30 leuke feiten over Kleuren en kleurwaarneming

Hoe noemen we een voorwerp dat vrijwel alle golflengten van het licht weerkaatst?

De kleur van een oppervlak wordt bepaald door het deel van het licht dat het terugkaatst; de overige golflengten worden geabsorbeerd.

Welke kleur heet in Chinese talen letterlijk 'sinaasappelkleur'?

In China wordt een kleur vaak vernoemd naar een voorwerp dat die kleur heeft; voor de kleur en de vrucht bestaat dan geen apart woord.

In hoeveel kleuren verdeelde Isaac Newton de regenboog?

Die indeling was enigszins willekeurig: het kleurenspectrum is in werkelijkheid continu, en hoeveel kleuren een cultuur onderscheidt, verschilt.

Welke kleurenvisietest wordt gebruikt om kleurenblindheid op te sporen?

De patiënt moet cijfers herkennen die verborgen zitten in een schijf met gekleurde bolletjes; alleen rood-groenstoornissen worden zo getest.

Hoeveel primaire kleuren worden gemengd voor secundaire kleuren?

Tertiaire kleuren gaan nog een stap verder en ontstaan door drie primaire kleuren met elkaar te mengen.

Welke inktkleur wordt bij printers met de letter K aangeduid?

Een mengsel van de drie andere drukkleuren levert met de bestaande inktsoorten geen fraai resultaat op, en deze kleur is bovendien erg vaak nodig.

Tussen welke golflengten, in nanometer, ligt het licht dat mensen kunnen waarnemen?

Straling binnen dit bereik noemen we licht; de kleur ervan hangt af van de intensiteit van de verschillende golflengten die erin voorkomen.

Welke cellen in het netvlies registreren alleen lichtintensiteit en geen kleur?

Mensen hebben er veel meer van dan kegeltjes; het zijn de cellen waarmee we in het donker kijken.

Welke schilderstijl benut het effect dat veel gekleurde stippen samen als één kleur ogen?

Hetzelfde principe zit achter het rasteren van kleurenfoto's in druktechnieken: het oog middelt dicht bijeen geplaatste kleurpunten uit.

Uit welke taal heeft het Nederlands het woord 'roze' overgenomen?

Het Nederlands kende er geen eigen woord voor; omgekeerd heet het Engelse 'buff' bij ons gewoon geelbruin of vaalgeel.

Welk kleurmodel hoort bij de subtractieve kleurmenging?

Het RGB-systeem is juist het bekende model voor de additieve menging, zoals die op beeldschermen plaatsvindt.

Met hoeveel bits wordt elke kleurcomponent van een RGB-waarde op een scherm typisch opgeslagen?

Dat levert per component 256 verschillende waarden op; een RGB-waarde wordt vaak als een 3-tupel weergegeven.

Welk soort licht, onzichtbaar voor mensen, kunnen honingbijen wel waarnemen?

Bijenogen zitten heel anders in elkaar dan die van zoogdieren; de kleur die voor ons het langst golft, rood, zien ze juist niet.

In welke taal wordt traditioneel geen onderscheid gemaakt tussen groen en blauw?

De manier waarop kleuren worden benoemd is niet objectief maar taalgebonden; Indo-Europese talen houden de twee kleuren wel uit elkaar.

In welk hersengebied worden signalen van lichtgevoelige cellen omgezet in een kleurindruk?

Dat gebied ligt op de plek waar de oogzenuw de hersenen bereikt; de kegeltjes zelf kunnen geen kleur waarnemen.

Waarvoor staat de letter S bij de drie typen kegeltjes in het netvlies?

De letters verwijzen naar de golflengte waarvoor elk type het gevoeligst is: M staat voor medium en L voor long.

In welk gebied van het netvlies, recht tegenover het midden van de lens, zitten veel kegeltjes?

Daar is de gezichtsscherpte het grootst, met een oplossend vermogen van 1 boogminuut.

Hoeveel verschillende kleuren kan een scherm met 256 waarden per RGB-component weergeven?

Professionele 10-bitschermen komen zelfs tot ruim 1 miljard kleuren, maar die worden vrijwel alleen door professionals aangeschaft.

Van welke eigenschap is de verzadiging van een kleur het tegendeel?

Naast tint en verzadiging is intensiteit de derde component van een kleurruimte; die wordt ook lichtheid of helderheid genoemd.

In welke taal gelden lichtblauw en donkerblauw als twee verschillende kleuren?

In West-Europa worden beide tinten als varianten van dezelfde kleur gezien, die van de onbewolkte hemel overdag.

Hoe heet de zeldzame aandoening waarbij geen van de drie soorten kegeltjes functioneert?

Mensen met deze aandoening zien de wereld in grijstinten en hebben daarnaast een verminderde beeldscherpte en moeite met het richten van de blik.

Hoeveel zuivere kleuren kan een mens ongeveer onderscheiden als ze naast elkaar staan?

Zonder vergelijkingsmateriaal lukt het veel minder goed: het aantal kleuren dat iemand los van elkaar herkent, ligt een stuk lager.

Welk type kegeltjes werkt niet bij de meest voorkomende vorm van kleurenblindheid?

Wie deze afwijking heeft, ziet twee basistinten met verschillende intensiteit: rood wordt een donkere kleur en blauwgroen lijkt grijs.

Welke kleur krijgt volgens Berlin en Kay in elke taal als derde een eigen naam?

Elke taal benoemt eerst het onderscheid tussen donker en licht; als vierde kleur volgt dan geel of groen.

In welk jaar gaf Isaac Newton de kleurenband van de regenboog de naam 'spectrum'?

De naam komt van het Latijnse woord voor beeld; het spectrum bevat alle kleuren die uit één enkele golflengte bestaan, de monochromatische kleuren.

Welke kleur is bij subtractieve menging primair, maar bij additieve menging secundair?

Het is een extraspectrale kleur: er bestaat geen licht van één golflengte dat deze kleur oplevert, ze ontstaat alleen door menging van licht aan beide uiteinden van de regenboog.

Hoe klein mag een golflengteverschil zijn dat mensen nog als twee kleuren kunnen onderscheiden?

Dat lukt alleen in de buurt van de toppen van de gevoeligheidskrommen van de kegeltjes, en mits de kleuren naast elkaar te zien zijn.

Welke kleur zien we als de L- en M-kegeltjes even sterk geprikkeld worden?

Overheerst L, dan zien we rood; overheerst M, dan groen. Reageren M en S even sterk, dan ontstaat cyaan.

Hoe groot is het oplossend vermogen van het menselijk oog voor het waarnemen van kleur?

Voor scherpte ligt de grens bij 1 boogminuut; bij de beeldverwerking krijgt beeldscherpte voorrang boven het onderscheiden van kleuren.

Welke tinthoek heeft zuiver groen in het HLS-kleurmodel?

Zuiver rood staat op 0° en zuiver blauw op 240°; de tint is de fase van een sinusfunctie, de verzadiging de amplitude ervan.