Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Schimmels vormen een eigen rijk naast planten en dieren: van eencellige gisten tot de honingzwam die als grootste organisme ter wereld geldt. Ze breken dood hout af, leven in symbiose met bomen en leveren ons brood, bier en antibiotica. Deze quiz test wat je weet over de bouw en voortplanting van schimmels, hun rol in ecosystemen en hun evolutie over meer dan een miljard jaar. Ook de geschiedenis van de mycologie en de wetenschap achter biergist komen aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe heet het wetenschappelijk onderzoek naar schimmels?
mycologie
Schimmels vormen net als dieren en planten een eigen rijk; genetisch zijn ze de zustergroep van de dieren.
Q 02Welk antibioticum is een bekend product van schimmels?
penicilline
Schimmels zijn leveranciers van antibiotica; ook in Franse kazen als brie en blauwschimmelkaas spelen ze een rol.
Q 03Bij welke schimmels zit het vruchtlichaam ondergronds?
truffels
Vruchtlichamen bestaan niet uit echt weefsel maar uit nauw vervlochten schimmeldraden, het zogeheten schijnweefsel.
Q 04Met welke organismen leven korstmossen in mutualistische symbiose?
algen
Korstmossen zijn goed bestand tegen straling, extreme temperaturen en uitdroging en vormen daardoor vaak pioniervegetaties.
Q 05Welke schimmel is verantwoordelijk voor het rijzen van brood én het brouwen van bier en wijn?
Saccharomyces cerevisiae
Hoewel brood-, bier- en wijngist tot één soort behoren, zijn de gebruikte stammen niet onderling uitwisselbaar.
Q 06Hoe heet het hele netwerk van schimmeldraden, ook wel zwamvlok genoemd?
mycelium
De afzonderlijke draden, hyfen, zijn microscopisch dun: 2 tot 100 micrometer in doorsnee.
Q 07Uit welke stof bestaat de celwand van schimmelcellen?
chitine
Anders dan dieren hebben schimmelcellen vaak een celwand; net als planten bezitten ze een vacuole.
Q 08Via welk proces planten gisten zich meestal ongeslachtelijk voort?
knopvorming
Op het celmembraan ontstaat een uitstulping; de celkern deelt zich en een kern verhuist naar de knop, die zich daarna afsnoert.
Q 09Welke eetbare schimmel draagt de wetenschappelijke naam Agaricus bisporis?
gewone champignon
Ook shiitakes horen tot de schimmels die op ons bord belanden, net als blauwschimmelkaas.
Q 10Welke schimmelziekte veroorzaakte de hongersnood in Ierland in 1845 en 1847?
aardappelziekte
Bij planten veroorzaken schimmels vaker ziekten dan bij mensen, zoals vruchtboomkanker, meeldauw en bladvlekkenziekten.
Q 11Welke kleine beestjes kunnen carnivore schimmels in hun netwerk van draden vangen?
rondwormen
Bij parasitaire soorten dringen zuigende organen aan het eind van de schimmeldraad in plantencellen binnen om voedingsstoffen te onttrekken.
Q 12In welke Amerikaanse staat leeft de honingzwam die als grootste organisme ter wereld geldt?
Oregon
De honingzwam (Armillaria ostoyae) heeft een ondergronds netwerk dat honderden hectaren beslaat.
Q 13Welke complexe stof uit plantencelwanden kunnen vrijwel alleen schimmels afbreken?
lignine
Ook cellulose, hemicellulose en het eiwit keratine worden door schimmels afgebroken tot stoffen die planten weer kunnen opnemen.
Q 21Uit welke orde kweken verschillende groepen mieren schimmels als belangrijkste voedsel?
Agaricales
Ook sommige lieveheersbeestjes leven van schimmels, zoals het meeldauwlieveheersbeestje.
Q 22Hoe heet de fusie van twee haploïde celkernen tot een diploïde celkern?
karyogamie
Geslachtelijke voortplanting verloopt in drie stappen: plasmogamie, deze kernfusie en ten slotte de reductiedeling.
