30 leuke feiten over Tuberculose

Hoe raken de meeste mensen met tuberculose besmet?

Vooral bij hoesten verspreiden patiënten met longtuberculose zeer veel bacteriën.

Welke arts maakte in 1882 bekend dat hij de bacterie achter tuberculose had ontdekt?

Voor die ontdekking kreeg hij in 1905 de Nobelprijs voor de Geneeskunde.

Welke gewoonte geldt als risicofactor voor het ontwikkelen van tuberculose?

Ook een verlaagde afweer en een jonge leeftijd vergroten de kans dat een besmetting tot ziekte leidt.

Met welk soort geneesmiddelen is tbc meestal te behandelen?

De meest gebruikte middelen zijn isoniazide, rifampicine, pyrazinamide en ethambutol, die in combinatie worden gegeven.

Welke naam had tuberculose vroeger in de Nederlandse volksmond?

Snel verlopende gevallen kregen daarbij de toevoeging 'vliegende'.

Waarin worden bij de mantouxtest gezuiverde eiwitten van de tbc-bacterie gespoten?

De uitslag wordt opgegeven in het aantal millimeters dat de zwelling breed is; een rode verkleuring telt niet mee.

Welke bijnaam met een kleur erin kreeg tuberculose ook?

De afkortingen tbc en tb stammen uit de tijd dat er nog geen werkzame geneesmiddelen tegen de ziekte bestonden.

Welke lokale dienst voert in Nederland het contactonderzoek rond een tbc-patiënt uit?

Bij dat onderzoek geldt het ringprincipe: wie het intensiefst contact had, zoals gezinsleden of collega's, wordt het eerst onderzocht.

Hoe lang duurt de gebruikelijke behandeling van tuberculose minimaal?

De behandeling vindt meestal thuis plaats met isolatiemaatregelen; een minderheid wordt opgenomen in een ziekenhuis of sanatorium.

Welk deel van de long wordt het meest door tuberculose aangetast?

De reden is niet helemaal duidelijk; mogelijk speelt een betere luchtstroom of een slechtere afvoer van lymfe daar een rol.

Wat veroorzaakten artsen vroeger bewust om een door tbc aangedane long rust te geven?

Omdat de lucht spontaan verminderde, moest er geregeld, bijvoorbeeld wekelijks, worden bijgevuld.

Welke voorwerpen werden in de jaren veertig in de borstholte van tbc-patiënten gebracht?

Ze moesten de long samendrukken; paraffine en vet dienden als alternatief.

Op welke datum werd in 1982 de eerste Wereldtuberculosedag gehouden?

De dag viel precies 100 jaar na de ontdekking van de tuberculosebacterie en werd gesponsord door de Wereldgezondheidsorganisatie.

Wie stelde in de jaren 1940 het pasteuriseren van melk in Nederland verplicht?

Nederland was daarmee de laatste van Europa; tot die tijd kwam een tiende van de tuberculose in het land door melk.

Hoe heten tuberkels, de knolvormige lichaampjes bij tuberculose, ook wel?

Aan deze lichaampjes, kenmerkend voor ontstekingen door deze bacteriegroep, dankt de ziekte haar naam.

Bij welk deel van de besmette mensen wordt de 'slapende' tbc-bacterie later weer actief?

Dat heet post-primaire tuberculose, met een voorkeur voor de bovenste longkwabben.

Hoeveel Nederlanders stierven rond 1900 jaarlijks ongeveer aan tuberculose?

Nederland telde toen ongeveer vijf miljoen inwoners en in totaal overleden er jaarlijks 90.000 mensen.

Hoe heet het als iemand wordt besmet met een tbc-bacterie die al resistent is?

Wordt de bacterie pas tijdens de behandeling ongevoelig, dan spreekt men van een secundaire vorm.

In welke stad zetelt de International Union Against Tuberculosis and Lung Disease?

Deze internationale organisatie, afgekort IUATLD, zet zich in om tuberculose te bestrijden.

Onder welke naam is gedissemineerde, wijdverspreide tuberculose algemeen bekend?

Ongeveer een tiende van de gevallen van tuberculose buiten de longen heeft deze ernstige vorm.

Welke onderzoeker kreeg de Nobelprijs voor geneeskunde voor de ontdekking van streptomycine?

Hij isoleerde de stof samen met Albert Schatz en Elizabeth Bugie, maar claimde de ontdekking later geheel voor zichzelf.

Bij welke kleuring worden mycobacteriën niet door zuur ontkleurd?

Aan die eigenschap danken mycobacteriën de aanduiding zuurvaste staven.

Waarvoor staat de afkorting BAL in het onderzoek naar tuberculose?

Bij een bronchoscopie wordt een beetje water in de long gebracht, dat later weer wordt opgezogen en onderzocht.

In welke plaats opende in 1855 het eerste sanatorium voor tbc-patiënten?

De plaats lag destijds in Duitsland en heet sinds de Poolse overname Sokołowsko.

Hoeveel van de 53 XDR-TB-patiënten in KwaZoeloe-Natal overleden bij de uitbraak van 2006?

XDR-TB komt vooral in Oost-Europa en Rusland voor en is nog moeilijker te behandelen dan MDR-TB.

In welk jaar gaf de WHO groen licht voor het BPaL-regime tegen resistente tuberculose?

Dit regime bevat nieuwe medicijnen, bestaat geheel uit tabletten en duurt veel korter dan de oudere behandeling van resistente tbc.

Welke nervus werd gekneusd of doorgesneden om het middenrif halfzijdig te verlammen?

Zo kreeg de long minder ruimte; een alternatief was het inspuiten van fenol bij deze zenuw.

Op welke kweekbodem wordt de bekendste tuberculosekweek gedaan?

Omdat de bacterie maar langzaam groeit, duurt zo'n kweek erg lang; in een vloeibaar medium is een uitslag al na 1-2 weken mogelijk.

Welke mutatie verklaart iets meer dan de helft van de INH-resistentie bij tbc-bacteriën?

Bij INH komen verschillende mutaties voor die de bacterie in meer of mindere mate resistent maken, wat sneltesten lastiger maakt.

Hoeveel SNPs mogen tbc-bacteriën in Nederland hooguit verschillen om één cluster te vormen?

Met zulke clusters en contactonderzoek valt soms te achterhalen door wie een patiënt eerder is besmet.