27 leuke feiten over Taalkunde

Welk bijbelverhaal is een voorbeeld van de mythe dat de goden de taal aan de mensen schonken?

Vele volkeren ontwikkelden onafhankelijk van elkaar zo'n mythologie, mogelijk na de confrontatie met sprekers van een andere taal.

Onder welke andere naam staat de taalkunde ook bekend?

Het vak wil talen beschrijven zoals mensen ze werkelijk gebruiken, niet voorschrijven hoe ze zouden moeten zijn.

Welk alfabet ontwierpen Cyrillus en Methodius in de 9de eeuw voor de Slavische talen?

Het schrift werd ontworpen als een variant van het Griekse alfabet.

Welke discipline bestudeert de groepering van woorden in zinnen?

Daarbij gaat het om de betekenis van de woordvolgorde en om morfologische aanpassingen die de functie van een woord in de zin wijzigen.

Welke discipline bestudeert de betekenis van taaluitingen?

Het gaat daarbij om de betekenis van woorden, zinnen en hele teksten.

Aan welke instelling is Noam Chomsky emeritus hoogleraar taalkunde?

Chomsky ging er doceren direct na zijn promotie en raakte in de decennia daarna steeds meer betrokken bij politiek.

Hoe heet een verzameling taalgegevens die wordt onderzocht om te leren hoe taal wordt gebruikt?

Hedendaagse taalkundigen bedoelen er meestal een gedigitaliseerde tekstverzameling met zoekfuncties en annotaties mee.

Hoe heet Chomsky's hypothese van een aangeboren taal die taalovereenkomsten verklaart?

De hypothese wordt afgekort tot UG en vormt de kern van zijn rationalistische, cartesiaanse taalkunde.

Hoe heet de taalkunde die niet één taal maar natuurlijke talen in het algemeen bestudeert?

Een andere naam voor dit vakgebied is universele taalwetenschap.

Uit de studie van welke taal ontstond in de 19de eeuw de Indo-Europese hypothese?

Volgens die hypothese delen de oude talen van India een gemeenschappelijke voorouder met de Romaanse, Keltische, Germaanse, Griekse en Slavische talen.

Van welke taalkundige stroming geldt Noam Chomsky als grondlegger?

Hij geldt daardoor als de invloedrijkste taalwetenschapper van de 20e eeuw.

Welke discipline bestudeert wat een spreker met een taaluiting probeert te bereiken?

Ook de gebaren van gebarentaalsprekers worden in de taalkunde als taaluitingen opgevat.

Hoe heet een abstracte klank die taalgebruikers als één klank ervaren?

De concrete uitspraak kan objectief verschillen naargelang de klanken die eraan voorafgaan of erop volgen.

Hoe heet de taalkunde die de toestand van een taal op een bepaald moment bestudeert?

Het onderscheid met de studie van taalverandering werd geïntroduceerd door De Saussure.

Hoe heet de tak van de taalkunde die taal als geïntegreerd, sociaal systeem bestudeert?

De andere traditie bestudeert taal juist als een autonoom, intern samenhangend systeem, los van andere wetenschappen.

In welke stad werd Noam Chomsky geboren?

Chomsky groeide op ten tijde van de Grote Depressie in een omgeving van immigranten.

Welke discipline is de leer van de betekenisonderscheidende klanken van een taal?

Het vak wordt vaak verward met de algemene klankleer, die klanken articulatorisch, akoestisch en perceptief bestudeert.

Welke term gebruikte Ferdinand de Saussure voor het abstracte, gedeelde taalsysteem?

De individuele taaluitingen duidde hij aan met een aparte term, die letterlijk 'woord' betekent.

Voor welke taalkundige stroming waren Chomsky's inzichten de doodsteek?

Zijn afwijzing van die stroming verklaart volgens hemzelf ook zijn politieke opvattingen: de mens heeft een wil en hoeft zich niet te schikken.

Hoe noemt Chomsky de kennis die moedertaalgebruikers van hun taal hebben?

Het eigenlijke communicatiegedrag van sprekers krijgt bij hem een aparte naam, als tegenhanger van die kennis.

Welke naamval dankt zijn naam aan Varro's foute vertaling 'geval van de beschuldiging'?

De Griekse term betekende eigenlijk 'geval van de oorzaak'; Varro vertaalde de namen van de naamvallen letterlijk.

Hoe heet het probleem dat sprekers anders praten zodra ze weten dat ze geobserveerd worden?

Om ethische redenen moet de onderzoeker vooraf toestemming van de spreker hebben, wat de spontaneïteit verder ondermijnt.

Wat classificeert de naar Chomsky genoemde Chomskyhiërarchie?

De indeling heeft toepassingen in de informatica, omdat ze raakvlakken en isomorfieën heeft met de automatentheorie.

Op hoeveel auteurs na was Chomsky tussen 1980 en 1992 de meest geciteerde auteur?

Alleen Marx, Lenin, Shakespeare, Aristoteles, de Bijbel, Plato en Freud gingen hem voor.

Wie schreef rond het jaar 100 v.Chr. de oudste bewaard gebleven beschrijving van de Griekse taal?

Het werk draagt de titel Technè grammatikè; latere Latijnse grammatici grepen op zijn woordclassificatie terug.

Uit hoeveel boekdelen bestond Varro's werk over de Latijnse taal?

Slechts de delen 5 tot en met 10 zijn overgeleverd; Varro's classificatie van de woordsoorten was origineel.

Hoeveel klinkers onderscheidde het IJslands in de 12de eeuw?

Een anonieme IJslandse geleerde, de 'Eerste Grammaticus', ontwikkelde toen een fonologische analyse om een IJslandse versie van het Latijnse alfabet te maken.