30 leuke feiten over De Melkweg: ons sterrenstelsel

Met welk sterrenstelsel smelt de Melkweg volgens berekeningen over miljarden jaren samen?

De berekening steunt op gegevens van de ruimtetelescoop Hubble. De zon raakt wellicht uit haar baan, maar voor het zonnestelsel heeft dat verder geen gevolgen.

Waardoor is de Melkweg op sommige plaatsen op Aarde moeilijk of niet meer te zien?

Is het wel donker genoeg, dan tekent het stelsel zich af als een lichtende band die de hele hemel omspant.

Welke onzichtbare materie moet verklaren dat de Melkweg stabiel is en snel blijft draaien?

Deze materie zendt geen licht uit, absorbeert het ook niet en is alleen via gravitatie te merken. Aangetoond is het bestaan ervan nog niet.

Waarom kostte het astronomen veel moeite om de structuur van de Melkweg te doorgronden?

Bovendien belemmeren nevels en gaswolken het zicht op grote delen van het stelsel.

Hoe heet het superzware zwarte gat in het centrum van de Melkweg?

Erg actief is het niet: in de directe omgeving is weinig interstellair gas overgebleven.

Waar in de galactische schijf van de Melkweg ligt het zonnestelsel ongeveer?

De zon staat daarbij niet precies in het midden van de schijf, maar iets erboven.

Uit de uier van welk hemels dier vloeide volgens de Egyptische mythologie de Melkweg?

De vier poten van het dier steunden in dit verhaal op de vier hoeken van de Aarde.

In welk sterrenbeeld ligt het nulpunt van de galactische lengte, bij het galactisch centrum?

In die richting zijn sterren en donkere stofwolken van de Melkweg het talrijkst.

In welke kleinere spiraalarm van de Melkweg bevindt het zonnestelsel zich?

Over de precieze naamgeving en het verloop van de spiraalarmen zijn astronomen het nog niet eens.

Welke baby gaf de god Zeus volgens de oude Grieken aan zijn vrouw om te zogen?

Toen de godin besefte dat het kind niet van haar was, duwde ze het weg. De gemorste melk vormde de lichtende band aan de hemel.

Hoeveel miljoen jaar doet de zon ongeveer over één omwenteling om het centrum van de Melkweg?

Zo'n volledige omwenteling wordt een Galactisch jaar genoemd.

Wie toonde in 2000 aan dat de Melkweg ontstond door botsingen van kleinere stelsels?

Ze deed dat in haar promotieonderzoek en kreeg er in 2004 de Christiaan Huygensprijs voor.

Welke filosoof opperde al in 1755 dat waargenomen ‘nevels’ andere sterrenstelsels konden zijn?

Hij deed dat in zijn werk ‘Allgemeine Naturgeschichte und Theorie des Himmels’, maar de suggestie kreeg weinig aandacht.

Hoeveel lichtjaar ligt het galactisch centrum van de Melkweg ongeveer van de zon?

Uitgedrukt in parsecs is de afstand 8.122, met een onzekerheid van slechts 31.

Welk volk noemde de Melkweg ‘de ketting van Lugh’?

In de Noordse mythologie ontstond het heelal uit de interactie van een wereld van nevel en een wereld van vuur.

Hoeveel lichtjaar dik is de galactische schijf van de Melkweg buiten de centrale verdikking?

Verder van het galactisch centrum wordt de schijf dikker, een verschijnsel dat de flare wordt genoemd.

Met welke nevel krijgt de Melkweg na een eerste grote botsing misschien een tweede botsing?

Die botsing valt ongeveer samen met de al voorziene ingrijpende veranderingen van de zon en de Aarde.

Welke spiraalarm geldt als een hoofdarm van de Melkweg?

De andere hoofdarmen zijn de Sagittariusarm, de Cygnusarm en de Centaurusarm; daarnaast zijn er minimaal twee kleine armen.

Met welke ruimtetelescoop zijn twee enorme gasbellen bij het centrum van de Melkweg ontdekt?

De bellen staan loodrecht op het vlak van het stelsel en zijn mogelijk overblijfsels van uitbarstingen van het superzware zwarte gat.

Welke cluster van sterrenstelsels ligt het dichtst bij de Melkweg en haar buurstelsels?

Samen met de groep van de Melkweg hoort deze cluster bij een nog groter geheel, de Lokale Supercluster.

Hoe heet het verschijnsel dat de Melkweg niet als een wiel om haar centrum draait?

De omlooptijd van objecten in het stelsel hangt af van hun afstand tot het centrum.

Wat betekent Mixcoatl, de naam die de Azteken aan de Melkweg gaven?

De Azteken verbonden de lichtende band aan de hemel met een god die dezelfde naam droeg.

Hoeveel zeer oude sterren telt een bolvormige sterrenhoop in de halo van de Melkweg ongeveer?

Zulke sterrenhopen zijn relatief klein: ze meten 10 tot 300 lichtjaar.

Welke satelliet mat tussen 1989 en 1993 de plaatsen en bewegingen van 120.000 sterren?

Met die gegevens werd in 2000 aangetoond dat de Melkweg uit ten minste twee kleinere sterrenstelsels is ontstaan.

Hoe wordt het hete gas in de halo van de Melkweg ook wel genoemd?

De halo zelf is een bolvormige ruimte om het stelsel heen, met daarin onder meer bolvormige sterrenhopen.

Hoeveel miljard jaar oud is de ster HE 1523-0901, een van de oudste Populatie II-sterren?

Sterren van populatie II komen voor in de halo van de Melkweg, die van populatie I in de schijf.

Welke buurstelsels veroorzaken met hun zwaartekracht de warp van de Melkwegschijf?

De warp is de afwijking van het midden van de schijf ten opzichte van het galactisch vlak, op grote afstand van het centrum.

Hoeveel miljard zonnemassa's weegt de Melkweg volgens metingen van Hubble en Gaia?

Binnen de baan van de zon bevindt zich daarvan naar schatting slechts 90 miljard zonnemassa.

Welke astronoom toonde in 1914 de roodverschuiving in de spectra van sterrenstelsels aan?

De bijbehorende radiale snelheden waren veel hoger dan mogelijk was voor objecten binnen de Melkweg.

Wanneer legde de Internationale Astronomische Unie het galactische coördinatenstelsel vast?

De coördinaten heten galactische lengte en galactische breedte; de galactische equator valt bij benadering samen met het melkwegvlak.