30 leuke feiten over Socrates: leven, proces en filosofie

Welk insect zit in de bijnaam die Socrates in Athene kreeg?

Hij werd bekend door de verslagen van zijn studenten en door de toneelstukken van een tijdgenoot.

Met wie was Socrates getrouwd?

Hij had drie zoons, Sophroniscos, Lamprocles en Menexenos, die nog jong waren toen hij stierf.

Op welke plek in Athene was Socrates steevast te vinden tussen zijn luisteraars?

Tussen de toegewijde toehoorders stonden ook enkele achterdochtigen en zelfs afluisteraars.

Van welke giftige plant dronk Socrates een extract om zijn doodvonnis te ondergaan?

Het gif werkte langzaam, zodat hij te midden van leerlingen en vrienden nog een tijdje kon praten.

In welk jaar voor Christus stierf Socrates in Athene?

Hij werd rond 470/469 v.Chr. in dezelfde stad geboren en heet in het Oudgrieks Sokrates.

In welke komedie uit 423 v.Chr. steekt Aristophanes de draak met Socrates?

Het stuk toont Socrates als iemand met een verderfelijke invloed op de Atheense samenleving en zonder respect voor de goden.

Welke leraren richtten zich net als Socrates op menselijk gedrag in plaats van op de natuur?

Toch zette Socrates zich tegen hen af: hun nadruk op gelijk krijgen in plaats van gelijk hebben leidde volgens hem tot een cynische kijk op het leven.

Als welk type soldaat vocht Socrates in de Peloponnesische Oorlog?

Dat geldt als aanwijzing dat hij tot de middenklasse behoorde.

Hoe noemde Plato de algemene definities die hij buiten de zintuiglijke dingen zocht?

Plato kende er een zelfstandig bestaan aan toe; Socrates deed dat met zijn definities niet.

Wat was Plato eigenlijk voordat een ontmoeting met Socrates zijn leven omgooide?

Op weg naar een wedstrijd bleef hij zo geboeid naar Socrates staan luisteren dat hij te laat was om zijn werk in te leveren.

Als welk traag dier stelde Socrates de stad Athene voor, die hij wakker wilde houden?

Die werkwijze leverde hem onvermijdelijk vijanden op: lang niet iedereen kon zijn manier van onderzoeken waarderen.

Hoe heet de moeilijkheid om vast te stellen wie de historische Socrates werkelijk was?

De echte Socrates blijft verborgen: er bestaan alleen interpretaties van zijn opvattingen en idealiseringen van zijn leven.

Welke kliek zorgde in 404 v.Chr. voor een periode van terreur in Athene?

Socrates overleefde die tijd alleen doordat de kliek niet lang daarna werd vervangen door een nieuwe democratie.

Welk beroep had de moeder van Socrates?

Socrates gebruikte dat beroep als beeld voor zijn gesprekken: de ander beurtelings aansporen en afremmen tot de kennis ter wereld komt.

Welke dialoog van Plato speelt op de dag dat het doodvonnis van Socrates wordt voltrokken?

Op die dag besprak hij nog allerlei filosofische kwesties; zo geloofde hij in de onsterfelijkheid van de ziel.

Welke methode van redeneren paste Socrates toe, van losse details naar het geheel?

Door vele individuele inzichten te toetsen probeerde hij tot een algemeen geldende waarheid te komen.

In welke dialoog van Plato laat Socrates de kans voorbijgaan om uit Athene te ontsnappen?

Na jaren als burger de wetten van zijn stad te hebben onderschreven vond hij het onjuist zich aan een daarop gebaseerd oordeel te onttrekken.

Hoe noemde Socrates zijn gesprekstechniek om kennis bij een ander naar boven te halen?

Echte kennis vond men volgens hem alleen in zichzelf; wat men van horen zeggen of zien doen had, gold als namaakkennis.

Waarop sloegen de nieuwe goddelijke wezens uit de aanklacht tegen Socrates waarschijnlijk?

Ook zijn kritiek op de Atheense democratie en het afbreken van gevestigde opvattingen van de elite lagen zeer gevoelig.

Wie schreef in zijn Metafysika dat Socrates zich als eerste denker op definities richtte?

Volgens dat werk ging Socrates voorbij aan de fysieke wereld en wijdde hij zijn denken aan de moraal, waarin Plato hem volgde.

Welke Griekse term duidt de socratische methode van onderzoek aan?

De methode is nog altijd een veelgebruikt hulpmiddel: een reeks vragen moet niet alleen antwoorden opleveren, maar ook fundamenteel inzicht aanmoedigen.

In welk jaar voor Christus werd Plato, de belangrijkste bron over Socrates, geboren?

Veel geleerden menen dat Plato als literair kunstenaar zijn leermeester te veel vereerde en diens imago overdreef.

Welke jonge, onervaren aanklager veegt Socrates in Plato's Apologie van tafel?

Gevaarlijker vond Socrates de vroegste aanklagers, die hem al lang in een kwaad daglicht stelden en grotendeels anoniem bleven.

Hoeveel jaar oud was Plato ongeveer toen Socrates werd veroordeeld?

Net als andere jongelingen van zijn sociale klasse kwam Plato vaak met Socrates in contact en kende hij hem erg goed.

Hoe heette de vermeende tweede vrouw die Socrates op latere leeftijd zou hebben gehuwd?

Twee van zijn drie zoons waren misschien haar kinderen, maar veel historici verwerpen haar bestaan.

Voor vergrijpen van vóór welk jaar v.Chr. gold in Athene een algemene amnestie?

Daardoor ging het proces tegen Socrates formeel alleen over vergrijpen uit de laatste vier jaar.

In welk werk van Xenophon adviseert Socrates over het beheren van een vermogen?

Die praktische, hulpvaardige raadgever wijkt af van de materieel onverschillige denker die Plato beschrijft.

Wie was de invloedrijkste van de drie aanklagers in het proces tegen Socrates?

Hij was een voorvechter van de democratische partij in Athene.

Na welke zeeslag was Socrates toevallig voorzitter van de Atheense volksvergadering?

Het volk wilde de bevelhebbers zonder proces veroordelen. Socrates kwam alleen te staan en bleef weigeren, maar werd overstemd.

Welke filosofische school vermeldde als eerste een tweede levensgezellin van Socrates?

Plato en Xenophon zwijgen over haar, en daarom verwerpen veel historici haar bestaan.