30 leuke feiten over Kalender en tijdrekening

In welke ruimte hangt volgens Nederlandse traditie de verjaardagskalender?

Zo'n kalender heeft meestal een blad per maand, zonder weekindeling, en is niet voor een speciaal jaar gemaakt.

Welke paus kondigde in 1582 de kalender af die nu in bijna alle landen officieel is?

Zijn kalender is een aanpassing van de juliaanse: alleen het systeem van schrikkeljaren veranderde.

Bij welke gebeurtenis is de dag op het noordelijk halfrond het kortst?

Daarna worden de dagen weer langer, tot ze een half jaar later op hun langst zijn.

Hoe heet het moment waarop dag en nacht even lang zijn?

Dat gebeurt twee keer per jaar: in de lente, waarna de dagen langer worden dan de nacht, en in de herfst.

Welke maand past soms in precies vier weekregels op een maandkalender?

Dat lukt alleen in een jaar zonder schrikkeldag waarin die maand op de eerste dag van de week begint.

Welke datum volgde in 1582 direct op 4 oktober toen de gregoriaanse kalender inging?

Zo werd in één klap de achterstand van tien dagen ingelopen die de oude kalender op de zon had opgebouwd.

Hoeveel weken telt een jaar in de ISO-weekjaarkalender soms in plaats van 52?

Zo'n weekjaar bestaat altijd uit een geheel aantal weken en wordt meestal samen met de gewone kalender gebruikt.

Welke weekdag volgde bij de kalenderhervorming van 1582 op donderdag 4 oktober?

De data sprongen tien dagen vooruit, maar de reeks weekdagen liep zonder onderbreking gewoon door.

Welke kerk werd op 1 augustus 1674 door een tornado in twee stukken gesplitst?

In geschriften die nog de oude kalenderstijl hanteerden, staat diezelfde ramp gedateerd op 22 juli.

Na welke revolutie aanvaardde Rusland pas de gregoriaanse kalender?

Door politieke en godsdienstige verschillen werd de nieuwe kalender niet overal in Europa onmiddellijk aanvaard.

Hoeveel dagen duurt één lunatie in de oudste maankalenders ongeveer?

Door maanden van 29 en 30 dagen af te wisselen benaderden kalendermakers dat gemiddelde.

Hoeveel dagen loopt een maankalender elk jaar ongeveer achter op het zonnejaar?

Na drie jaar is die achterstand al groter dan 30 dagen; daarom schakelden de meeste oude cultuurvolken over op een gebonden maanjaar.

Welk type kalender werkt de achterstand van de maan op het zonnejaar weg met een extra maand?

De oude Griekse kalender deed dat door in elke periode van acht jaar drie keer een maand van 30 dagen in te lassen.

Voor welke planeet ontwikkelde Thomas Gangale in 1985 de Darische kalender?

Het idee erachter: de tijd kunnen bijhouden bij een eventuele toekomstige kolonisatie.

Naar welke datum bracht de kalenderhervorming van 1582 het begin van de lente terug?

Het voorstel voor deze hervorming kwam grotendeels van een Napolitaanse arts.

Welk land stapte in 1873 over op de gregoriaanse kalender?

Griekenland volgde pas een halve eeuw later, in 1923.

In welk jaar werd de gregoriaanse kalender op de Britse Eilanden ingevoerd?

De dag na 2 september werd er 14 september; daarna sprak men van Old Style en New Style.

In welk jaar voerde het revolutionaire Rusland de gregoriaanse kalender in?

Het verschil met de oude kalender was toen al opgelopen tot dertien dagen, die in één keer werden overgeslagen.

Welk concilie aanvaardde de juliaanse kalender als officiële kalender van de kerk?

De door Julius Caesar ingevoerde kalender rekende met een jaar van 365,25 dagen en een schrikkeldag om de vier jaar.

Welk oud volk ontdekte al dat 19 zonnejaren 235 lunaties bevatten?

Na 6940 dagen staan zon en maan weer in dezelfde positie; met die cyclus wordt nog altijd de paasdatum berekend.

Welk soort jaar duurt iets meer dan 365 dagen, preciezer 365,2422 dagen?

Het is de tijd tussen bijvoorbeeld twee lentepunten; daarmee beginnen de seizoenen op vaste tijdstippen van de kalender.

Hoe heet de periode tussen twee opeenvolgende nieuwe manen?

Ze is eenvoudig te bepalen en duurt in werkelijkheid 29 dagen, 12 uur, 44 minuten en 2,9 seconden.

Hoeveel dagen telden de tien maanden van de oorspronkelijke Romeinse kalender samen?

Daarbovenop kwam in de winter nog een niet nauwkeurig omschreven aantal van ongeveer zestig dagen.

Hoeveel jaar duurt de zonnecyclus waarmee je in de juliaanse kalender de weekdag vindt?

Het rangnummer van een jaar binnen die cyclus heet de zonnecirkel.

Met welke pauselijke bul werd de gregoriaanse kalender in 1582 afgekondigd?

De afkondiging kwam vroeg in het jaar; de nieuwe kalender ging nog datzelfde jaar in het najaar in.

Hoeveel dagen loopt de juliaanse datum per duizend jaar ongeveer achter op de zon?

Bij de gregoriaanse datum is dat nog maar ongeveer 0,3 dagen per duizend jaar.

In hoeveel maanden verdeelt de Darische kalender van Thomas Gangale één jaar?

De kalender gaat uit van de lengte van een dag ter plaatse en van de omlooptijd rond de zon.

Welke Napolitaanse arts deed het voorstel waarop de gregoriaanse kalender grotendeels berust?

De hervorming draaide om het systeem van schrikkeljaren, zodat het gemiddelde kalenderjaar minder afwijkt van het zonnejaar.

Na hoeveel maanden loopt een eenvoudige maankalender al één dag achter op de echte maan?

Na die correctie met een schrikkeldag duurt het 850 maanden voordat opnieuw een dag achterstand ontstaat.

Door welke schrijver is de literaire patafysische kalender geïnspireerd?

Er bestaan meer eigenzinnige ontwerpen, zoals de wereldkalender, waarin de dagen van de week ieder jaar een vaste plaats houden.