Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Romeinse mythologie bestaat uit twee lagen: ontleningen uit de Griekse mythologie en een oudere, eigen laag vol rituelen, priestercolleges en goden met een strikt omschreven taak, van de deur tot de eerste tandjes van een kind. Daarnaast kende Rome een rijke verzameling legenden over de stichting van de stad, met Aeneas, Romulus en Remus en koning Numa Pompilius, en een staatsreligie die pas met de edicten van de vierde eeuw verdween. Deze quiz test wat je weet over de goden, priesters, festivals, offers en keizercultus van het oude Rome.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Van welke twee legendarische figuren werd de Trojaan Aeneas de voorouder?
Romulus en Remus
De vroege geschiedenis van Rome stond vol legenden; de eerste koningen hadden een vrijwel volledig mythisch karakter.
Q 02Wat bewaakte de godin Vesta in het vroege Rome?
Haard
Haar tegenhanger Ianus bewaakte de deur; samen stonden zij hoog in de rangorde van het vroegste pantheon.
Q 03Onder welke keizer, die regeerde van 324 tot 337, werd het christendom een officiële godsdienst?
Constantijn I
Ondanks willekeurige vervolgingen, bijvoorbeeld onder Nero, was het aantal bekeerlingen tot het christendom gestaag gegroeid.
Q 04Met de publicatie van wiens werk werd de stichtingslegende van Rome uitgebreid met de held Aeneas?
Vergilius
Dat gebeurde onder Augustus, die het oude religieuze systeem grondig hervormde en zelf tot alle priesterordes toetrad.
Q 05Wie droeg Aeneas bij de vlucht uit het brandende Troje op de rug, naast de beelden van de penates?
Zijn vader
Daarmee gold Aeneas als toonbeeld van pietas: plichtsbesef tegenover goden én mensen.
Q 06Tot in welk land verspreidde de Mithrasdienst zich dankzij zijn populariteit in de Romeinse legioenen?
Engeland
De groei van Rome trok vreemdelingen aan die hun eigen goden mochten aanbidden; zo kwam ook Mithras naar de stad.
Q 07Door welk volk was het oudere, niet-Griekse deel van de Romeinse mythologie wellicht geïnspireerd?
Etrusken
Het andere deel van de Romeinse mythologie bestaat uit ontleningen aan de Griekse mythologie en is meestal jonger.
Q 08Wat beschermde de godin Pomona in het vroege Rome?
Fruit
Consus en Ops beschermden de oogst, terwijl zelfs Jupiter vooral werd geëerd voor de regen die hij aan boerderijen en wijngaarden gaf.
Q 09Welk ambt gebruikte Julius Caesar om de andere leden van de priesterstand te beïnvloeden?
Pontifex maximus
Ook de positie van augur bleef in de late Republiek een belangrijke politieke post, al geloofden veel patriciërs niet meer in de riten.
Q 10Waarvoor zorgden de Penates in het vroege Rome?
Voorraadkasten
De Lares bewaakten het huis, de kruispunten, de grenzen en ook de stad; in die tijd waren er nog geen tempels.
Q 11Welke Romeinse dichter werd sterk beïnvloed door Hellenistische modellen?
Ovidius
Zulke schrijvers vulden gaten in hun kennis op met elementen uit het Griekse godsgeloof.
Q 12Welk epitheton kreeg Aeneas sinds de Aeneis steeds aan zijn naam toegevoegd?
Pius
Het Romeinse plichtsbesef waarvoor Aeneas model stond, is niet gelijk te stellen aan het christelijke begrip vroomheid.
Q 13Welke Latijnse formule, "ik geef opdat jij zou geven", typeert de wederkerigheid tussen Romeinen en goden?
Do ut des
Wie zijn rituele plichten punctueel vervulde, verwachtte van de goden een tegenprestatie; ook zij stonden niet boven de normen.
Q 21Met welk godenpaar vormde Ceres de goden van de landbouw?
Liber en Libera
Rond Ceres stonden tientallen lagere goden met een eigen taak, van het wieden tot het zaaien en de opslag van het graan.
