28 leuke feiten over DNA

Welke ruimtelijke vorm hebben de twee nucleotideketens van DNA samen?

De basenparen verbinden de twee ketens als de treden van een wenteltrap; de ontdekking van deze structuur gaf de moleculaire biologie een enorme stimulans.

Waar ligt het DNA bij eukaryoten opgeslagen?

Bij bacteriën en archaea ligt het DNA daarentegen los in het cytoplasma, vaak in de vorm van een circulair chromosoom.

Hoe noemt men de volledige genetische samenstelling van een organisme?

Om de complete nucleotidevolgorde van een mens fysiek uit te schrijven, zijn duizenden boeken nodig.

Waar staat de afkorting DNA voluit voor?

De naam verwijst naar de suikergroep desoxyribose in elke nucleotide; het molecuul bevat de genetische instructies voor alle bekende organismen en vele virussen.

Welke stikstofbase ligt in dubbelstrengs DNA altijd tegenover guanine?

Dit principe heet complementaire basenparing: een grotere tweeringige base ligt telkens tegenover een kleinere éénringige base.

In welk jaar publiceerden Watson en Crick hun artikel over de structuur van DNA?

Een maand later publiceerden zij op basis van deze structuur ook een model voor het mechanisme van DNA-replicatie.

Hoe lang zou het DNA van één diploïde menselijke cel zijn als het volledig werd uitgerold?

Daarom is het DNA in eukaryote cellen vergaand opgerold rond eiwitten; het molecuul is daarbij maar enkele nanometers dik.

In welk jaar werden de DNA-sequenties van de mens gepubliceerd?

Van steeds meer organismen werd het volledige erfelijk materiaal gesequencet, onder meer om verwantschappen tussen soorten te bepalen.

Wie maakte de röntgendiffractieopnamen die Watson en Crick hielpen bij hun model?

Een van haar opnamen kwam zonder haar medeweten via Maurice Wilkins onder ogen van Watson en Crick.

Welk enzym verbreekt bij de start van replicatie de waterstofbruggen tussen de basenparen?

Het enzym gebruikt de hydrolyse van ATP als energiebron; daarna gaan de twee strengen uit elkaar en verdwijnt de helixstructuur.

In welk jaar kregen Watson, Crick en Wilkins de Nobelprijs voor de DNA-structuur?

De onderzoekster wier röntgenopnamen het model mogelijk maakten, was toen al overleden aan kanker.

Welk enzym zorgt er in stamcellen en voortplantingscellen voor dat telomeren niet korter worden?

Het voegt na iedere replicatie de specifieke telomeer-basenvolgorde toe, zodat de cel kan blijven delen zonder kritische informatie te verliezen.

In welk jaar werd DNA voor het eerst ontdekt?

De chemische structuur bleef daarna nog lange tijd onbekend; pas in 1909 kwam de theorie dat DNA uit vier nucleotiden bestaat.

Welk enzym koppelt de korte DNA-stukjes van de lagging strand aan elkaar?

Aan deze streng kan de polymerase alleen achterwaarts werken, in stukjes van ongeveer 100 tot 200 nucleotiden.

Wie formuleerde in 1958 het centrale dogma van de moleculaire biologie?

Het dogma stelt dat informatie uit genen wel naar eiwitten vertaald kan worden, maar nooit van eiwitten terug naar genen.

Hoe heten de korte DNA-stukjes van 100 tot 200 nucleotiden die bij replicatie ontstaan?

Ze ontstaan doordat de polymerase in één richting alleen achterwaarts kan werken, telkens vanaf een nieuwe RNA-primer.

Welk deel van het menselijk DNA bestaat uit eiwit-coderende genen?

Het merendeel van het DNA is niet-coderend; genen bevatten naast een open leesraam ook regulatoire sequenties zoals promotors en enhancers.

Welke natuurkundige schreef in 1944 het invloedrijke boek ‘What is life?’?

Hij beredeneerde dat erfelijk materiaal een aperiodiek kristal moest zijn: een vaste stof met een regelmatige maar variabele structuur.

Welk enzym koppelt bij de start van replicatie een korte RNA-primer aan de DNA-streng?

De ribonucleotiden van de primer worden aan het eind van de replicatie weer verwisseld voor desoxyribonucleotiden.

Wie publiceerde in 1975 een methode om de volgorde van nucleotiden in DNA te bepalen?

Deze methode, sequencing genoemd, werd een standaardmethode in de moleculaire biologie en hielp de verwantschap tussen organismen te bepalen.

Welke biochemicus stelde in 1952 dat DNA evenveel adenine als thymine bevat?

Zijn stelregel werd een jaar later verklaard door het inzicht dat de helix is opgebouwd uit vaste basenparen.

Welke twee onderzoekers toonden in 1952 aan dat een virus alleen via DNA een cel kan besmetten?

Virussen worden niet tot de levende organismen gerekend, omdat ze geen eigen voortplantingsmechanisme hebben en zich in een vreemde cel vermenigvuldigen.

Wie legde in september 1984 de basis voor DNA-fingerprinting?

Hij zag dat het DNA van leden van eenzelfde familie kleine zichtbare verschillen vertoont; de techniek helpt nu bij ouderschapstesten en afstammingsbepaling.

Welke scheikundige stelde in 1951 een helixmodel voor DNA op dat belangrijke fouten bevatte?

Zijn model ging er al van uit dat het molecuul de vorm van een helix had, maar klopte op andere punten niet.

Hoe lang is één volledige winding van de DNA-helix?

De helix zelf is 20 ångström breed; de stikstofbasen wijzen naar binnen en de suiker-fosfaatruggengraat vormt de buitenzijde.

Hoe groot is het chromosoom van de laboratoriumbacterie E. coli ongeveer?

Het DNA van de mens en veel andere primaten heeft een totale lengte van ongeveer 3,0 gigabasen.

Wie stelde in 1909 de theorie op dat DNA uit vier nucleotiden bestaat?

In 1919 publiceerde hij ook een hypothese over de manier waarop nucleotiden onderling verbonden zijn in een nucleïnezuur.

Hoe breed is de brede groeve (major groove) van de DNA-helix?

De smalle groeve is maar 6 ångström breed; DNA-bindende eiwitten maken via zo'n groeve contact met de stikstofbasen zonder de helix te openen.