israël vervangen?

Daardoor leest de zin in Israël als Nes Gadol Haja Pò: een groot wonder gebeurde hier.

Welke Seleucidische koning besteeg in 180 v.Chr. de troon?

Onder zijn bewind werd de tempel geplunderd, werden Joden massaal vermoord en werd het jodendom onwettig verklaard.

Hoe heet de dreidel in het Hebreeuws?

Het tolletje wordt ook wel trendel genoemd; tegenwoordig spelen er vooral kinderen mee.

In welk traktaat van de Talmoed is het wonder van de olie opgetekend?

In de Talmoed ontbreekt juist het oorlogsverhaal van de Makkabeeën, dat alleen in de apocriefe boeken staat.

Van welk Hebreeuws woord is de naam van het hulplichtje van de chanoekia afgeleid?

Het woord betekent 'dienst': het hulplichtje doet dienst om de andere lichtjes aan te steken.