30 leuke feiten over Voedsel en voeding

Hoe noem je dieren die uitsluitend plantaardig voedsel eten?

Een hele zoogdierorde bestaat uit zulke planteneters: die van de evenhoevigen, met onder meer de nijlpaarden en alle herkauwers.

Via welk proces maken landplanten en algen hun eigen organische stoffen aan?

Zulke organismen heten autotroof, Grieks voor ‘zelfvoedend’, en produceren zo hun eigen koolhydraten en eiwitten.

Welk hulpmiddel gebruikt Nederland in de voorlichting over goede en gezonde voeding?

Het idee is dat je iedere dag uit elk van de groepen voedingsmiddelen een keuze maakt en die in de maaltijd van die dag verwerkt.

Waarmee voeden bijen en vlinders zich naast stuifmeel vooral?

Die voedingsbron is vloeibaar en niet-cellulair, terwijl de meeste dieren juist weefsel eten: bladeren, zaden, vruchten of vlees.

Uit welke plant wordt de specerij saffraan gewonnen?

De wetenschappelijke naam van de plant is Crocus sativus; de arbeidsintensieve teelt maakt saffraan tot een kostbare specerij.

Wat is tegenwoordig wereldwijd het grootste voedselgerelateerde probleem?

Gerelateerde gezondheidsrisico's zijn suikerziekte, nier- en darmkanker, hart- en vaatziekten en vroegtijdig overlijden.

Welk onderscheid ontstond doordat de voedselchemie de samenstelling van voeding analyseerde?

Later verschoof de klemtoon naar de voedselinname: de stadia van de spijsvertering en de opname van voedingsstoffen in de bloedsomloop.

Welke bijnaam heeft saffraan vanwege de kostbare, arbeidsintensieve teelt?

Eén draad volstaat al om een liter kokend water in een uur diepgeel te kleuren.

Van welke wetenschap maakt de studie van voedsel en zijn effecten noodzakelijk deel uit?

Dat komt doordat de spijsvertering en de stofwisseling biochemische processen zijn.

Uit welk land komt de meeste productiesaffraan?

De saffraan op de Nederlandse markt is overigens niet altijd van goede kwaliteit.

Hoe heten planteneters die vooral van vruchten leven?

Zulke soorten komen vooral voor in de tropen en subtropen, waar het hele jaar fruit voorhanden is, zoals gibbons en orang-oetans.

Tijdens welke revolutie werd de mens van jager-verzamelaar een gevestigde landbouwer?

De grotere voedselzekerheid maakte arbeidsdeling mogelijk: ambachtslieden en ambtenaren konden zich geheel aan hun specialisme wijden.

Waarom werden voor het eerst kleurstoffen toegevoegd aan industrieel bereid voedsel?

Dat gebeurde vanuit een winstoogmerk; de voedingsindustrie veranderde de westerse voedingspatronen sterk met levensmiddelentechnologie.

Hoe heet de grote stap naar wereldwijde voedselzekerheid in de landbouw na 1945?

In de westerse wereld is er sinds de Tweede Wereldoorlog, mede door de wereldhandel, in principe sprake van volledige voedselzekerheid.

Welke instantie waakt in Nederland over de veiligheid van de voedselketen?

In België is dat het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen, dat ook over de gezondheid van de consument waakt.

Hoe noem je organismen die hun voedingsstoffen betrekken van andere organismen?

Het woord komt uit het Grieks en betekent letterlijk ‘anders-voedend’; in een ecosysteem zijn dit de consumenten en de reducenten.

Welk voorlichtingsmodel over voeding is in Vlaanderen gebruikelijker?

Ernaast staat een rode cirkel afgebeeld met daarin de producten die een mens beter kan mijden.

Welke zoogdierorde met nijlpaarden en alle herkauwers bestaat geheel uit planteneters?

De katachtigen en de marterachtigen zijn juist vleeseters; samen horen ze bij de informele groep van de landroofdieren.

Welke micro-organismen gebruiken afgestorven organisch materiaal als voedsel?

Door hun afbraak komen mineralen weer beschikbaar als voedingsstoffen voor planten: een belangrijke schakel in de biogeochemische kringloop.

Wie ontwikkelde in de negentiende eeuw de kunstmest?

Dezelfde chemicus was een pionier van de voedselchemie en publiceerde het eerste moderne wetenschappelijke werk op dat gebied.

Welke vleermuizen leven in de tropen vooral van vruchten?

Ook veel vogelsoorten voeden zich buiten het broedseizoen uitsluitend met vruchten.

Welk proces uit 1910 maakte het mogelijk atmosferische stikstof vast te leggen als ammoniak?

Industrieel geproduceerde ammoniak werd de onuitputtelijke grondstof voor nitraat, een belangrijk onderdeel van kunstmest.

Hoeveel bloemen zijn nodig voor een kilo gedroogde saffraan?

Dat komt overeen met een areaal van circa 2000 m² saffraanplanten; de stijlen en stempels worden handmatig geoogst.

Welke instantie is op EU-niveau bevoegd voor de veiligheid van voedsel?

Tot dat werkterrein hoort ook de correcte identificatie van allergenen en andere ingrediënten waarvoor sommige consumenten intolerant zijn.

Welke landbouwtechniek introduceerden de Franken onder Karel de Grote?

Het doel was een grotere bodemvruchtbaarheid, die in de negentiende eeuw nog eens werd bevorderd door de uitvinding van kunstmest.

Bij de bereiding van welk gerecht wordt in België saffraan gebruikt?

In Italië gaat saffraan in de risotto en in Spanje is het een onmisbaar ingrediënt van de paella.

Op welke voedingsleer is biologisch-dynamische landbouw gebaseerd?

Uit onvrede met de bio-industrie werden sommige consumenten macrobioot, vegetariër of zelfs veganist.

Welke stof is in hoofdzaak verantwoordelijk voor de kleur van saffraan?

Dankzij diezelfde stof is saffraan zowel een antidepressivum als een afrodisiacum en een antioxidant.

Welke primatoloog stelt dat verhit voedsel het menselijk spijsverteringsstelsel korter maakte?

Doordat verhit eten makkelijker verteerbaar is, bleef er volgens hem meer energie over voor de ontwikkeling van de hersenen.

Welke stof bepaalt vooral het aroma van saffraan?

De smaak wordt vooral bepaald door picrocrocine; het aroma is aangenaam en doet denken aan honing.