30 leuke feiten over Volksgezondheid

Welke organisatie steunt nationale overheden bij het uitbouwen van de volksgezondheid?

Ook landelijke instellingen spelen een rol: in Nederland onder meer het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het RIVM.

Waarom kreeg de Spaanse griep haar naam?

Spanje was neutraal in de Eerste Wereldoorlog en kende geen oorlogscensuur; de oorsprong van de ziekte ligt er naar alle waarschijnlijkheid niet.

Waar staat de M voor in RIVM, het Nederlandse rijksinstituut voor volksgezondheid?

Het instituut is naast het ministerie een van de overheidsinstellingen die zich in Nederland met de gezondheid van de bevolking bezighouden.

Met welke term werd vroeger ‘bedorven’ lucht aangeduid die ziekten zou verspreiden?

Stedelijke autoriteiten zagen vervuiling als bedreiging, zowel door fysieke oorzaken en stank als door zondig gedrag.

Uit welke middeleeuwse instellingen ontwikkelden zich later de ziekenhuizen?

De zorg begon in kloosters, die gasten, zieken en later ook stedelijke armen opvingen.

Welke zieken werden in voormoderne steden door artsen opgespoord en geïsoleerd?

Aan de ziekte kleefden sterke morele connotaties; artsen werkten bij het opsporen samen met de stedelijke overheden.

In welke jaren woedde de Zwarte Dood, die tot nieuwe gezondheidsmaatregelen leidde?

Bewoners van het oostelijke Middellandse Zeegebied en West-Europa reageerden op de massale sterfte met protocollen over onder meer vleesconsumptie en begrafenis.

Welk land hield de Spaanse griep aanvankelijk buiten met een strikte maritieme quarantaine?

In 1919 brak de ziekte er toch uit: ondanks alle maatregelen werd 40% van de bevolking ziek.

In welk land stierven 12 tot 13 miljoen mensen tijdens de Spaanse griep?

De ziekte werd er Bombay Fever genoemd; het land telde toen ongeveer 300 miljoen inwoners.

Hoe heten in de volksgezondheid factoren als preventie, leefstijl en omgeving?

Ook de gezondheidszorg zelf en genetische en verworven eigenschappen horen bij die factoren.

Van welk type was het virus dat de Spaanse griep veroorzaakte?

Het type werd bevestigd aan de hand van viraal RNA uit de long van een soldaat die in 1918 was gestorven.

Voor welke reizigers regelden religieuze instellingen ook waterputten, fonteinen en bruggen?

Zowel in de islam als in het christendom bevorderden instellingen en liefdadigheidsorganisaties zo het morele en fysieke welzijn.

Welke organisaties hielpen in voormoderne steden bij het afvoeren van afval?

Slagers en leerbewerkers zijn voorbeelden; hun organisaties waakten ook over de arbeidsveiligheid van de leden.

Hoeveel mensen raakten naar schatting besmet met de Spaanse griep?

Dat was ongeveer een derde van de toenmalige wereldbevolking, die op 1,8 miljard mensen wordt geschat.

Op welke leer berustte de geneeskunde in West-Europa, Byzantium en de islamitische wereld?

De leer gaat terug op Hippocratische en Galenische ideeën; gezondheid werd in dit wereldbeeld beïnvloed door de omgeving, zoals klimaat en voedsel.

Waarin zijn Nederlandse artsen Maatschappij + Gezondheid gespecialiseerd?

Het vak richt zich op de bevolking als geheel, met collectieve maatregelen zoals het voorkómen van ziekten.

Hoeveel mensen stierven volgens het CBS in Nederland aan de Spaanse griep en complicaties?

Longontsteking was een veelvoorkomende complicatie; het sterftecijfer steeg van 13,12 naar 17,10 per 1000 inwoners.

Hoe heet de te sterke afweerreactie die de sterfte door de Spaanse griep kan verklaren?

Het virus trof vooral mensen van 20 tot 40 jaar, die normaal het sterkste immuunsysteem hebben.

Welke documenten gaven steden af aan reizigers om hun inwoners tegen ziekten te beschermen?

Daarnaast vormden bewakers sanitaire cordons en gingen steden morbiditeits- en sterftecijfers verzamelen.

In welke provincie eiste de Spaanse griep verhoudingsgewijs de meeste slachtoffers?

Met 67,92 doden per 10.000 inwoners lag de sterfte er bijna 2,5 maal zo hoog als in het hele land.

Om de hoeveel tijd publiceert het RIVM de Volksgezondheid Toekomst Verkenning?

Andere hulpmiddelen bij onderzoek en beleid zijn de Nationale Atlas Volksgezondheid en het Nationaal Kompas Volksgezondheid.

Bij lijders aan welke ziekte brak de Spaanse griep volgens Amerikaans onderzoek vaker uit?

De aandoening kwam toen vaak voor bij volwassenen, wat het hoge sterftecijfer in die groep zou kunnen verklaren.

Welke raden uit de pesttijd werden reguliere stedelijke en later nationale instellingen?

Ze ontstonden samen met quarantainevoorzieningen als nieuwe reactie op de massale sterfte.

Hoe werd de Spaanse griep aanvankelijk in Duitsland genoemd?

Ook de gangbare naam is misleidend: de oorsprong van de pandemie is onbekend en ligt waarschijnlijk niet in Spanje.

In welk jaar slaagden microbiologen erin het virus van de Spaanse griep na te maken?

Het onderzoek gebruikte longweefsel van slachtoffers die in Alaska begraven lagen.

Aan wie wordt de officiële Engelse definitie van public health uit 1988 toegeschreven?

De definitie spreekt van ziekte voorkomen, leven verlengen en gezondheid bevorderen via georganiseerde inspanningen van de samenleving.

In welke maand van 1918 dook de term ‘Spaansche griep’ voor het eerst in Nederland op?

De term kwam over uit berichten uit het Verenigd Koninkrijk.

Met welke drank wordt in ‘Frank van Wezels roemruchte jaren’ de Spaanse griep bestreden?

De roman van A.M. de Jong gaat over de mobilisatie van het Nederlandse leger tussen 1914 en 1918.

Welke organisatie beheert de klinieken in het binnenland van Suriname?

Langs de kust vallen de klinieken onder een andere dienst; landelijk zijn er meer dan honderd poliklinieken.

In welke Noord-Franse plaats werd de Spaanse griep mogelijk voor het eerst waargenomen?

Daar lag het grootste Britse legerkamp in Frankrijk, met in 1917 ongeveer 100.000 manschappen.