30 leuke feiten over Staal: van hoogoven tot roestvast staal

Welk land maakte in 2017 als veruit grootste producent de helft van al het staal ter wereld?

Tussen 2000 en 2020 is de wereldwijde staalproductie ruimschoots verdubbeld, en bijna die hele stijging kwam voor rekening van dit ene land.

Van welk element moet staal minimaal 11 tot 12% bevatten om roestvast te mogen heten?

Het element vormt met zuurstof een onzichtbaar, zeer dun oxidelaagje dat het onderliggende metaal tegen verdere roestvorming beschermt.

Hoe heet het product dat een hoogoven maakt uit ijzererts en kalksteen?

Het bevat nog ongeveer 4-5% koolstof en verontreinigingen als fosfor en zwavel, en is daardoor nog onbruikbaar.

Welke fantasyschrijver bedacht het fictieve metaal Valyrisch staal?

Het metaal komt voor in de boekenreeks „Het lied van ijs en vuur“ van deze Amerikaanse auteur.

Onder welke naam stond staalproducent Tata Steel IJmuiden voorheen bekend?

Het bedrijf in IJmuiden produceert jaarlijks bijna 7 miljoen ton staal.

Welk land was in 2017 met 43 miljoen ton de grootste staalproducent van de Europese Unie?

Italië volgde met 24 miljoen ton en Frankrijk met 16; de hele EU van 28 landen maakte zo'n 168 miljoen ton.

Hoe heet de laag oxiden die op gesmolten staal drijft?

De oxiden drijven omdat hun dichtheid lager is dan die van staal; de laag moet worden verwijderd voordat het staal verder wordt bewerkt.

Hoe wordt de typische Duitse soldatenhelm uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog aangeduid?

De naam verwijst naar het materiaal: letterlijk vertaald is het een 'stalen helm'.

Onder welke korte naam, naast rvs, staat roestvast staal ook bekend?

In de volksmond heet het roestvrij staal, maar metallurgen vermijden die naam omdat de legering wel degelijk kan roesten.

Welke brandstof verving houtskool, waardoor ijzerproductie de bossen niet langer aantastte?

De overstap was tegelijk een eerste aanzet tot het grootschalig gebruik van fossiele brandstof.

Hoe noemt men ijzer waarin meer dan 2 gewichtsprocent koolstof zit?

Dit materiaal is zeer hard maar ook bros, en daardoor onbruikbaar voor bijvoorbeeld zwaarden en snel bewegende machineonderdelen.

Hoe heten soorten roestvast staal die geschikt zijn voor biomedische toepassingen?

Voor bevestigingsmaterialen van rvs, zoals bouten en moeren, bestaan weer eigen aanduidingen: A2 en A4.

Welke spottende term wordt soms gebruikt voor een staalsoort van slechte kwaliteit?

De term wordt soms afgekort tot PBS. Voor een echt stalen urinoir is juist een goede staalsoort nodig, vanwege de zuren in urine.

Hoeveel miljoen ton staal werd er in 2020 wereldwijd ongeveer geproduceerd?

Per hoofd van de wereldbevolking wordt ruim 200 kg staal per jaar gebruikt; in Afrika is dat minder dan 30 kg.

Welk metaal levert de 8 in de aanduiding 18/8 voor rvs-type 304?

Type 304 is de meest voorkomende austenitische rvs-soort; de variant 18/10 bevat nog iets meer van dit metaal.

Welk bedrijf was in 2017 met 97 miljoen ton de grootste staalproducent ter wereld?

Dat was 6% van het wereldwijde totaal; het concern heeft minstens 61 vestigingen in 27 landen.

Welke groep staal, ingedeeld naar legeringselementen, is het meest gebruikte staal?

Het is relatief goedkoop en erg goed bewerkbaar, en bevat maximaal 1,5% aan legeringselementen.

Welk volk maakte omstreeks 1500 v.Chr. in laagovens het eerste door mensen vervaardigde ijzer?

Hun rijk lag grotendeels in het huidige Anatolië. Zo'n drie eeuwen lang bleef de techniek een zorgvuldig gekoesterd geheim.

Hoe heten staalsoorten die in de buitenlucht een beschermlaag van roest vormen?

Cortenstaal is een bekend type van dit weerbestendige staal.

Welke staalsoort, afgekort HSS, behoudt haar hardheid ook bij hogere temperaturen?

Daardoor is het zeer geschikt voor gereedschap dat heet kan worden, zoals metaal- en betonboren.

Wie goot op 13 augustus 1913 in Sheffield het eerste roestvaste staal?

Dat gebeurde in het laboratorium van Brown-Firth, nadat hem in 1912 was gevraagd onderzoek te doen voor de wapenindustrie.

Bij welk Duits concern vonden twee onderzoekers in 1912 een procedé voor roestvast staal?

Eduard Maurer en Benno Strauß verwierven er in 1918 allebei een octrooi op.

Welke geleerde was een van de eersten die staallegeringen op hun eigenschappen onderzocht?

Hij experimenteerde onder meer met toevoeging van zilver, platina en rodium aan staal.

Welk legeringselement maakt rvs-soorten als 316 en 316L beter bestand tegen chloor?

Zulke soorten hebben een betere weerstand tegen putcorrosie, al blijft aantasting door chloor mogelijk.

Welk gas maakte in de laagoven het ijzer vrij uit zijn oxiden?

In een laagoven lagen om en om lagen houtskool en ijzererts, waar met blaasbalgen voorverwarmde lucht doorheen werd geblazen.

Wat is het soortelijk gewicht van staal in kilogram per kubieke meter?

In de handel wordt vaak gerekend met een rond handelsgewicht van 8000 kg/m³.

Onder welke Engelse naam staat putcorrosie, met putjes in het oppervlak, ook bekend?

Chloor tast plaatselijk de beschermende oxidelaag aan; typisch zijn gaatjes juist naast een lasnaad.

Waarvoor staat de L in de rvs-aanduiding AISI 316L?

Het lage koolstofgehalte maakt het staal gemakkelijker lasbaar en beperkt de corrosiegevoeligheid na het lassen.

Hoeveel ton ijzererts bespaart elke ton schroot die tot staal wordt verwerkt?

Daarnaast scheelt het 0,7 ton steenkool en 1,5 ton aan CO2-uitstoot.

In welke gietvormen werd staal vroeger bij het discontinue gietproces tot ingots gegoten?

Nadeel was dat verontreinigingen zich veelal in het midden van de ingot concentreerden.