30 leuke feiten over Gilgamesj-epos

In welke stad zou Gilgamesj rond 2620 v.Chr. koning zijn geweest?

Het heldendicht over hem geldt als een van de oudste literaire werken en verspreidde zich over een groot gebied.

Waar wil Gilgamesj met Enkidoe het avontuur zoeken dat hem onsterfelijk moet maken?

De koning hunkert naar een glorieus avontuur; bij de voorbereidingen krijgen de twee helden steun van velen.

Met het vloedverhaal uit welk Bijbelboek loopt dat van het Gilgamesj-epos opvallend gelijk?

De gelijkenis is zo groot dat onderzoekers op zoek gingen naar verklaringen voor de verwantschap.

Voor welk deel is Gilgamesj in het epos een god?

Het epos noemt hem bovendien de grootste koning op aarde en de sterkste held aller tijden.

Hoe heet de demonische beschermer van het woud die Gilgamesj en Enkidoe doden?

De goden besluiten later dat iemand voor deze daad gestraft moet worden; de keuze valt op Enkidoe, die ziek wordt.

Van de toenadering van welke godin is Gilgamesj niet gediend?

De afwijzing blijft niet zonder gevolgen: de godin vraagt haar vader om wraak op de koning en zijn stad.

Voor welke Bijbelse figuur lijkt de mythische held Ziusudra model te hebben gestaan?

Ziusudra ontsnapte aan de zondvloed op een boot van riet en bitumen, die hij op last van de watergod Enki maakte.

Wie wil Gilgamesj samen met diens vrouw bezoeken op zijn zoektocht naar het eeuwig leven?

Hij en zijn vrouw zijn de enige onsterfelijke mensen; ze leven al sinds voor de zondvloed.

Hoe loopt het gevecht tussen Enkidoe en Gilgamesj in het epos af?

Na de krachtmeting worden de twee tegenstanders grote vrienden en trekken ze samen op avontuur.

In de bibliotheek van welke koning in Ninive werd het Gilgamesj-epos voor het eerst ontdekt?

De tekst stond in spijkerschrift op kleitabletten; Ninive was de hoofdstad van Assyrië.

Waardoor bleven de kleitabletten uit de verwoeste bibliotheek van Ninive bewaard?

Zonder de brand waren de teksten waarschijnlijk verloren gegaan; wel waren de meeste tabletten gebroken en lagen de brokstukken door elkaar.

Hoeveel regels moet de standaardversie van het Gilgamesj-epos ongeveer hebben geteld?

Een oudere samenhangende versie uit de 18e eeuw v.Chr. was korter: 2000 verzen, verdeeld over vijf tot acht tabletten.

Welke zonnegod steunt Gilgamesj en Enkidoe bij de voorbereiding van hun grote tocht?

Dezelfde god helpt de helden later ook wanneer zij de demonische bewaker van de bomen verslaan.

Hoeveel kansen op onsterfelijkheid krijgt Gilgamesj van de overlevende van de zondvloed?

Hij vergooit ze allebei, waarna hem niets anders rest dan naar zijn stad terug te keren.

Wat beschrijft de zieke Enkidoe op zijn sterfbed in het Gilgamesj-epos?

De goden hadden hem als schuldige aangewezen; na zijn dood heft Gilgamesj een klaagzang aan voor zijn vriend.

Welke assyrioloog ontdekte overeenkomsten tussen het Gilgamesj-epos en de Bijbel?

De ontdekking leidde tot grote opwinding en gaf het vertalen een flinke impuls; het spijkerschrift werd pas vanaf 1857 ontcijferd.

Hoe heet de veerman die Gilgamesj over de Wateren des Doods boomt?

De overtocht hoort bij de gevaarlijke reis die de koning onderneemt nadat hij angst voor de dood heeft gekregen.

Welke taal leerden leerlingen van schrijversscholen waarschijnlijk met het Gilgamesj-epos?

Fragmenten van het epos zijn tot ver buiten Mesopotamië opgegraven, onder meer in het Hettitische rijk en in het Mitanni-rijk.

Wat bouwen Gilgamesj en Enkidoe van de omgehakte bomen om naar huis terug te keren?

Na hun overwinning laten de twee helden zich over het water terugdrijven naar de stad van de koning.

Rond welk jaar v.Chr. onderging het Gilgamesj-epos een standaardisatie in zijn redactie?

Bij die redactie werd het verhaal geformaliseerd met veel vaststaande frasen en herhalingen.

Welk verhaal kwam waarschijnlijk pas bij de laatste redactie in het Gilgamesj-epos terecht?

Verhalen over zo'n overstroming bestonden al veel eerder in het Sumerisch en het oud-Babylonisch.

Welke Brit besefte in 1850 dat zijn vondst van kleitabletten in Ninive belangrijk was?

Hij zocht eigenlijk naar 'echte' schatten zoals juwelen en beelden, en het spijkerschrift was toen nog niet ontcijferd.

Welke voorwerpen laat Gilgamesj op het twaalfde tablet in de onderwereld vallen?

Enkidoe gaat ze voor hem ophalen, maar wordt daarbij door de onderwereld gegrepen.

Welk oud-Babylonisch epos van circa 1800 v.Chr. bevat een ouder verhaal over de vloed?

Het vloedverhaal werd in het hele Midden-Oosten verteld; tot in de twintigste eeuw gaven verhalenvertellers het door.

In welk jaar v.Chr. werd de koninklijke bibliotheek van Ninive verwoest?

De verwoesting gebeurde bij een aanval van de Meden en de Babyloniërs op de stad.

Wat betekent de naam Gilgamesj ongeveer in het Sumerisch?

In de oudste Sumerische verhalen heet de held 'Bilgames', een variantspelling van dezelfde naam.

In welk jaar verscheen de eerste complete standaarduitgave van het Gilgamesj-epos?

De uitgave was het werk van Reginald Campbell Thompson; met fragmenten uit Sumer en ver daarbuiten was de loop van het verhaal gereconstrueerd.

Wie stelde drie theorieën op over de verwantschap tussen het Gilgamesj-epos en de Bijbel?

Zijn conclusie: omdat het epos ouder is dan het Oude Testament, steunt het Bijbelse verhaal het waarschijnlijkst op het Babylonische materiaal.

Van welk tablet van het Gilgamesj-epos is in Israël een fragment gevonden?

De vindplaats laat zien dat het verhaal ook ver ten westen van Mesopotamië bekend was.

Welke onderzoeker meent dat Bijbel en Gilgamesj-epos op een gemeenschappelijke bron teruggaan?

In die visie hebben de twee vloedverhalen niet van elkaar geleend, maar stammen ze beide af van een 'oerbron'.