Q 22Welke god wordt tegenwoordig gezien als beschermheer van het Romeinse leger in tijden van vrede?
Quirinus
Samen met Jupiter en Mars vormde hij de triade aan het hoofd van het vroegste pantheon; hun priesters waren van de hoogste stand.
Q 23Welke Romein schreef over het onderscheid tussen filosofie, godsdienst, eredienst en bijgeloof?
Lucretius
De overheersende invloed van de Griekse filosofie, vooral de Stoïcijnse, leidde ertoe dat de oude riten steeds meer werden verwaarloosd.
Q 14Welke geschiedschrijver vormt met de Aeneïs de beste bron voor de menselijke mythologie van Rome?
Livius
Vooral de eerste boeken van zijn geschiedwerk gaan over de legendarische koningen Romulus, Remus en Numa.
Q 15In welke stad werd het Serapeion geplunderd, als voorbeeld voor de vernietiging van heidense tempels?
Alexandrië
De plundering volgde direct op het verbod van alle rites door keizer Theodosius I.
Q 16Hoe heette de officiële priester die een godheid als Ceres in Rome toegewezen kreeg?
Flamen
De priester van Ceres stond lager in rang dan die van Jupiter, Mars en Quirinus, maar hoger dan die van Flora en Pomona.
Q 17In welk jaar verbood keizer Theodosius I per edict alle heidense rites?
391
Vernietiging en ontheiliging van de tempels begon daarop direct, met de plundering van een beroemd heiligdom als voorbeeld.
Q 18Bij de nadering van welke veldheer werd in 217 v.Chr. de cultus van de Olympische goden in Rome ingevoerd?
Hannibal
Daarmee werd de syncretisering van de Griekse en Romeinse godenwereld afgerond: elke Romeinse god kreeg een Griekse tegenhanger.
Q 19In welke twee maanden werd de god Mars in Rome vereerd?
Maart en oktober
Mars gold als de god van de jonge mannen en hun bezigheden, in het bijzonder de oorlog, en werd vaak met Quirinus vereenzelvigd.
Q 20Welk zakelijk krachtsbegrip, dat "goddelijke werken" betekent, stond centraal in de Romeinse religie?
Numen
Dit begrip is sinds de 2e eeuw v.Chr. geboekstaafd en bleef zelfs na de monotheïstische transformaties van de late oudheid bestaan.
Q 24Welke geleerde uit de 1ste eeuw v.Chr. schreef de oude Romeinse tradities op om ze te behouden?
Marcus Terentius Varro
De oorspronkelijke godsdienst van de vroege Romeinen werd later gewijzigd door talloze, soms zelfs conflicterende, nieuwe geloven.
Q 25Welke godin van de bronnen en de geboorte gold als partner en adviseur van koning Numa Pompilius?
Egeria
In latere literaire bronnen wordt deze godin beschreven als een nymf.
Q 26Wat leerde de godin Fabulina een klein Romeins kind?
Eerste woordjes
Een heel stel goden waakte over het kind: Cunina beschermde het in de wieg en Ossiagus was de god van de eerste tandjes.
Q 27Uit welk gebied kwam het cultusbeeld van Cybele dat in 203 v.Chr. naar Rome werd verhuisd?
Phrygië
Nieuwe goden werden formeel uitgenodigd om een woonplaats te kiezen in nieuwe heiligdommen in Rome, en ceremonieel verwelkomd.
Q 28Welke lagere god rond Ceres was verantwoordelijk voor het oogsten?
Messor
De archaïsche Romeinse mythologie bestond niet uit verhalen over de goden, maar uit relaties tussen goden onderling en tussen goden en mensen.
Q 29Hoeveel di indigetes, oorspronkelijke goden van de Romeinse staat, werden met een speciaal festival geëerd?
30
De namen en het karakter van de indigetes zijn bekend uit de titels van de vroegste priesters en uit de vaste festivals.
Q 30Na de regering van welke keizer (96-98) werden nog maar weinig keizers vergoddelijkt?
Nerva
Eerder waren Augustus, Claudius, Vespasianus en Titus na hun dood vergoddelijkt.