30 leuke feiten over Malaria
Leer iets nieuws en test jezelf daarna met de quiz.
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Wist je dit allemaal? Bewijs het.
Doe de quiz van 30 vragenOnder welke naam zijn met insecticide geïmpregneerde muskietennetten ook bekend?
De WHO noemt de grotere beschikbaarheid van zulke netten als een reden dat er in Afrika minder mensen aan malaria sterven.
Wat was het eerste geneesmiddel tegen malaria?
Het is een alkaloïde uit de bast van een Zuid-Amerikaanse boom. Jezuïeten brachten het middel naar Europa, vandaar de bijnaam jezuïetenpoeder.
Welk instrument is naast kleurstoffen nodig om bloed op malariaparasieten te beoordelen?
De labtechniek is vrij eenvoudig. Met een telling van de geïnfecteerde cellen is bovendien de ernst van de besmetting te bepalen.
Welke malariamuggen brengen de ziekte op mensen over?
De overbrenger is een mug van het geslacht Anopheles; de parasiet vermeerdert zich in de darm van de mug en gaat ook in de speekselklieren zitten.
In welke provincie noemde men malaria tsjinst, dienstbaarheid aan de koorts?
De naam verwees naar de vaste koortsdag die de lijder aan het bed kluisterde. Elders sprak men van wisselkoorts of koude koorts.
In welk bestanddeel van het bloed ontwikkelt en vermeerdert de malariaparasiet zich?
Erfelijke mutaties die deze cellen veranderen, zoals afwijkend hemoglobine, bieden daardoor een zekere weerstand tegen de ernstige vormen van malaria.
Waarvoor hebben malariamuggen het bloed nodig dat ze bij een steek opzuigen?
Steekt de mug iemand die al besmet is, dan krijgt ze met het bloed ook de parasiet binnen.
De afsluiting van welk water in 1932 hielp de malariamug uit Nederland te verdrijven?
Het binnenwater in de kuststreken werd daardoor minder zout, waarna het aantal muggen sterk afnam.
Welke Chinese leider gaf in 1967 persoonlijk opdracht tot Project 523 tegen malaria?
Meer dan 500 Chinese geleerden zochten daarna langs twee wegen naar een nieuw geneesmiddel: via de moderne chemie en via traditionele geneeswijzen.
Welke erfelijke bloedziekte maakt dragers in heterozygote vorm minder gevoelig voor malaria?
In homozygote vorm is de aandoening juist nadelig voor de drager. Zulke afwijkingen komen veel meer voor in gebieden waar malaria endemisch is.
Welk orgaan kan bij malaria vergroot raken?
Daarnaast kan de ziekte gepaard gaan met bloedarmoede. Kenmerkend zijn verder koortsaanvallen met koude rillingen en soms braken.
In welk orgaan komen malariakiemen eerst terecht nadat een mug ze heeft ingespoten?
Daar ontwikkelen ze zich tot schizonten. Uit de opengebarsten cellen komen daarna merozoïeten vrij, die de bloedbaan in gaan.
Wat gebeurde er tussen 2000 en 2013 met de jaarlijkse malariasterfte in Afrika?
Het aantal doden ging van ruim een miljoen naar ruim een half miljoen per jaar, mede dankzij effectievere medicijnen en betere testen.
Welke Franse arts zag in 1880 als eerste de parasiet die malaria veroorzaakt?
De verwekker is een eencellig organisme van het geslacht Plasmodium, dat tot de Apicomplexa behoort.
Welk land verklaarde de WHO in 2021 malariavrij na vier jaar zonder vastgestelde gevallen?
In de ontwikkelde wereld was de ziekte al eerder verdwenen; het verspreidingsgebied is nu voornamelijk de derde wereld.
Hoeveel mensen stierven er in 2010 naar schatting van de WHO aan malaria?
Het overgrote deel van de slachtoffers viel in Afrika en was jonger dan 5 jaar.
Op welk Zeeuws eiland leden Engelse en Spaanse legers zware verliezen door malaria?
De lokale bevolking had er veel minder last van: wie herhaalde besmettingen overleeft, bouwt langzamerhand een zekere weerstand op.
In welk jaar kreeg Youyou Tu de Nobelprijs voor haar ontdekking van artemisinine?
Ze was de eerste Chinese vrouw die een Nobelprijs won. Haar middel tegen malaria heeft miljoenen levens gered.
Onder welke merknaam wordt het malariamiddel mefloquine voorgeschreven?
Het wordt vaak gegeven waar chloroquine niet werkt, maar kan bij sommige mensen ernstige bijwerkingen geven, soms van psychiatrische aard.
Welke Britse arts beschreef in 1897 de levenscyclus van malariaparasieten in muggen?
Na die ontdekking en de rigoureuze bestrijding van de mug verdween de ziekte uit de ontwikkelde wereld.
Welke bloedtest is nog altijd de standaard om malaria aan te tonen?
Het bloed kan op ieder moment worden afgenomen, want de parasieten zijn voortdurend aanwezig. Wachten op een nieuwe koortsaanval is niet nodig.
In welk jaar kreeg Nederland van de WHO het predicaat malariavrij?
Nederland was daarmee een van de laatste landen in Europa. Inheemse malaria was er in 1959 voor het laatst vastgesteld.
Om de hoeveel uur keren de koortsaanvallen terug bij een besmetting met P. malariae?
Bij P. vivax en P. ovale komen de aanvallen om de 48 uur, bij P. falciparum vaker en onregelmatig.
De invoering van welk gewas verhoogde mogelijk de weerstand van Nederlanders tegen malaria?
Het idee is dat tekorten aan vitamine C daardoor eerder werden aangevuld, met gunstige gevolgen voor de rode bloedlichaampjes.
In welke streek was er in de zomer van 1945 nog een heftige malaria-uitbraak?
Vlak na de Tweede Wereldoorlog telde Nederland zo'n 10.000 gevallen per jaar, mede door verminderde bemaling van polders door brandstofschaarste.
In welk land wordt de apenparasiet P. knowlesi op relatief grote schaal aangetroffen?
Deze vijfde soort heeft een cyclus van 24 uur, waardoor het aantal geïnfecteerde cellen snel oploopt en patiënten kunnen overlijden.
Tegen welke kwaal naast malaria wordt de Chinese kruidenthee Qing Hao al eeuwen gebruikt?
De thee wordt al ruim twee millennia gedronken. De werkzame stof tegen malaria is artemisinine.
In welke Belgische stad werd het malariavaccin Mosquirix ontwikkeld?
Het vaccin komt uit een laboratorium van het Britse farmabedrijf GlaxoSmithKline. De WHO keurde het op 6 oktober 2021 goed.
Welke dieren steekt de malariamug Anopheles atroparvus bij voorkeur?
De mug overwinterde met het vee in de stallen. Omdat mensen vroeger in hetzelfde gebouw sliepen, werden zij gemakkelijk gestoken.
In welk jaar beschreef de Leidse entomoloog Van Thiel de malariamug Anopheles atroparvus?
De soort onderscheidt zich van verwante muggen door kortere vleugels en een ander leefgedrag en was de belangrijkste overbrenger in Nederland.