30 leuke feiten over Oostzee

Van welke oceaan is de Oostzee een binnenzee?

Via de Sont, de Grote Belt en de Kleine Belt staat de Oostzee in verbinding met het Kattegat, het Skagerrak en de Noordzee.

Welke stad leed in 1824 en in september 1924 onder grote overstromingen vanuit de Finse Golf?

Een aanhoudende westenwind stuwt het water in de Finse Golf op; om de stad te beschermen is later een dam aangelegd.

Als wat vinden we het door het ijs uit Scandinavië afgevoerde materiaal nu terug, ook in Nederland?

Het gewicht van het ijs drukte bovendien de aardkorst een stukje in, waardoor de oude rivier uiteindelijk een zee werd.

Welk kanaal, geopend in 1895, versterkte de functie van de Oostzee als waterwegverbinding?

Al sinds de middeleeuwen, onder meer dankzij de Duitse Hanze, verbond de Oostzee de omliggende landen als waterweg.

Welke smalle toegang tot de Oostzee wordt steeds ondieper doordat de zeebodem er stijgt?

Door die natuurlijke drempel stroomt er steeds minder vers oceaanwater binnen en gedijen blauwe en groene algen steeds beter.

Naar welke havenstad voeren rond 1500 jaarlijks honderden Nederlandse schepen om graan te kopen?

Het graan was er goedkoop omdat adellijke grootgrondbezitters het op grote schaal door horige boeren lieten verbouwen.

Hoe werd de Nederlandse graanhandel op de Oostzee genoemd, de belangrijkste handel van de Republiek?

Die handel was in de 16e en 17e eeuw de ruggengraat van de economie van de Republiek.

Welke vis is in de Oostzee zeldzaam geworden doordat algen ander leven verstikken?

De Baltische visfauna mengt mariene soorten als haring en tarbot met zoetwatervissen als baars en snoek.

Hoe heet de Oostzee letterlijk vertaald in het Ests?

Letland, Litouwen, Rusland en Polen noemen de zee in hun eigen taal de Baltische Zee, net als het Engels.

Hoeveel soorten zoogdieren leven er in de Oostzee?

Het gaat om drie zeehonden en één bruinvis, een tandwalvis.

Met welke zee verbinden Russische meren, rivieren en kanalen de Oostzee via een alternatieve waterweg?

De route loopt via de grote en kleine meren tussen Sint-Petersburg en Belomorsk.

Hoe diep ligt de Landsortsdiepte, het diepste punt van de Oostzee?

De gemiddelde diepte van de Oostzee is een stuk bescheidener: tussen de 70 en 100 meter.

Ongeveer hoeveel rivieren monden uit in de Oostzee?

Samen voeren ze zo'n 470 km³ zoet water aan, een van de redenen dat de Oostzee brakker is dan de Noordzee.

Welk deel van de Oostzee raakte in de winter van 2010-2011 bevroren?

Zoiets was sinds de jaren 80 niet meer voorgekomen; in Finland en Estland werden wegen over het ijs naar de eilanden aangelegd.

Welk deel van het uitstromende water brengt een tegenstroom van zouter water terug in de Oostzee?

Zonder die zoute, zwaardere tegenstroom zou de Oostzee allang een zoetwaterzee zijn geweest.

Welke zeehond verschilt zo van zijn voorouder dat hij nu als eigen ondersoort geldt?

Geringelde en grijze zeehonden kwamen begin 20e eeuw nog veel voor, maar jacht en vervuiling deden hun aantal dalen.

In welke vorm vormde de Oostzee zich eerst opnieuw na het terugtrekken van de Scandinavische ijskap?

Dat gebeurde aan het eind van het laatste glaciaal, het Weichselien, en het was een zoetwatermeer.

Welk ingenieursbureau tekende het constructief ontwerp van de Sontbrug?

Het architectonische ontwerp van de brug kwam van George Rothne.

Met hoeveel stijgt het waterniveau van de Oostzee als de luchtdruk 1 hectopascal daalt?

Bij een gemiddelde luchtdruk van 1013 hPa staat de zeespiegel op het nulniveau.

Hoe heet de Oostzee in het Fins?

Opvallend, want de zee ligt ten westen en ten zuiden van Finland en helemaal niet in het oosten.

Hoe groot is het getijverschil in het oosten van de Oostzee ongeveer?

Bij de Sont loopt het hoogteverschil nog op tot enkele decimeters; in de zomer kan smeltwater het peil extra verhogen.

Op welke lijn in Midden-Zweden vormde zich na het Jonge Dryas een zeestraat die het ijsmeer zout maakte?

Door die zeestraat veranderde het zoete ijsmeer in de zoute Yoldiazee.

Welke rivier lag miljoenen jaren geleden op de plek van de huidige Oostzee?

In koude perioden stroomde een dikke Scandinavische ijskap door het bekken naar het zuiden en schuurde het steeds verder uit.

Met bijna hoeveel meter werd het waterpeil van de Neva in 1924 opgestuwd?

Grote delen van de stad aan de monding van de Neva kwamen daarbij onder water te staan.

Hoe heet de directe voorloper van de huidige Oostzee?

Die zee ontstond toen het stijgende eustatische zeeniveau de Grote Belt en de Sont onder water zette.

Hoe dik was het ijs op de Oostzee in de extreme winter van 2010-2011?

Bij zo'n dikte kunnen zelfs ijsbrekers geen doorvaart meer garanderen; harde wind stuwde brokken ijs op tot 20 meter hoog.

Hoeveel km³ water bevat de Oostzee ongeveer?

Jaarlijks stroomt zo'n 1600 km³ water via de straten tussen Denemarken en Zweden weg, maar een tegenstroom brengt veel daarvan terug.

Hoe heette het geïsoleerde zoetwatermeer dat ontstond toen de zeestraat zich door postglaciale opheffing sloot?

Het was al de tweede keer dat het Oostzeebekken een zoetwatermeer werd; daarvoor was het kort een zoute zee geweest.

Volgens welke Finse zoöloog worden veel soorten in de Oostzee met uitsterven bedreigd?

Dezelfde zoöloog noemt grote gedeelten van de zee ecologisch dood.

Welke veerboot bediende in de winter van 2010-2011 als enige nog de dienst van en naar Bornholm?

De havens van Køge en Ystad waren door ijsvorming bij harde westenwind moeilijk bevaarbaar geworden.