30 leuke feiten over Romeinse mythologie

Van welke twee legendarische figuren werd de Trojaan Aeneas de voorouder?

De vroege geschiedenis van Rome stond vol legenden; de eerste koningen hadden een vrijwel volledig mythisch karakter.

Wat bewaakte de godin Vesta in het vroege Rome?

Haar tegenhanger Ianus bewaakte de deur; samen stonden zij hoog in de rangorde van het vroegste pantheon.

Onder welke keizer, die regeerde van 324 tot 337, werd het christendom een officiële godsdienst?

Ondanks willekeurige vervolgingen, bijvoorbeeld onder Nero, was het aantal bekeerlingen tot het christendom gestaag gegroeid.

Met de publicatie van wiens werk werd de stichtingslegende van Rome uitgebreid met de held Aeneas?

Dat gebeurde onder Augustus, die het oude religieuze systeem grondig hervormde en zelf tot alle priesterordes toetrad.

Wie droeg Aeneas bij de vlucht uit het brandende Troje op de rug, naast de beelden van de penates?

Daarmee gold Aeneas als toonbeeld van pietas: plichtsbesef tegenover goden én mensen.

Tot in welk land verspreidde de Mithrasdienst zich dankzij zijn populariteit in de Romeinse legioenen?

De groei van Rome trok vreemdelingen aan die hun eigen goden mochten aanbidden; zo kwam ook Mithras naar de stad.

Door welk volk was het oudere, niet-Griekse deel van de Romeinse mythologie wellicht geïnspireerd?

Het andere deel van de Romeinse mythologie bestaat uit ontleningen aan de Griekse mythologie en is meestal jonger.

Wat beschermde de godin Pomona in het vroege Rome?

Consus en Ops beschermden de oogst, terwijl zelfs Jupiter vooral werd geëerd voor de regen die hij aan boerderijen en wijngaarden gaf.

Welk ambt gebruikte Julius Caesar om de andere leden van de priesterstand te beïnvloeden?

Ook de positie van augur bleef in de late Republiek een belangrijke politieke post, al geloofden veel patriciërs niet meer in de riten.

Waarvoor zorgden de Penates in het vroege Rome?

De Lares bewaakten het huis, de kruispunten, de grenzen en ook de stad; in die tijd waren er nog geen tempels.

Welke Romeinse dichter werd sterk beïnvloed door Hellenistische modellen?

Zulke schrijvers vulden gaten in hun kennis op met elementen uit het Griekse godsgeloof.

Welk epitheton kreeg Aeneas sinds de Aeneis steeds aan zijn naam toegevoegd?

Het Romeinse plichtsbesef waarvoor Aeneas model stond, is niet gelijk te stellen aan het christelijke begrip vroomheid.

Welke Latijnse formule, "ik geef opdat jij zou geven", typeert de wederkerigheid tussen Romeinen en goden?

Wie zijn rituele plichten punctueel vervulde, verwachtte van de goden een tegenprestatie; ook zij stonden niet boven de normen.

Welke geschiedschrijver vormt met de Aeneïs de beste bron voor de menselijke mythologie van Rome?

Vooral de eerste boeken van zijn geschiedwerk gaan over de legendarische koningen Romulus, Remus en Numa.

In welke stad werd het Serapeion geplunderd, als voorbeeld voor de vernietiging van heidense tempels?

De plundering volgde direct op het verbod van alle rites door keizer Theodosius I.

Hoe heette de officiële priester die een godheid als Ceres in Rome toegewezen kreeg?

De priester van Ceres stond lager in rang dan die van Jupiter, Mars en Quirinus, maar hoger dan die van Flora en Pomona.

In welk jaar verbood keizer Theodosius I per edict alle heidense rites?

Vernietiging en ontheiliging van de tempels begon daarop direct, met de plundering van een beroemd heiligdom als voorbeeld.

Bij de nadering van welke veldheer werd in 217 v.Chr. de cultus van de Olympische goden in Rome ingevoerd?

Daarmee werd de syncretisering van de Griekse en Romeinse godenwereld afgerond: elke Romeinse god kreeg een Griekse tegenhanger.

In welke twee maanden werd de god Mars in Rome vereerd?

Mars gold als de god van de jonge mannen en hun bezigheden, in het bijzonder de oorlog, en werd vaak met Quirinus vereenzelvigd.

Welk zakelijk krachtsbegrip, dat "goddelijke werken" betekent, stond centraal in de Romeinse religie?

Dit begrip is sinds de 2e eeuw v.Chr. geboekstaafd en bleef zelfs na de monotheïstische transformaties van de late oudheid bestaan.

Met welk godenpaar vormde Ceres de goden van de landbouw?

Rond Ceres stonden tientallen lagere goden met een eigen taak, van het wieden tot het zaaien en de opslag van het graan.

Welke god wordt tegenwoordig gezien als beschermheer van het Romeinse leger in tijden van vrede?

Samen met Jupiter en Mars vormde hij de triade aan het hoofd van het vroegste pantheon; hun priesters waren van de hoogste stand.

Welke Romein schreef over het onderscheid tussen filosofie, godsdienst, eredienst en bijgeloof?

De overheersende invloed van de Griekse filosofie, vooral de Stoïcijnse, leidde ertoe dat de oude riten steeds meer werden verwaarloosd.

Welke geleerde uit de 1ste eeuw v.Chr. schreef de oude Romeinse tradities op om ze te behouden?

De oorspronkelijke godsdienst van de vroege Romeinen werd later gewijzigd door talloze, soms zelfs conflicterende, nieuwe geloven.

Welke godin van de bronnen en de geboorte gold als partner en adviseur van koning Numa Pompilius?

In latere literaire bronnen wordt deze godin beschreven als een nymf.

Wat leerde de godin Fabulina een klein Romeins kind?

Een heel stel goden waakte over het kind: Cunina beschermde het in de wieg en Ossiagus was de god van de eerste tandjes.

Uit welk gebied kwam het cultusbeeld van Cybele dat in 203 v.Chr. naar Rome werd verhuisd?

Nieuwe goden werden formeel uitgenodigd om een woonplaats te kiezen in nieuwe heiligdommen in Rome, en ceremonieel verwelkomd.

Welke lagere god rond Ceres was verantwoordelijk voor het oogsten?

De archaïsche Romeinse mythologie bestond niet uit verhalen over de goden, maar uit relaties tussen goden onderling en tussen goden en mensen.

Hoeveel di indigetes, oorspronkelijke goden van de Romeinse staat, werden met een speciaal festival geëerd?

De namen en het karakter van de indigetes zijn bekend uit de titels van de vroegste priesters en uit de vaste festivals.

Na de regering van welke keizer (96-98) werden nog maar weinig keizers vergoddelijkt?

Eerder waren Augustus, Claudius, Vespasianus en Titus na hun dood vergoddelijkt.