30 leuke feiten over Schimmels en gisten

Hoe heet het wetenschappelijk onderzoek naar schimmels?

Schimmels vormen net als dieren en planten een eigen rijk; genetisch zijn ze de zustergroep van de dieren.

Welk antibioticum is een bekend product van schimmels?

Schimmels zijn leveranciers van antibiotica; ook in Franse kazen als brie en blauwschimmelkaas spelen ze een rol.

Bij welke schimmels zit het vruchtlichaam ondergronds?

Vruchtlichamen bestaan niet uit echt weefsel maar uit nauw vervlochten schimmeldraden, het zogeheten schijnweefsel.

Met welke organismen leven korstmossen in mutualistische symbiose?

Korstmossen zijn goed bestand tegen straling, extreme temperaturen en uitdroging en vormen daardoor vaak pioniervegetaties.

Welke schimmel is verantwoordelijk voor het rijzen van brood én het brouwen van bier en wijn?

Hoewel brood-, bier- en wijngist tot één soort behoren, zijn de gebruikte stammen niet onderling uitwisselbaar.

Hoe heet het hele netwerk van schimmeldraden, ook wel zwamvlok genoemd?

De afzonderlijke draden, hyfen, zijn microscopisch dun: 2 tot 100 micrometer in doorsnee.

Uit welke stof bestaat de celwand van schimmelcellen?

Anders dan dieren hebben schimmelcellen vaak een celwand; net als planten bezitten ze een vacuole.

Via welk proces planten gisten zich meestal ongeslachtelijk voort?

Op het celmembraan ontstaat een uitstulping; de celkern deelt zich en een kern verhuist naar de knop, die zich daarna afsnoert.

Welke eetbare schimmel draagt de wetenschappelijke naam Agaricus bisporis?

Ook shiitakes horen tot de schimmels die op ons bord belanden, net als blauwschimmelkaas.

Welke schimmelziekte veroorzaakte de hongersnood in Ierland in 1845 en 1847?

Bij planten veroorzaken schimmels vaker ziekten dan bij mensen, zoals vruchtboomkanker, meeldauw en bladvlekkenziekten.

Welke kleine beestjes kunnen carnivore schimmels in hun netwerk van draden vangen?

Bij parasitaire soorten dringen zuigende organen aan het eind van de schimmeldraad in plantencellen binnen om voedingsstoffen te onttrekken.

In welke Amerikaanse staat leeft de honingzwam die als grootste organisme ter wereld geldt?

De honingzwam (Armillaria ostoyae) heeft een ondergronds netwerk dat honderden hectaren beslaat.

Welke complexe stof uit plantencelwanden kunnen vrijwel alleen schimmels afbreken?

Ook cellulose, hemicellulose en het eiwit keratine worden door schimmels afgebroken tot stoffen die planten weer kunnen opnemen.

Uit welke schimmel wordt de vleesvervanger Quorn gemaakt?

Ook sojasaus ontstaat dankzij een schimmel, die de sojabonen fermenteert.

Onder welke bomen groeien vliegenzwammen, een voorbeeld van mycorrhiza?

Eekhoorntjesbrood onder eiken is een ander voorbeeld van zo'n mutualistische symbiose met hogere planten.

Welke Griekse arts raadde, net als Euripides, het gebruik van paddenstoelen sterk af?

Griekse geschriften waarschuwden voor de giftigheid, terwijl de Romeinen juist echte fijnproevers van paddenstoelen waren.

Welke Romeinse keizer, liefhebber van paddenstoelen, stierf na een vergiftigde maaltijd?

De vergiftiging bracht Nero aan de macht; de Grieken verafschuwden paddenstoelen, terwijl de Romeinen fijnproevers waren.

In welk geologisch tijdperk koloniseerden schimmels waarschijnlijk het land?

Dat was een stuk eerder dan de landplanten; lange tijd leefden schimmels in het water en bezaten ze sporen met een zweephaartje.

Hoe heet de clade die schimmels, Choanomonada en de meercellige Metazoa samen omvat?

Uit moleculair-genetisch onderzoek blijkt dat schimmels nauwer verwant zijn met dieren dan met planten.

Welke schimmel veroorzaakt moederkoorn op rogge en tarwe?

Vergiftigingen met moederkoren droegen in de Middeleeuwen bij aan de associatie van paddenstoelen met toverij.

Uit welke orde kweken verschillende groepen mieren schimmels als belangrijkste voedsel?

Ook sommige lieveheersbeestjes leven van schimmels, zoals het meeldauwlieveheersbeestje.

Hoe heet de fusie van twee haploïde celkernen tot een diploïde celkern?

Geslachtelijke voortplanting verloopt in drie stappen: plasmogamie, deze kernfusie en ten slotte de reductiedeling.

Hoe heten de zuigende organen waarmee parasitaire schimmels plantencellen binnendringen?

Parasitaire schimmels die vooral zwakke of oude organismen aantasten, heten zwakteparasieten.

Van hoe lang geleden dateren de vroegste fossielen met typische schimmelkenmerken?

Deze meercellige benthale organismen bestonden uit filamenten met septa en waren tot anastomose in staat.

Door welke schimmels moet hout zijn aangetast om larven van het vliegend hert te voeden?

Bruinrotschimmels breken naast de houtvezels ook de koolhydraten af, waardoor zulk hout ongeschikt is als voedsel voor de larven.

Wie ontdekte in de 18e eeuw dat sporen uit sporenzakjes nieuwe zwammen doen ontstaan?

Zijn ontdekking werd als ketterij afgedaan, omdat organismen zich volgens de heersende opvatting enkel met zaadjes konden voortplanten.

In welk Zwitsers gebied leeft een schimmel van zo'n duizend jaar oud en 800 meter lang?

De Zwitserse schimmel is ongeveer 500 meter breed, maar een stuk kleiner dan de recordhouder in de Verenigde Staten.

Wie beschreef in de 19e eeuw ruim 3000 soorten schimmels in zijn Systema mycologicum?

Zijn tijdgenoot De Bary legde met Morphologie und Biologie der Pilze de basis van de huidige schimmelkunde.

Welk organisme, mogelijk een schimmel of korstmos, was het langste van het late Siluur?

Schimmelfossielen worden pas algemeen in het vroege Devoon, waar ze in grote aantallen in de Rhynie Chert zijn gevonden.

In welke Amerikaanse staat zijn 460 miljoen jaar oude schimmeldraden en sporen gevonden?

Die fossielen lijken op de hedendaagse Glomerales en stammen uit een tijd waarin de landflora vooral uit mosachtige planten bestond.