30 leuke feiten over Pandemieën

Een pandemie is een epidemie op wereldschaal van wat voor soort ziekte?

Het woord zelf is een neologisme, een nieuw gevormde term op basis van twee Oudgriekse woorden.

Welke ziekte eist veel doden, maar is niet pandemisch omdat ze niet van mens op mens overgaat?

Wijdverspreid zijn of veel slachtoffers maken is niet genoeg: een pandemische ziekte moet ook infecterend zijn.

Welke naam kreeg de grieppandemie van juni 2009 tot augustus 2010?

Deze pandemie begon officieel op 11 juni 2009 en eiste ten minste 13.763 levens.

Wat betekent het Oudgriekse woord ‘dêmos’, dat in ‘pandemie’ terugkomt?

Het eerste deel, ‘pan’, betekent geheel: samen wijzen de twee woorden op iets dat iedereen treft.

Welk dier zit verstopt in het woord ‘vaccineren’, dat van het Latijnse ‘vacca’ komt?

Wie koepokken had doorgemaakt, was beschermd tegen de pokken; daarom besmette men mensen bewust met koepokken.

Welke Sovjetleider liet zijn pokkenlittekens op foto's wegretoucheren?

Hij liep de ziekte al in zijn jeugd op en hield er blijvende sporen aan over.

Op welke datum stelde de WHO officieel vast dat SARS-CoV-2 tot een pandemie had geleid?

Het ontstaan van deze pandemie leek op een Brits experiment dat twee jaar eerder de verspreiding van een ziekte had nagebootst.

Welke Spanjaard bestreed na zijn landing in Mexico een leger waarin een pokkenlijder zat?

De zieke soldaat besmette een man uit het andere kamp, en in latere schermutselingen raakten ook de Azteken besmet.

Aan hoeveel eisen moet volgens de WHO zijn voldaan voordat een pandemie kan ontstaan?

De ziekte moet nieuw zijn voor de populatie, mensen zwaar ziek maken en zich gemakkelijk onder de bevolking verspreiden.

Welk virus beschrijft de WHO als ‘wereldwijde epidemie’ en niet als pandemie?

Sommige wetenschappers gebruiken er wel het zwaardere woord voor.

Welke Franse koning stierf aan de pokken?

Ongeveer 30% van de besmette personen overleed aan de ziekte, onder wie verschillende monarchen.

Welk dodental passeerde de coronapandemie begin maart 2022?

De ziekte heet COVID-19 en wordt veroorzaakt door het virus SARS-CoV-2.

Na de val van welke stad in 1521 trokken de pokken zuidwaarts naar het Incarijk?

Toen de stad viel, had een enorme epidemie al het grootste deel van de bevolking gedood.

In welk jaar veroverde Francisco Pizarro het door pokken verzwakte Incarijk?

Met een piepklein legertje herhaalde hij wat eerder in Mexico was gelukt.

Welke grieppandemie woedde in de jaren 1889-1890?

Ze staat vooraan in de rij van belangrijke moderne influenza-pandemieën.

Hoeveel mensen werden ziek door de Spaanse griep van 1918-1920?

Het aantal doden van deze griepgolf wordt geschat op 20 tot mogelijk 100 miljoen.

In welk jaar brak de Hongkonggriep uit?

Deze griepgolf kostte 700.000 mensen het leven.

Welke ziekte werd op 14 oktober 2010 als tweede na de pokken uitgeroeid verklaard?

Bij de pokken lukte het doordat er een effectief vaccin was en er geen symptoomloze dragers of dierlijk reservoir bestonden.

Hoeveel doden eiste de Aziatische griep van 1957?

Elf jaar later brak de volgende grote influenza-pandemie uit.

Welk beroep heeft de Britse Hannah Fry, die in 2018 een groot pandemie-experiment opzette?

Het sociale experiment was grootschalig en app-gestuurd en bracht de verspreiding van een ziekte in kaart.

Hoeveel doden eisten de pokken naar schatting per jaar in het 18e-eeuwse Europa?

Naar schatting leidde bovendien een derde van de gevallen tot blindheid.

In welk land deed zich in september 1978 het laatst bekende geval van pokken voor?

Fotografe Janet Parker werkte aan de universiteit van Birmingham, waar pokkenonderzoek liep; de besmettingsweg is nooit gevonden.

In welke stad brak in 1951 de allerlaatste Nederlandse pokkenepidemie uit?

Al vanaf 1800 stimuleerden opeenvolgende Nederlandse regeringen de vaccinatie van schoolkinderen en hun onderwijzers.

In welke jaren woedde de Pest van Justinianus?

Het is de oudste uitbraak op de lijst van historische pestpandemieën.

Welk deel van de Incabevolking overleed aan de pokken?

Hele gebieden raakten ontvolkt, en veel overlevenden stierven daarna alsnog door andere ziekten en hongersnood.

In welk land vond in 1972 de laatste epidemie van wilde pokken in Europa plaats?

Sinds de tweede helft van de jaren zeventig is de ziekte dankzij een uitgebreide vaccinatiecampagne nergens meer voorgekomen.

Welke Incakeizer stierf aan de pokken, waarna zijn zonen een burgeroorlog begonnen?

Ook kroonprins Ninan Cuyochi bezweek aan de ziekte; daarna raakten Atahualpa en Huáscar met elkaar in oorlog.

Welke Amerikaanse epidemioloog leidde vanaf 1966 de ‘Smallpox Eradication Unit’?

Dit internationale team groeide uit tot de veel grotere ploeg die de pokken met succes uitroeide.

Hoeveel jaar kreeg de in 1967 gestarte uitroeiing van de pokken als doel mee?

Het doel kreeg de naam Target Zero en werd uiteindelijk met slechts 9 maanden overschreden.

Welk Zwitsers kanton voerde in 1806 als eerste staat in Europa een pokkenvaccinatieplicht in?

De plicht ging in op 26 maart en kwam er door toedoen van Sanitätsrat Jakob Christoph Scherb.