28 leuke feiten over Filosofie

Wat betekende het Oudgriekse woord philosophía oorspronkelijk?

Het woord is een samenstelling van de Griekse woorden voor liefde (philía) en wijsheid (sophía).

Welke tak van de filosofie bestudeert wat kennis is en hoe men deze kan verwerven?

Binnen deze tak worden al eeuwen problemen besproken als de subjectiviteit van waarneming en de grenzen van het menselijke kenvermogen.

Wie stelt in de dialogen van Plato de filosofen tegenover de sofisten?

Hij verwijt de sofisten dat ze hun onwetendheid camoufleren achter woordspelingen en vleierij.

Welke tak van de filosofie onderscheidt goede argumenten van drogredenen?

Deze discipline wordt behalve tot de filosofie ook tot de wiskunde gerekend en bewijst stellingen met behulp van symbolen.

Welke Duitse filosoof schreef de Kritik der reinen Vernunft?

Hij ging uit van vier kernvragen: Wat kan ik weten? Wat moet ik doen? Wat mag ik hopen? Wat is de mens?

Welke filosoof noemde filosoferen de verhevenste, goddelijkste menselijke bezigheid?

In zijn 'Uitnodiging tot de filosofie' schrijft hij dat alle andere activiteiten slechts prullen zijn in verhouding tot het filosoferen.

Van welke stroming waren Descartes en Leibniz belangrijke vertegenwoordigers?

Deze stroming staat tegenover het empirisme, net als het innatisme, dat vrijwel alle menselijke kennis als aangeboren beschouwt.

Welke stroming stelt dat alles wat het bewustzijn waarneemt slechts voorstellingen zijn?

De tegenovergestelde hoofdstroming, het kennistheoretisch realisme, stelt dat het bewustzijn de dingen waarneemt zoals ze zijn.

Welke tak van de filosofie buigt zich over vragen als 'Wat is de mens?' en 'Wat is cultuur?'

Onderwerpen binnen dit terrein zijn lichaam en geest, het bestaan van een ziel en de vraag wanneer er sprake is van een zelf.

Hoe heet de interpretatiekunde van filosofische teksten?

Een filosofische tekst staat nooit los van een context; daarom probeert men hem in zijn oorspronkelijke of huidige context te begrijpen.

Hoe noemde Plato de geheel eigen methodologie van de filosofie?

Veel later gebruikte ook Hegel die naam voor zijn methode, zij het met een geheel eigen invulling.

Wie stelde dat waarnemingsconclusies alleen door tegenvoorbeelden verworpen kunnen worden?

Dit principe heet falsifieerbaarheid; wetenschappelijke kennis kan volgens hem nooit definitief worden vastgesteld.

Welk woord voor leraren in de retorica werd vervangen door het woord filosoof?

De term verwijst nog steeds naar de beoefenaar van lege redenaarskunst, zonder interesse in wijsheid of waarheid.

Welke tak van de metafysica wordt letterlijk 'zijnsleer' genoemd?

Deze tak beschrijft de eigenschappen van alle 'entiteiten' en staat in nauwe wisselwerking met de fenomenologie en de epistemologie.

Aan welke Griekse denker werd de introductie van de term filosofie toegeschreven?

De toeschrijving berust waarschijnlijk op een verloren werk van Herakleides Pontikos en geldt als een van de vele pythagorische legenden.

Welke filosoof zocht de basis van de filosofie in de fenomenologie?

De ontologie, de leer van het zijn, staat in nauwe wisselwerking met deze door hem gegrondveste benadering.

Welke filosoof stelde dat hele paradigma's door wetenschappelijke revoluties worden vervangen?

Een paradigma kan in sommige contexten niet meer voldoen; dan maakt het begrippenkader plaats voor een nieuw.

Van welke tak van de filosofie is de rechtsfilosofie een onderdeel?

De rechtsfilosofie vraagt bijvoorbeeld tot welke grens de overheid zich met het leven van burgers mag bemoeien.

Welke term uit het Oudgrieks betekent waarneming en staat voor de leer van de schoonheid?

Na Kant specialiseerde deze tak zich steeds meer in kunst en werd ze een synoniem voor kunstfilosofie.

Hoe heet de studie van de opvattingen, visies en theorieën van andere filosofen?

Een filosoof neemt daarbij sommige ideeën van andere tradities over of corrigeert ze, en wijst andere af.

Van welke groep komt het logisch positivisme, dat ware kennis alleen uit waarnemingen haalt?

Volgens deze stroming is alle a priori analytische kennis slechts een afgeleide of moet ze zelfs helemaal worden verworpen.

Welke tak van de filosofie betreft de waarden en waardeoordelen?

Zowel de moraalleer als de leer van de schoonheid vallen onder dit overkoepelende deelgebied.

Met wiens geschiedfilosofie beleefde de speculatieve geschiedfilosofie een hoogtepunt?

De speculatieve variant zoekt in het verleden naar een mogelijke zin en richting van de geschiedenis.

Welke filosoof zag de intuïtie als de voornaamste filosofische methode?

Moritz Schlick zag de filosofische methode daarentegen als verheldering, en David Hume zocht de basis in empirisch onderzoek.

Wie noemde filosofie een collectieve benaming voor nog niet bevredigend beantwoorde vragen?

Hij suggereerde daarmee dat de filosofie geen aparte discipline vormde, maar volledig in andere wetenschappen kon opgaan.

Volgens welke filosoof is het werkgebied van de filosofie beperkt tot het beschrijven van taal?

Deze opvatting heerste in de twintigste eeuw ook in het Verenigd Koninkrijk.

In welk jaar duikt de Nederlandse leenvertaling wijsbegeerte voor het eerst op?

In weerwil van de overlevering is het woord dus niet afkomstig van Simon Stevin.

Wie maakte de term metafysica bekend door een aantal geschriften 'na de fysica' te plaatsen?

Hij ordende en publiceerde de geschriften van Aristoteles, waarvan de inhoud zeer divers was.