30 leuke feiten over Microscopen

Aan welk onderdeel draait men om bij een microscoop van objectief te wisselen?

De meeste microscopen hebben 3 tot 5 objectieven, die 4 tot 100 keer vergroten.

Naar welk genootschap in Londen stuurde Antoni van Leeuwenhoek zijn tekeningen?

Zijn tekeningen van wat hij door zijn lensjes zag, zorgden daar voor heel wat consternatie.

Waarmee wordt bij een microscoop de hoeveelheid licht geregeld?

Meestal zitten er ook filterhouders bij om met gekleurd licht of polarisatiefilters te kunnen werken.

Hoeveel lenzen had de microscoop van Antoni van Leeuwenhoek?

Zijn instrument was in feite een speciaal vergrootglas: een zeer klein lensje in een houder die vlak bij het oog werd gehouden.

Wat betekent skopein, het Griekse werkwoord waarvan het woord microscoop is afgeleid?

Het eerste deel van het woord komt van mikros, Grieks voor 'klein'.

In welk soort teksten wordt 'het microscoop' in plaats van 'de microscoop' wel gebruikt?

Volgens de ANS zijn beide lidwoorden correct Nederlands; in de standaardtaal is het 'de microscoop'.

Met welk onderdeel wordt het preparaat onder een microscoop in X- en Y-richting verschoven?

De verschoven afstanden zijn af te lezen van een schaalverdeling met nonius.

Naar welke natuurkundige is de constante h in de formule λ = h/(mv) vernoemd?

De formule geeft de golflengte van een bewegend deeltje en vormt de basis van elektronenmicroscopie met materiegolven.

Welk onderdeel van een microscoop concentreert het licht van de lichtbron en straalt het omhoog?

Bij een externe lichtbron wordt het licht via een verstelbaar spiegeltje naar het objectief weerkaatst.

Welke elektronen detecteert een scanning-elektronenmicroscoop (SEM) om het oppervlak af te beelden?

Daardoor toont een SEM het oppervlak van een preparaat, niet het binnenste.

Wie bouwde omstreeks 1595 waarschijnlijk de eerste samengestelde microscoop?

Mogelijk was het zijn vader Hans; geen enkel exemplaar van hun microscopen is bewaard gebleven.

Wat brengt een transmissie-elektronenmicroscoop (TEM) van een ultradun preparaat in beeld?

De elektronenbundel gaat daarbij dwars door het preparaat heen.

Welke techniek voorkomt bij zeer sterke vergrotingen lucht-glasovergangen tussen lens en preparaat?

Zulke overgangen in lichtbreking verminderen de maximaal haalbare nuttige vergroting.

Met welk apparaat wordt weefsel in flinterdunne plakjes gesneden voor een microscopisch preparaat?

Het weefsel moet daarvoor eerst gefixeerd, ontwaterd, met paraffine doordrenkt en ingebed worden.

Hoe kleine details kan een elektronenmicroscoop onder gunstige omstandigheden onderscheiden?

Versnelde elektronen hebben een veel kleinere golflengte dan zichtbaar licht, waardoor structuren op moleculaire schaal zichtbaar worden.

Waar ligt de vergrotingsgrens voor optische microscopen ongeveer?

Sterker vergroten kan wel, maar levert geen extra details op: kleinere structuren dan de golflengte van licht blijven onzichtbaar.

Welke vergroting behaalde Antoni van Leeuwenhoek met zijn zelfgeslepen lensjes?

De beste andere microscopen uit zijn tijd kwamen niet verder dan 30 maal.

Waarmee worden cellen voor fluorescentiemicroscopie meestal gelabeld?

Ze richten zich op een molecuul waarin men geïnteresseerd is, zoals een eiwit of DNA; daarna wordt met een kwiklamp of laser een foto gemaakt.

Welke voorziening beschermt goede objectieflenzen als ze tegen het preparaat worden gedraaid?

Bij sterke vergroting staat de lens zo dicht op het preparaat dat men er gemakkelijk doorheen draait.

Hoe heten objectieven die na het wisselen meteen scherp blijven?

Bij goede microscopen hoeft men na een objectiefwissel dus niet opnieuw scherp te stellen.

Welke vorm van elektronenmicroscopie wordt vooral gebruikt om biologische moleculen te ontrafelen?

Elektronenmicroscopie is onmisbaar in de celbiologie, virologie, materiaalkunde, nanotechnologie en het halfgeleideronderzoek.

Op welk beginsel berust de nieuwe familie van microscopen die sinds de jaren 1990 bestaat?

Voorbeelden zijn scanning tunneling microscopy en atoomkrachtmicroscopie.

Welke uitvinder beschreef later de samengestelde microscoop van de familie Jansen?

Het ging om een koker van 5 centimeter middellijn, opgebouwd uit drie beweegbare delen met twee lenzen.

Met welke elektrotechnicus bouwde Ernst Ruska in 1931 de eerste elektronenmicroscoop?

Ruska besefte dat elektronen zich net als licht als golven gedragen en in hoogvacuüm versneld kunnen worden om objecten af te beelden.

Hoeveel jaar weigerde Antoni van Leeuwenhoek zijn techniek voor microscopen te delen?

Dat was tot groot ongenoegen van Engelse wetenschappers, die zijn ontdekkingen graag wilden natrekken.

Aan de eigenschappen van welke materialen danken aftastmicroscopen hun bestaan?

Deze materialen vervormen op voorspelbare wijze onder elektrische spanning, wat uiterst kleine bewegingen mogelijk maakt.

Hoe lang was de Jansen-microscoop in volledig uitgetrokken toestand?

Door de koker uit te schuiven veranderde de vergroting: in de kortste stand vergrootte het apparaat maar drie keer.

Hoeveel keer vergrootte de Jansen-microscoop in volledig uitgetrokken stand?

Latere verbeteringen kwamen onder anderen van Christiaan Huygens en Jan Swammerdam.

Hoe heet de wiskunde van doorsneden die bij microscopische beeldanalyse wordt gebruikt?

Een microscoopbeeld is meestal een tweedimensionale doorsnede van een driedimensionaal voorwerp.

Welke resolutie haalt confocale microscopie ongeveer?

Superresolutiemicroscopie doet het beter, met 20 tot 100 nm afhankelijk van de gebruikte techniek.