30 leuke feiten over Gletsjers

Hoe noemen we de stukken ijs die van kalvende gletsjers of ijsplaten afbreken?

Het afbreken is een natuurlijk onderdeel van het massatransport van een gletsjer en niet per se een teken van klimaatverandering.

Welke twee klimatologische voorwaarden zijn nodig voor het ontstaan van berggletsjers?

Die omstandigheden komen voor in hooggebergten en poolgebieden: hoe hoger, hoe kouder en hoe meer neerslag.

Welke vorm heeft de doorsnede van een dal dat door een gletsjer is uitgeslepen?

Een rivierdal is juist V-vormig; het verschil is in de bergen vaak met het blote oog te zien.

Welk deel van een ijsberg bevindt zich onder water?

Zulk ijs is altijd afkomstig van een gletsjer, in tegenstelling tot zee-ijs of pakijs.

Hoe heet de bekende ijsmummie die bij de grens tussen Italië en Oostenrijk werd gevonden?

Hij lag niet in een bewegende gletsjer maar onder permanent ijs, waardoor zijn ontdekking zo'n 5000 jaar op zich liet wachten.

Wat zijn de Noorse fjorden eigenlijk?

De typische U-vorm van zo'n dal vormt nog altijd de bodem van de fjorden.

Waaruit wordt zee-ijs gevormd?

Zulk ijs, zoals rond de Noordpool, is maar enkele meters dik, veel dunner dan het ijs dat van gletsjers afkomstig is.

Welke kleur heeft gletsjerijs dat na afname van de ijsdruk opnieuw kristalliseert?

De druk neemt meestal af door afsmelting; het ijs kristalliseert dan op dezelfde diepte opnieuw.

Waardoor veranderen sneeuwkristallen in een gletsjer van vorm en herordenen ze zich?

Het resultaat is een fijnkorrelige ijsmassa, de tussenstap tussen verse sneeuw en massief gletsjerijs.

Waarin wordt sneeuw eerst omgezet voordat het gletsjerijs wordt?

Deze fijnkorrelige ijsmassa wordt dieper in het veld onder steeds grotere druk uiteindelijk echt ijs.

Hoe noemen we het drijvende deel van een gletsjer die in een fjord of zee stroomt?

Zulke drijvende delen zijn enkele honderden meters dik, tegenover slechts enkele meters voor het ijs rond de Noordpool.

Hoe heet het deel van een gletsjer waar meer sneeuw valt dan er afsmelt?

Daar blijft het hele jaar door een sneeuwlaag liggen, die onder haar eigen gewicht langzaam tot ijs verdicht.

Welk deel van al het zoete water op aarde zit opgeslagen in gletsjers?

Samen bevatten alle gletsjers op aarde zo'n 29 miljoen km³ ijs.

Hoe heet een gletsjer waarvan het ijs van boven tot onder op het smeltpunt ligt?

Zelfs in de winter blijft dat ijs op het smeltpunt, door de energie die vrijkomt als doorsijpelend smeltwater opnieuw bevriest.

Welk deel van al het ijs op aarde ligt opgeslagen in de Groenlandse ijskap?

De Antarctische ijskap bevat veruit het grootste deel van al het ijs op aarde.

Welke IJslandse ijskap ligt op het landschap in plaats van erdoor ingeperkt te worden?

Kleinere ijsvelden, zoals het Columbia-ijsveld, worden wél door het landschap begrensd en laten bergtoppen zichtbaar.

Hoeveel km² van het aardoppervlak bedekken gletsjers bij benadering?

Dat is ongeveer een tiende van het landoppervlak, vooral op Antarctica, Groenland en in het noorden van Canada.

Hoe dik zijn de ijskappen van Groenland en Antarctica op sommige plaatsen?

Het meerjarige zee-ijs rond de Noordpool, vaak ook ‘poolkap’ genoemd, is volgens de definitie geen ijskap.

Hoe heet het deel van een gletsjer waar de balansratio negatief is?

De balansratio is de netto jaarlijkse verandering van de sneeuwmassa op het oppervlak: gevallen sneeuw minus weggesmolten sneeuw.

Hoe lang zijn de langste klimaatreeksen die uit ijskernen op Antarctica zijn afgeleid?

Luchtbelletjes in het ijs verraden de samenstelling van de atmosfeer in het verleden, en dus het klimaat van toen.

Wat was de oorspronkelijke naam van een voetgletsjer?

Zo'n gletsjer stroomt uit op een grote laagvlakte aan de voet van het gebergte; in Europa komt het type niet voor.

Vanaf welke oppervlakte spreekt het Engels van een ‘ice sheet’ in plaats van een ‘ice cap’?

In het Nederlands bestaat dit onderscheid niet: beide heten gewoon ijskap.

Vanaf welke hellingshoek spreekt men van een hanggletsjer op een bergflank?

Gewone valleigletsjers liggen veel vlakker en vinden hun weg tot in de vallei of zelfs tot in het hoofddal van de rivier.

Welke Zwitserse gletsjer is een enkelvoudige valleigletsjer, gevoed door één gletsjerbekken?

Samengestelde valleigletsjers verzamelen hun ijs juist in meerdere bekkens tussen de bergtoppen.

Tot onder welke temperatuur kan het ijs van een koude gletsjer dalen?

Het ijs van zo'n gletsjer is overal minstens een halve graad onder nul.

In welk gebergte ligt de Glacier de Saint Sorlin, een Europese cirquegletsjer?

Cirquegletsjers zijn klein en vullen bijna ronde uitsparingen in een berghelling.

Hoe groot is een cirquegletsjer doorgaans?

Zulke kleine gletsjers liggen in cirques: bijna cirkelvormige uitsparingen in een berg.

Vanaf welke diepte is gletsjerijs in gematigde streken viskeus?

In het zuidpoolgebied gebeurt dat pas vanaf zo'n 50 meter; het stroperige ijs stroomt dan onder invloed van de zwaartekracht.

Waar zijn polythermische gletsjers voornamelijk te vinden?

Bij dit type ligt het ijs pas vanaf een zekere diepte op het smeltpunt; ook op Spitsbergen komen ze voor.

Welke hellingshoek heeft de Aletschgletsjer?

De Hintereisferner helt negen graden en de Géant, een firnveld van de Mer de Glace, ligt op twaalf graden.