30 leuke feiten over De Maya's

Naar analogie van welk land wordt het Mayaschrift vaak een hiërogliefenschrift genoemd?

Er is geen verwantschap, maar het Mayaschrift bestaat inderdaad uit ideografische tekens.

Welk wiskundig begrip ontdekten de Maya's onafhankelijk van de Oude Wereld?

Mogelijk waren het al hun Olmeekse voorgangers die dit begrip ontdekten; in de Oude Wereld werd het pas laat ingevoerd.

Waarop was de stadstatencultuur van de klassieke Maya's gebaseerd?

De piramiden in de religieuze centra en de paleizen van de koningen zijn de meest indrukwekkende overblijfselen.

Waarin is de Mayacultuur uniek onder alle precolumbiaanse beschavingen?

De beschaving valt verder op door haar bouwkunst, complexe kalender, landbouwtechnieken en kennis van wiskunde en astronomie.

Welk getal gebruikten de Maya's als grondtal van hun talstelsel?

Inscripties vermelden soms getallen die tot in de honderden miljoenen reiken.

Vanaf welke eeuwen trad het verval van de Mayacultuur in?

De meeste steden van het centrale laagland werden verlaten; oorlog, roofbouw en droogte worden als redenen genoemd.

Welke Mayagod was de regengod?

Op preklassieke stèles en altaren staat hij afgebeeld naast de ‘Kosmische Boom’ en thema's uit de Popol Vuh.

Van welk buurvolk zijn de vroege Maya's moeilijk te onderscheiden?

De twee culturen lijken elkaar beïnvloed te hebben; de Olmeekse cultuur verdween uiteindelijk.

Hoeveel Mayaboeken overleefden de vernietiging door de Spanjaarden?

Het gaat om de Dresden-codex, de Parijs-codex, de Madrid-codex en de Groliercodex.

Wie onderwierp in 1523 en 1524 de K'iche' en Kaqchikel in het Guatemalteekse hoogland?

De Spanjaarden waren rond 1520 aan de verovering van het Mayagebied begonnen.

Rond welk jaar hadden de Maya's volgens taalkundig en archeologisch onderzoek al een eigen cultuur?

Vanaf die tijd begonnen de Maya's al bouwwerken neer te zetten voor ceremoniële doeleinden.

Als welk dier stelden de Maya's het universum onder meer voor?

Andere beelden waren plat als een munt of vierkant als een akkertje; ook de vier windstreken speelden een grote rol.

Tijdens welke 19e-eeuwse opstand raakte Mexico bijna zijn greep op Yucatán kwijt?

De laatste schermutselingen vonden pas in 1933 plaats.

Hoe heet het veld waarop de Maya's hun drie hoofdgewassen samen aanplantten?

De bonen leverden via stikstofbinding de meststoffen voor de maïs en de pompoen.

Van welke Mayastad zijn vooral het beeldhouwwerk en de stucreliëfs zeer verfijnd?

Ook de beelden van Copán tonen een gratie die vroege archeologen aan de klassieke oudheid deed denken.

Hoeveel dagen telde de Tzolkinkalender van de Maya's?

Samen met de Haabjaarrekening van 365 dagen vormde deze kalender de kalenderkringloop.

Na welke bereiding consumeerden de Maya's hun heilige gewas maïs?

Dat maïs een heilig gewas was, blijkt uit de Popol Vuh.

Wiens pogingen om Yucatán te veroveren mislukten tussen 1528 en 1540?

Zijn gelijknamige zoon, bijgenaamd de Jongere, wist in 1546 alsnog geheel Yucatán te onderwerpen.

In welk land liggen de vrijwel intacte vroege grafheuvels Tazumal en San Andrés?

Zulke eenvoudige, soms met cement bedekte grafheuvels ontwikkelden zich later tot imposante stenen piramides.

In welk jaar viel Tayasal, de residentie van de Itza's, in Spaanse handen?

Pas toen was het hele Mayagebied Spaans, al braken er nog regelmatig opstanden uit.

Welke antropoloog en taalkundige ontdekte dat het Mayaschrift niet uit letters bestond?

Het schrift bleek te bestaan uit woord- en lettergreeptekens.

Welke Spaanse schipbreukeling trouwde de dochter van een Mayaleider nabij Chetumal?

Hij was een van de overlevenden van de schipbreuk van 1511 en werd adviseur in een lokale gemeenschap.

Welke vindplaats is beroemd om zijn Mayamuurschilderingen uit de 8e eeuw?

Ook talloze beschilderde schalen en vazen geven een indruk van de schilderkunst van de klassieke Maya's.

Welke stad heerste over geheel Yucatán tot een opstand in 1450?

Daarna viel het gebied weer uiteen in stadstaten, tot de verovering door de Spanjaarden.

Uit ongeveer hoeveel tekens bestaat het Mayaschrift?

Er zijn woordtekens, klinkertekens en lettergreeptekens; voor veel klanken bestonden meerdere tekens om inscripties mooier te maken.

Naar welke plaats kwamen de voorouders van de Maya's volgens de Popol Vuh uit het oosten?

Ze kwamen daar koud en berooid aan, zonder vuur, en kregen er hun goden en vuur.

Wie geldt als de eerste Europeaan die de Mayabeschaving heeft aangetroffen?

Columbus had op zijn reis van 1502 waarschijnlijk al contact met Mayahandelaren.

Welk Mayacentrum uit de preklassieke periode is waarschijnlijk het oudste?

Er zijn aarden heuvels gevonden, bedekt met keien en stenen, uit 800 v.Chr.

In welk gebergte in West-Guatemala vond de etnogenese van de Maya's waarschijnlijk plaats?

Het proto-Maya, de voorouder van alle Mayatalen, werd eveneens in de hooglanden van West-Guatemala gesproken.

Hoe noemden de Maya's zelf hun opgerichte stenen, de stèles?

Het woord betekent ‘boomstenen’; de stenen tonen de heerser met een hiërogliefentekst over zijn daden.