30 leuke feiten over Statistiek

Met welke kans valt elke afzonderlijke uitkomst bij een worp met een zuivere dobbelsteen?

Twijfelt men aan de zuiverheid, dan krijgt elke uitkomst een eigen onbekende kans; die kansen zijn dan de te schatten parameters.

Waarin zetten statistische methoden grote hoeveelheden gegevens om?

Zulke gegevens komen bijvoorbeeld uit geneeskundig, industrieel of sociaal onderzoek.

Hoeveel deelgebieden onderscheidt men traditioneel in de statistiek?

Naast de beschrijvende tak zijn er een tak die uit steekproeven conclusies trekt en een tussenvorm die van bestaande data uitgaat.

Welke grootheid dient als schatting van het meestal onbekende populatiegemiddelde?

Op dezelfde manier is de steekproefvariantie een schatting van de populatievariantie.

Welk niveau van meten geldt als het eenvoudigste?

Het gaat daarbij slechts om het benoemen; elk ander niveau is daarom ook minstens van dit niveau.

Welk deelgebied wil met een steekproef iets leren over de gehele populatie?

Het kan ongewenst of onmogelijk zijn om iedereen te onderzoeken; het onderzochte deel geeft dan slechts beperkte informatie.

Hoe worden nominale gegevens vaak geordend om ze makkelijk terug te kunnen zoeken?

Die ordening heeft inhoudelijk weinig betekenis, al komen samengestelde termen met hetzelfde eerste deel zo wel bij elkaar te staan.

Uit de regels van de wiskunde en de wetten van welk vak komt de statistiek voort?

Het vak gaat er bovendien van uit dat gemeten gegevens voor een belangrijk deel door toeval zijn ontstaan.

Welk vakgebied gebruikt de statistiek veel omdat het toeval steekproeven sterk bepaalt?

Met dit vakgebied worden toeval en onzekerheid gemodelleerd: gemeten gegevens ontstaan immers deels willekeurig.

Wat moet de proefpersoon in „Mathematics of a Lady Tasting Tea” kunnen vaststellen?

Ronald Fisher wilde dat nagaan met een zo klein mogelijk aantal waarnemingen: een schoolvoorbeeld van het ontwerpen van experimenten.

Hoe heet het wanneer een steekproef de gehele populatie omvat?

Andere woorden hiervoor zijn census en volkstelling. Meestal nemen statistici maar een beperkt aantal elementen waar.

Welke eigenschap van een variabele bepaalt welke statistische methoden zinvol zijn?

Het wordt ook de meetschaal genoemd en is een typering van een meetvariabele.

Bij welke meetschaal is de volgorde duidelijk, maar zijn de verschillen niet interpreteerbaar?

Typische voorbeelden zijn de rangen in het leger en de opleidingsniveaus vmbo, havo en vwo.

Welk deelgebied van de statistiek werkt met voorhanden zijnde data in plaats van steekproeven?

Het ontstond als tussenvorm van de twee oudere deelgebieden; een nadeel is dat men over de verdelingen vaak weinig kan zeggen.

Vanaf welke eeuw werden statistische methoden toegepast op de sociale wetenschappen?

Het ging in het begin vooral om bevolkingsstatistieken en prijsindices.

Welke stroming laat toe dat parameters zelf een onbekende verdeling hebben?

Aanhangers geloven niet in één juiste uitkomst; daardoor verandert ook de interpretatie van de resultaten fundamenteel.

Wie schreef het postuum verschenen werk „Ars conjectandi” uit 1713?

In dat werk heet het schatten van onbekende onderliggende kansen uit waarnemingen de omgekeerde waarschijnlijkheid.

Welke methoden gelden als combinatie van toetsen en schattingsmethoden?

Alle drie horen bij de bekende gereedschappen om van een onderzocht deel naar het geheel te redeneren.

Wat nemen klassieke statistici aan over de parameters van een verdeling?

Die waarde is onbekend, maar men probeert haar te benaderen via schattingen en toetsen.

Welk ander woord wordt gebruikt voor een binaire schaal, met maar twee mogelijkheden?

Zo'n schaal kan worden omgezet naar de numerieke waarden 0 en 1, waarmee gerekend kan worden.

Vanaf welk jaar combineerden astronomen en landmeters waarnemingen voor meer nauwkeurigheid?

Als gespecialiseerd vakgebied is de statistiek veel jonger: dat is pas een 20ste-eeuws gegeven.

Welke wiskundige geldt als uitvinder van de kleinste-kwadratenmethode?

Hij werkte aan de analyse van fouten, net als onder anderen Thomas Simpson, Joseph-Louis Lagrange en Carl Friedrich Gauss.

Hoe heet de verdeling die bayesianen vooraf voor een parameter veronderstellen?

Dankzij die aanname vooraf kan het theorema van Bayes worden toegepast.

In welk jaar verscheen „Statistical Methods for Research Workers” van Ronald Fisher?

Het boek behandelt wiskundige vraagstukken uit de statistische praktijk, met name rond de analyse van genetische problemen.

Wie was samen met William Stanley Jevons een pionier in het interpreteren van gemiddelden?

Het ging om gemiddelden over verzamelingen van ongelijke individuen, in de tijd dat het vak de sociale wetenschappen bereikte.

Wiens artikel was het startschot van het publieke debat over eugenetica in 1910-1911?

Het debat werd in persartikels gevoerd en ging ook over de invloed van alcoholisme van ouders op hun kinderen.

Hoe heet de veronderstelde verdeling waarvan een statistische analyse uitgaat?

Bij een zuivere dobbelsteen is de aanname bijvoorbeeld dat elk van de getallen 1 tot en met 6 even waarschijnlijk is.

Door wie werd de Duitse „Statistik”, opgezet door Hermann Conring, bekend?

Het Duitse woord betekende oorspronkelijk de staathuishouding.

In welk jaar verscheen het postume essay van Thomas Bayes over de „Doctrine of Chances”?

De verhandeling gold als de eerste doorbraak in het schatten van waarschijnlijkheden uit waarnemingen; de stelling erin kreeg later de naam van de auteur.

Welke modellen kenmerken de populatie zelf met parameters zoals een normale verdeling?

Wilhelm Lexis, Francis Galton en Francis Ysidro Edgeworth zetten ze tegenover modellen die de variaties van individuele leden optellen.