Q 23Hoe heten de zuigende organen waarmee parasitaire schimmels plantencellen binnendringen?
haustoriën
Parasitaire schimmels die vooral zwakke of oude organismen aantasten, heten zwakteparasieten.
Q 14Uit welke schimmel wordt de vleesvervanger Quorn gemaakt?
Fusarium venenatum
Ook sojasaus ontstaat dankzij een schimmel, die de sojabonen fermenteert.
Q 15Onder welke bomen groeien vliegenzwammen, een voorbeeld van mycorrhiza?
berken
Eekhoorntjesbrood onder eiken is een ander voorbeeld van zo'n mutualistische symbiose met hogere planten.
Q 16Welke Griekse arts raadde, net als Euripides, het gebruik van paddenstoelen sterk af?
Hippocrates
Griekse geschriften waarschuwden voor de giftigheid, terwijl de Romeinen juist echte fijnproevers van paddenstoelen waren.
Q 17Welke Romeinse keizer, liefhebber van paddenstoelen, stierf na een vergiftigde maaltijd?
Claudius I
De vergiftiging bracht Nero aan de macht; de Grieken verafschuwden paddenstoelen, terwijl de Romeinen fijnproevers waren.
Q 18In welk geologisch tijdperk koloniseerden schimmels waarschijnlijk het land?
Cambrium
Dat was een stuk eerder dan de landplanten; lange tijd leefden schimmels in het water en bezaten ze sporen met een zweephaartje.
Q 19Hoe heet de clade die schimmels, Choanomonada en de meercellige Metazoa samen omvat?
Opisthokonta
Uit moleculair-genetisch onderzoek blijkt dat schimmels nauwer verwant zijn met dieren dan met planten.
Q 20Welke schimmel veroorzaakt moederkoorn op rogge en tarwe?
Claviceps purpurea
Vergiftigingen met moederkoren droegen in de Middeleeuwen bij aan de associatie van paddenstoelen met toverij.
Q 24Van hoe lang geleden dateren de vroegste fossielen met typische schimmelkenmerken?
1,4 miljard jaar
Deze meercellige benthale organismen bestonden uit filamenten met septa en waren tot anastomose in staat.
Q 25Door welke schimmels moet hout zijn aangetast om larven van het vliegend hert te voeden?
witrotschimmels
Bruinrotschimmels breken naast de houtvezels ook de koolhydraten af, waardoor zulk hout ongeschikt is als voedsel voor de larven.
Q 26Wie ontdekte in de 18e eeuw dat sporen uit sporenzakjes nieuwe zwammen doen ontstaan?
Antonio Micheli
Zijn ontdekking werd als ketterij afgedaan, omdat organismen zich volgens de heersende opvatting enkel met zaadjes konden voortplanten.
Q 27In welk Zwitsers gebied leeft een schimmel van zo'n duizend jaar oud en 800 meter lang?
Engadin
De Zwitserse schimmel is ongeveer 500 meter breed, maar een stuk kleiner dan de recordhouder in de Verenigde Staten.
Q 28Wie beschreef in de 19e eeuw ruim 3000 soorten schimmels in zijn Systema mycologicum?
Elias Magnus Fries
Zijn tijdgenoot De Bary legde met Morphologie und Biologie der Pilze de basis van de huidige schimmelkunde.
Q 29Welk organisme, mogelijk een schimmel of korstmos, was het langste van het late Siluur?
Prototaxites
Schimmelfossielen worden pas algemeen in het vroege Devoon, waar ze in grote aantallen in de Rhynie Chert zijn gevonden.
Q 30In welke Amerikaanse staat zijn 460 miljoen jaar oude schimmeldraden en sporen gevonden?
Wisconsin
Die fossielen lijken op de hedendaagse Glomerales en stammen uit een tijd waarin de landflora vooral uit mosachtige planten bestond.