29 leuke feiten over Orkanen

Hoe heet het wolkenvrije centrum van een orkaan, waar de luchtdruk het laagst is?

Wie er middenin zit, merkt dat de wind plotseling wegvalt en de zon doorbreekt; hooguit een uur later blaast de orkaan met volle kracht uit de andere richting.

Welke orkaan richtte op 29 augustus 2005 enorme schade aan in Louisiana en Mississippi?

Meer dan een miljoen mensen zaten zonder stroom en het totale dodental liep op tot enkele honderden tot ongeveer 1000.

Bij welke windkracht overschrijdt een tropische storm de orkaandrempel?

Een storm zonder tropische kenmerken die dezelfde drempel haalt, heet geen orkaan maar een storm met orkaankracht.

Op welke datum begint het officiële Atlantisch orkaanseizoen?

Vroeger was het seizoen korter gedefinieerd, van 15 juni tot 31 oktober; tijdens het seizoen geeft het National Hurricane Center regelmatig tropische weersvooruitzichten uit.

In welk zeegebied heet een tropische cycloon een tyfoon?

Het woord heeft mogelijk wortels in het Grieks, Portugees, Hindi en Perzisch; in het Kantonees betekent het simpelweg grote wind.

In welke maanden komen op het noordelijk halfrond de meeste tropische cyclonen voor?

Aan het eind van de zomer vormen zich vaak doldrums in de Caribische Zee, ten westen van Mexico en bij de Filipijnen, waar de passaatwinden elkaar ontmoeten.

Welke zeewatertemperatuur geldt als goede voedingsbodem voor tropische cyclonen?

In 2005 bleek die eis minder hard dan gedacht: Vince, Delta, Epsilon en Zeta ontwikkelden zich boven zeewater van 21 tot 23 graden.

Vanaf ongeveer hoeveel kilometer per uur wordt een tropische storm een orkaan?

Dat komt overeen met ruim 63 knopen; boven land zakt de windsnelheid door wrijving al snel weer onder die grens.

Hoe heet in het Engels de hoge wolkenmuur rond het centrum van een tropische cycloon?

Direct onder die muur treden aan het aardoppervlak de hoogste windsnelheden op; erbinnen stijgt de lucht met 100 tot 150 kilometer per uur omhoog.

Waarom ontstaan tropische cyclonen niet vlak bij de evenaar?

Die afbuigende kracht door de draaiing van de aarde is op de evenaar zelf precies nul en neemt toe naarmate je verder van de evenaar komt.

In welk land sloeg de Cycloon Bhola in 1970 toe, met mogelijk 300.000 doden?

Vloedgolven dringen er makkelijk ver het land binnen en lange tijd ontbrak de infrastructuur om de bevolking te waarschuwen of te evacueren.

Uit welke cultuur stamt Huracan, de god naar wie het woord ‘hurricane’ is vernoemd?

Huracan was de god van de wind en vernietiging; ook het Franse ouragan, het Spaanse huracán en het Nederlandse orkaan gaan op die naam terug.

Vanaf welke windkracht krijgt een tropische depressie een naam?

Vanaf dat moment heet het systeem een tropische storm; bereikt het 64 knopen, dan verandert de naam opnieuw, afhankelijk van de plaats op aarde.

Waar komen de storingen vandaan die uitgroeien tot de hurricanes in het Caraïbische gebied?

Ze drijven met de noordoostpassaat, ten zuiden van het hogedrukgebied bij de Azoren, al ontwikkelend de Atlantische Oceaan over.

Hoe hoog kunnen de vloedgolven worden die bij orkanen de meeste slachtoffers eisen?

Inhammen kunnen het effect nog versterken: de Bathurst Bay Hurricane veroorzaakte in 1899 in Australië een opzet van 13 meter.

Hoe groot is de doorsnede van een tropische orkaan doorgaans?

Daarmee zijn ze kleinschaliger dan de hoge- en lagedrukgebieden van de gematigde breedten; de orkaanwinden beslaan maar 1 tot 4 procent van de omvang.

Hoeveel tropische stormen ontstaan er wereldwijd gemiddeld per jaar?

Ongeveer twee op de drie van die stormen groeien uit tot een orkaan; op de Noord-Atlantische Oceaan gaat het gemiddeld om zo'n tien tropische stormen per jaar.

Tussen welke breedtegraden komen de meeste tropische orkanen tot ontwikkeling?

Verder van de evenaar is het zeewater te koud; verdampend zeewater en de condensatiewarmte uit de zware buien rond het centrum zijn de belangrijkste energiebronnen.

Vanaf welke windsnelheid spreekt men van een supertyfoon?

Dat is meer dan 130 knopen, ruim het dubbele van de orkaandrempel; zulke stormen komen vooral in het westen van de Grote Oceaan voor.

Tot ongeveer welke breedtegraad kunnen tropische cyclonen ontstaan?

Ze vormen zich vooral in de intertropische convergentiezone, waar de passaatwinden van beide halfronden elkaar ontmoeten.

Wat is een willy-willy in de taal van de Aboriginals?

Aan de Australische westkust werd de term toch voor tropische cyclonen gebruikt, aan de oostkust sprak men van queenies; tegenwoordig zegt men meestal typhoon.

In welk jaar werd de schaal van Saffir en Simpson opgesteld?

Herbert Saffir was consultant, gespecialiseerd in stormschade aan gebouwen; Bob Simpson was directeur van het National Hurricane Centre.

Waarop classificeert de Australische vijfpuntsschaal cyclonen?

De schaal van Saffir en Simpson kijkt juist naar de doorstaande wind en kracht; Australië wijkt daar bewust van af.

Waarom ontstaan er geen cyclonen in de Perzische Golf, ondanks zeewater boven de 26 graden?

Hetzelfde geldt voor de Middellandse Zee en de Rode Zee: de bovenlucht is er relatief warm en daardoor te stabiel.

Hoe hoog waren de golven op zee bij de orkaan Luis in 1995?

Behalve door de wind komt het zeewater ook omhoog doordat de extreem lage luchtdruk in het centrum van een orkaan het water als het ware opzuigt.

Welke koude zeestroom stroomt ten westen van Afrika naar het noorden?

Mede door dat koude water zijn cyclonen in de zuidelijke Atlantische Oceaan zeldzaam en zwakker dan die ten noorden van de evenaar.

Hoeveel slachtoffers eiste de cycloon van 7 oktober 1737 in de Golf van Bengalen?

Die ramp gold lange tijd als record; inmiddels denkt men dat een cycloon uit 1970 minstens even dodelijk was.

Welke tropische cycloon bereikte in 1961 als enige bekende de Ierse westkust?

In West-Europa wordt gemiddeld eens per jaar een ex-cycloon gesignaleerd, meestal als actieve depressie met veel regen en wind.

Welke orkaan hield het in 1971 maar liefst 28 dagen vol?

De levensduur van een tropische orkaan bedraagt gewoonlijk 5 tot 10 dagen; in 2002 haalde Kyle 22 dagen.